فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

بررسی نظام حقوقی انرژی‌های تجدیدپذیر ایران از منظر دیپلماسی و تغییرات آب و هوایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته حقوق محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه روابط بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران (مسئول مکاتبات)
3 استادیار گروه حقوق محیط زیست، و احد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
امروزه با توجه به مشکلات فزآینده در جهت دستیابی به توسعه همگانی، توسعه پایدار در اولویت بسیاری از کشورها قرار گرفته‌است. در این راستا کشورها برای تحقق اهداف توسعه پایدار باید بتوانند ضمن توسعه اقتصادی و اجتماعی، برنامه‌های سازگار با محیط‌ ‌‌زیست را نیز در سیاست‌های خود لحاظ نمایند. جهان در آینده با بحران انرژی مواجه خواهد بود و از این‌رو جایگزینی سیستم فعلی با انرژی‌های تجدیدپذیر ضرورت دارد. از سوی دیگر، چنان­چه روند فعلی استفاده از سوخت‌های فسیلی ادامه یابد، پیامدهای منفی ناشی از انتشار آلاینده‌ها و افزایش گازهای گلخانه‌ای، موجب تسریع فرآیند تغییرات آب­و­هوا و تشدید پدیده گرمایش زمین خواهد شد. به­علاوه، افزایش تقاضا برای سوخت‌های فسیلی و اتمام قریب‌الوقوع این منابع از جمله عوامل ضرورت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است. یکی از اقدامات اساسی در حوزه محیط‌زیست بین‌الملل، برگزاری کنفرانس جهانی تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (UNFCCC) و به تبع آن برگزاری نشست توافق‌نامه آب­و­هوایی پاریس (COP21) بوده که یکی از اهداف اساسی آن اقدام دولت‌ها برای جایگزینی سوخت‌های فسیلی با انرژی‌های تجدیدپذیر عنوان شده‌است. بنابراین مطالعه وضعیت و الزامات انرژی‌های تجدیدپذیر به منظور اجرای تعهدات بین‌المللی، جز مواردی است که در دستورکار دولت‌ها قرار می‌گیرد. لذا در این پژوهش، نحوه مشارکت دولت جمهوری اسلامی ایران به منظور پیوستن به موافقت‌نامه پاریس از طریق توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر مورد بررسی قرار گرفته‌است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که ایفای تعهدات در موافقت نامه مذکور مستلزم ملاحظات فنی و مالی برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر خواهد‌بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع و مآخذ

فارسی
موسوی، فضل‌اﷲ، پیری دمق، مهدی، «توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر از منظر حقوق بین‌الملل»، نشریه مطالعات حقوق انرژی، 1394.
پورهاشمی، سید عباس، تقوی، لعبت، پرنده مطلق، اعظم، «بررسی راهبردهای اتحادیه اروپا در راستای بهره‌برداری از منابع انرژی تجدیدپذیر و تحقق اهداف توسعه پایدار»، فصل‌نامه پایداری، توسعه و محیط‌ ‌‌زیست، 1393-الف، پیش شماره، 55-47.
پیری، مهدی، «تأملی بر آثار حقوقی الحاق جمهوری اسلامی ایران به توافقنامه پاریس در خصوص تغییرات اقلیمی»، فصل‌نامه مطالعات حقوق عمومی، 1397، شماره 4، 908- 887.
احدی، محمدصادق، «مقدمه‌ای بر پدیده گلخانه‌ای، کنوانسیون تغییر آب‌وهوا و پروتکل کیوتو»، کارگاه آموزشی توانمندسازی ادارات کل در محاسبه موجودی انتشار گازهای گلخانه‌ای، کرج، دانشگاه محیط‌ ‌‌زیست، 1393.
اسدزاده، احمد، جلیلی، زهرا،  «تأثیر رشد اقتصادی بر مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر در کشورهای پیشرفته: شواهدی از هم‌انباشتگی پانلی و برآوردگر CUP-FM»، در فصل‌نامه مطالعات اقتصاد انرژی، 1394، شماره 47، 180-161.
پورهاشمی، سید عباس، تقوی، لعبت، پرنده مطلق، اعظم، «بهره‌برداری از منابع انرژی تجدیدپذیر در نظام حقوقی اتحادیه اروپا»، فصل‌نامه انسان و محیط‌ ‌‌زیست، 1393-ب، شماره 3، 44-37.
 مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱395ـ ۱۳۹1)»، .1391.
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۰ـ ۱۳۹۶)»، 1396.
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی»، 1389.
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «قانون اساسنامه سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق»، 1395.
تبصره ۱۶- ‌تسهیلات تکلیفی، «قانون بودجه سال 1401 کل کشور»، بند د (احکام تنظیمی) ، (1401).
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقاء نظام مالی کشور»، ماده 60، 1394.
رضائی، علی، «حقوق و تعهدات کشورها در بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر»، فصل‌نامه پژوهش حقوق عمومی(1396)، شماره 54. 371-347.
سیفی، آناهیتا و حبیب‌زاده، توکل، «نقش برنامه توسعه ملل متحد در اجرایی شدن حق توسعه در ایران»، مجله حقوقی بین‌المللی، 1393، شماره 50، 142-109.
مصطفوی، محمدحسن، «مروری بر برنامه‌های توسعه کشور با تأکید بر برنامه ششم و مقایسه آن‌ها با معیار برخی شاخص‌های مرتبط با اقتصاد اسلامی»، فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، 1396، شماره 18، 103-83.
صادقی حریری، مهتاب، «اخبار مربوط به بیست‌ویکمین کنفرانس سالیانه اعضاء متعهد کنوانسیون تغییر آب وهوا»، دفتر طرح ملی تغییر آب‌وهوا، 1394.
شیروی، عبدالحسین، «پروتکل کیوتو و تأمین مالی طرح‌های اقتصادی در دولت‌های در حال توسعه»، مجله پژوهش حقوق عمومی 1390، 230-205.
امینی، اعظم، دریادل، احسان، «سازوکارهای نظارت بر رعایت تعهدات و اجرا در موافقتنامه پاریس»، مجله حقوقی بین‌المللی، 1398، شماره 60، 133-105.
پورهاشمی، سید عباس، «تحلیل ماهیت تعهدات دولت‌ها در توافقنامه پاریس 2015 درباره تغییرات اقلیمی، علوم و تکنولوژی محیط زیست»، دوره  بیست و سوم، 1400، شماره 11، 98-85.
حسین‌پور بهشتی، بهناز، «بررسی تعهدات جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با تغییرات اقلیم»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم، 1396.
«تشریح و تحلیل توافق نامه اقلیمی پاریس»، مرکز مطالعات انرژی بسیج فنی دانشگاه تهران، 1396.
«برنامه صنعت برق وزارت نیرو در دولت سیزدهم»، ارائه در مجلس شورای اسلامی، سایت اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)، 1400.
 
