فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

چشم انداز مناسبات سیاسی ـ اقتصادی ایران و چین در پرتو سند جامع همکاری 25 ساله

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه روابط بین الملل/ واحد تهران مرکزی/دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
از آن­جا که چین در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، جایگاه ویژه‌ای داشته و به لحاظ مجموعه‌ای از عوامل، ظرفیت تبدیل شدن به یک قدرت تأثیرگذار را دارد، مقاله حاضر در صدد پاسخ به این سؤال اصلی است که دلایل عدم تحقق یک مشارکت راهبردی میان ایران و چین پس از انعقاد سند ۲۵ ساله جامع همکاری چیست؟ فرضیه اصلی تحقیق این است که از آن­جا که چین در حوزه سیاست خارجی کاملا عمل­گرایانه و منفعت­ محور عمل می‌کند، این تصور که انعقاد سند همکاری جامع موسوم به توافق ۲۵ ساله به معنای اتحاد و هم‌آهنگی کامل پکن با تهران در حوزه سیاست خارجی است، فاقد هر گونه چشم ­انداز روشن بر اساس گزاره‌های نوواقع ­گرایی است. یافته‌های مقاله حاکی از این است که  اجرایی شدن سند مذکور در صورتی می‌تواند چشم انداز روشنی داشته باشد که روح حاکم بر سند منعقده اقتصادی باشد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل توصیفی است و  از روش اسنادی و کتابخانه­ ای برای گردآوری داده­ ها استفاده شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • منابع و مآخذ

    فارسی:

    • اسکوبل ، اندرو، نادر، علیرضا(1396)، »چین در خاورمیانه اژدهای محتاط«، مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری، 15/05/1399، قابل دسترسی در: http://css.ir/ghnsbu
    • بایراملو، بخشعلی(1400)، »نگاه چینی به برنامه همکاری‌های جامع ۲۵ ساله ایران و چین«، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر
    • بخشی آنی، رضا، عباسی ، مجید،رحیمی نژاد، علی(1400)، »متغیرهای اقتصادی و سیاسی حاکم بر روابط راهبردی ایران و چین«، تهران: مطالعات اقتصادی سیاسی بین‌المللی، دوره 4 ، شماره 2: 462-423
    • راه نجات، میترا، تقی پور جاوی، میترا(1400)، »تأثیر رقابت چین و اتحادیه اروپا در غرب آسیا بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران«، پژوهشهای راهبردی سیاست، دوره 10 ، شماره 38: 174-142
    • سازمند، بهاره، ارغوانی پیرسلامی، فریبرز (1396)، »سیاست خارجی جهانی و منطقه‌ای چین در قرن بیست و یکم«، دانشگاه تهران
    • سلیمانی، فاطمه(1395)، »بررسی جامع روابط دوجانبه ایران و چین، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی«، تهران: دفتر مطالعات سیاسی، شماره1: 22-4
    • سیف زاده، حسین (1396)، »نظریه پردازی در روابط بین‌الملل (مبانی و قالبهای فکری«، تهران: سمت، چاپ دوزادهم
    • سریع القلم، محمود(1401)، »ایران و ژئوپولیتیک جدید جهان«،ماهنامه اندیشه ‌پویا، 28/12/1400، قابل دسترسی در : https://sariolghalam.com
    • قربانی ، وحید (1400)، »ماهیت توافق جامع همکاری‌های ۲۵ ساله ایران و چین«،پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام ،15/01/1400، قابل دسترس در: https://csr.ir
    • قوام ، سید عبدالعلی(1384)، »روابط بین‌الملل نظریه‌ها و رویکردها«، تهران: سمت
    • لیپرت ، باربارا، پرتز، ولکر (1400)، »رقابت استراتژیک میان ایالات متحده و چین چشم انداز اروپایی«، ترجمه طیبه محمدی کیا، ابرار معاصر تهران
    • مختاری، سمیه(1400)، »ناآرامی‌های قزاقستان و نقش چین در امنیت آسیای مرکزی«، مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی،10/12/1400، قابل دسترس در: https://ipis.ir/portal/subjectview/670912
    • میرترابی، سعید، ترکی ، هادی (1398)، »ابتکار احیای جاده ابریشم چین در تکاپوی تامین امنیت انرژی و توسعه صادرات«، دو فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، دوره دوم، شماره اول: 232-207
    • نصری، قدیر (1386)، »روش شناخت در مکتب نئورئالیسم«، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دهم ، شماره2: 238-215
    • هندیانی ،عبدالله، افشاری مقدم ، اسماعیل(1399)، »عمل گرایی در سیاست خارجی و گسترش روابط اقتصادی چین و ایران«، فصلنامه علمی پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، شماره اول:100-79

     

    انگلیسی:

    • Figueroa, William(2020), “China and Iran Since the 25-Year Agreement: The Limits of Cooperation”, January 17, available at: https://thediplomat.com/2022/01/china-and-iran-since-the-25-year-agreement-the-limits-of-cooperation/
    • Gloserman, Brad(2020), “Debt trap' diplomacy is a card China seldom plays in Belt and Road initiative”, September 2020, Available at: https://www.japantimes.co.jp/opinion/2020/09/01/commentary/debt-trap-diplomacy-bri-china
    • Gurol, Julia, Scita, Jacopo(2020), “China’s Persian Gulf strategy: Keep Tehran and Riyadh content”, January 2020, Available at: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/chinas-persian-gulf-strategy-keep-tehran-and-riyadh-content
    • Holmquist, Erika, Englund, Johan(2020), “China and Iran – an unequal friendship”,May 2020, available at: https://www.foi.se/rest-api/report/FOI-R--4976--SE
    • Haung, Jiahui, 2022, “Russia becoming a diplomatic Gordian Knot for China”, available at: https://eurasianet.org/russia-becoming-a-diplomatic-gordian-knot-for-china
    • Nazmul Islam, Md., 2022, “Power of Bonding and Non-Western Soft Power Strategy in Iran: Comparing China and India's Engagement”, available at: http://libgen.rs/book/index.php?md5=34D17ABCB6220FD391EF7253DA58E88B
    • Southerland, Matthew, 2020, “The Shanghai Cooperation Organization: A Testbed for Chinese Power Projection”, available at: https://www.uscc.gov/sites/default/files/2020-11/Shanghai_Cooperation_Organization-Testbed_for_Chinese_Power_Projection.pdf
    • Shambaugh, David(2020), “China and the World, Publisher: Oxford University Press”, Novmeber 2020, available at: http://libgen.rs/book/index.php?md5=D08CD24728424EE034CC65479ED0773C
    • Turner, Daneil(2022), “Iran Eyes Opportunities in Central Asia, Terrain Analysis”, April 2022, available at: https://newlinesinstitute.org/iran/iran-eyes-opportunities-in-central-asia
    • Wilson, J. L. (2016), “The Eurasian Economic Union and China’s Silk Road: Implications for the Russian–Chinese relationship. European Politics and Society”, May 2016, Imprint: Routledge
    • Woods, Elizabeth, Baker, Thomas(2022), “Public Opinion on China Waning in Central Asia”, May 2022, available at: https://thediplomat.com/2022/05/public-opinion-on-china-waning-in-central-asia