گروه روابط بین الملل/ واحد تهران مرکزی/دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
از آنجا که چین در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، جایگاه ویژهای داشته و به لحاظ مجموعهای از عوامل، ظرفیت تبدیل شدن به یک قدرت تأثیرگذار را دارد، مقاله حاضر در صدد پاسخ به این سؤال اصلی است که دلایل عدم تحقق یک مشارکت راهبردی میان ایران و چین پس از انعقاد سند ۲۵ ساله جامع همکاری چیست؟ فرضیه اصلی تحقیق این است که از آنجا که چین در حوزه سیاست خارجی کاملا عملگرایانه و منفعت محور عمل میکند، این تصور که انعقاد سند همکاری جامع موسوم به توافق ۲۵ ساله به معنای اتحاد و همآهنگی کامل پکن با تهران در حوزه سیاست خارجی است، فاقد هر گونه چشم انداز روشن بر اساس گزارههای نوواقع گرایی است. یافتههای مقاله حاکی از این است که اجرایی شدن سند مذکور در صورتی میتواند چشم انداز روشنی داشته باشد که روح حاکم بر سند منعقده اقتصادی باشد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل توصیفی است و از روش اسنادی و کتابخانه ای برای گردآوری داده ها استفاده شده است.
اسکوبل ، اندرو، نادر، علیرضا(1396)، »چین در خاورمیانه اژدهای محتاط«، مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری، 15/05/1399، قابل دسترسی در: http://css.ir/ghnsbu
بایراملو، بخشعلی(1400)، »نگاه چینی به برنامه همکاریهای جامع ۲۵ ساله ایران و چین«، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر
راه نجات، میترا، تقی پور جاوی، میترا(1400)، »تأثیر رقابت چین و اتحادیه اروپا در غرب آسیا بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران«، پژوهشهای راهبردی سیاست، دوره 10 ، شماره 38: 174-142
سازمند، بهاره، ارغوانی پیرسلامی، فریبرز (1396)، »سیاست خارجی جهانی و منطقهای چین در قرن بیست و یکم«، دانشگاه تهران
سلیمانی، فاطمه(1395)، »بررسی جامع روابط دوجانبه ایران و چین، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی«، تهران: دفتر مطالعات سیاسی، شماره1: 22-4
سیف زاده، حسین (1396)، »نظریه پردازی در روابط بینالملل (مبانی و قالبهای فکری«، تهران: سمت، چاپ دوزادهم
سریع القلم، محمود(1401)، »ایران و ژئوپولیتیک جدید جهان«،ماهنامه اندیشه پویا، 28/12/1400، قابل دسترسی در : https://sariolghalam.com
قوام ، سید عبدالعلی(1384)، »روابط بینالملل نظریهها و رویکردها«، تهران: سمت
لیپرت ، باربارا، پرتز، ولکر (1400)، »رقابت استراتژیک میان ایالات متحده و چین چشم انداز اروپایی«، ترجمه طیبه محمدی کیا، ابرار معاصر تهران
مختاری، سمیه(1400)، »ناآرامیهای قزاقستان و نقش چین در امنیت آسیای مرکزی«، مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی،10/12/1400، قابل دسترس در: https://ipis.ir/portal/subjectview/670912
میرترابی، سعید، ترکی ، هادی (1398)، »ابتکار احیای جاده ابریشم چین در تکاپوی تامین امنیت انرژی و توسعه صادرات«، دو فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بینالملل، دوره دوم، شماره اول: 232-207
نصری، قدیر (1386)، »روش شناخت در مکتب نئورئالیسم«، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دهم ، شماره2: 238-215
هندیانی ،عبدالله، افشاری مقدم ، اسماعیل(1399)، »عمل گرایی در سیاست خارجی و گسترش روابط اقتصادی چین و ایران«، فصلنامه علمی پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، شماره اول:100-79
انگلیسی:
Figueroa, William(2020), “China and Iran Since the 25-Year Agreement: The Limits of Cooperation”, January 17, available at: https://thediplomat.com/2022/01/china-and-iran-since-the-25-year-agreement-the-limits-of-cooperation/
Holmquist, Erika, Englund, Johan(2020), “China and Iran – an unequal friendship”,May 2020, available at: https://www.foi.se/rest-api/report/FOI-R--4976--SE
Haung, Jiahui, 2022, “Russia becoming a diplomatic Gordian Knot for China”, available at: https://eurasianet.org/russia-becoming-a-diplomatic-gordian-knot-for-china
Nazmul Islam, Md., 2022, “Power of Bonding and Non-Western Soft Power Strategy in Iran: Comparing China and India's Engagement”, available at: http://libgen.rs/book/index.php?md5=34D17ABCB6220FD391EF7253DA58E88B
Southerland, Matthew, 2020, “The Shanghai Cooperation Organization: A Testbed for Chinese Power Projection”, available at: https://www.uscc.gov/sites/default/files/2020-11/Shanghai_Cooperation_Organization-Testbed_for_Chinese_Power_Projection.pdf
Shambaugh, David(2020), “China and the World, Publisher: Oxford University Press”, Novmeber 2020, available at: http://libgen.rs/book/index.php?md5=D08CD24728424EE034CC65479ED0773C
Turner, Daneil(2022), “Iran Eyes Opportunities in Central Asia, Terrain Analysis”, April 2022, available at: https://newlinesinstitute.org/iran/iran-eyes-opportunities-in-central-asia
Wilson, J. L. (2016), “The Eurasian Economic Union and China’s Silk Road: Implications for the Russian–Chinese relationship. European Politics and Society”, May 2016, Imprint: Routledge
Woods, Elizabeth, Baker, Thomas(2022), “Public Opinion on China Waning in Central Asia”, May 2022, available at: https://thediplomat.com/2022/05/public-opinion-on-china-waning-in-central-asia
ترابی,مهدی , سلطانی,علیرضا و طباطبایی پناه,سید علی . (1402). چشم انداز مناسبات سیاسی ـ اقتصادی ایران و چین در پرتو سند جامع همکاری 25 ساله. فصلنامه سیاست خارجی, 37(2), 31-56.
MLA
ترابی,مهدی , , سلطانی,علیرضا , و طباطبایی پناه,سید علی . "چشم انداز مناسبات سیاسی ـ اقتصادی ایران و چین در پرتو سند جامع همکاری 25 ساله", فصلنامه سیاست خارجی, 37, 2, 1402, 31-56.
HARVARD
ترابی مهدی, سلطانی علیرضا, طباطبایی پناه سید علی. (1402). 'چشم انداز مناسبات سیاسی ـ اقتصادی ایران و چین در پرتو سند جامع همکاری 25 ساله', فصلنامه سیاست خارجی, 37(2), pp. 31-56.
CHICAGO
مهدی ترابی, علیرضا سلطانی و سید علی طباطبایی پناه, "چشم انداز مناسبات سیاسی ـ اقتصادی ایران و چین در پرتو سند جامع همکاری 25 ساله," فصلنامه سیاست خارجی, 37 2 (1402): 31-56,
VANCOUVER
ترابی مهدی, سلطانی علیرضا, طباطبایی پناه سید علی. چشم انداز مناسبات سیاسی ـ اقتصادی ایران و چین در پرتو سند جامع همکاری 25 ساله. فصلنامه سیاست خارجی, 1402; 37(2): 31-56.