انگلیسی
Ansuategi, A., et al, “The Impact of Climate Change on the Achievement of the Post-2015 Sustainable Development Goals”, HR Wallingford and Metroeconomica, 2015.
Flavin, C., Hull Aeck. M., “Energy for Development, the Potential Role of Renewable Energy in Meeting the Millennium Development Goals”, The World Watch Institute, 2005.
“Canada- Certain Measures Affecting the Renewable Energy Generation Sector”, (Japan v. Canada), 2010.
Lee, A., et al., “Opportunities for Synergy between Natural Gas and Renewable Energy in the Electric Power and Transportation Sectors”, National Renewable Energy Laboratory, 2012.
Peeters, M., Schomerus, T., “Regional Renewable Energy Approaches: An Introduction to Exploring Legal Barriers and Opportunities”, Edward Elgar Publishing Ltd, 2015. 
Sawin, J L., et al., “American Energy the Renewable Energy Path to Energy Security”, The World Watch Institute, 2006.
Zhang T., Zhang X-L., He Y-L., Xue X-D., Mei S-W., “Thermodynamic analysis of hybrid liquid air energy storage systems based on cascaded storage and effective utilization of compression heat”, Appl Therm Eng., 2020, 164: 114526.
Nami H., Arabkoohsar A., Anvari-Moghaddam A., “Thermodynamic and sustainability analysis of a municipal waste-driven combined cooling, heating and power (CCHP) plant”, Energy Convers Manag., 2019, 201: 112158.
Babaei SM., Razmi AR., Soltani M., Nathwani J., “Quantifying the effect of nanoparticles addition to a hybrid absorption/recompression refrigeration cycle”, J Clean Prod., 2020, 260: 121084.
“Award in the Arbitration regarding the Iron Rhine (Ijzeren Rijn) Railway”, (Kingdom of Belgium and Kingdom of the Netherlands), Reports of International Arbitral Awards, 2005.
“United Nations Human Rights Office of the High commissioner”, Frequently Asked Questions on the Right to Development, 2016.
“Canada- Measures Relating to the Feed-in Tariff Program”, (European Union v. Canada), 2011.
Leggett, J.A., Lattanzio, R.K., “Climate Change: Frequency Asked Questions About the 2015 Paris Agreemnt”, In: Miller Shirley (ed.) The 2015 Paris Agreement on Climate Change, Nova Science Publishers, Inc., 2017.
“Certain activities carried out by Nicaragua in the border Area”, (Costa Rica v Nicaragua), Compensation owed by the Republic of Nicaragua to the Republic of Costa Rica, ICJ Rep., Judgment of 2 February. 2018.
Handl, G., “Compliance control mechanisms and international environmental obligations”, Tul. J. Int'l & Comp. L., 1997, 5: 29.
Heyvaert, V., “Levelling down, levelling up, and governing across: three responses to hy bridization in international law”, European Journal of International Law, 2009, 20(3): 647-674.