فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

سیاست خارجی نوین؛ گذار از سیاست قدرت به سیاست تغییر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای سیاست تطبیقی و پژوهشگر پسادکتری، مونیخ، آلمان
چکیده
فهم پراگماتیک و سودانگارانه قدرت مطلقه دولت و درک آن به‌مثابه عقل منفصل نیروهای اجتماعی؛ قرینه‌‎پنداری و خوانش ربّانی- استعلایی از دولت و پیشوایی منطق واقع­گرایی محافظه‌کار در منظومه شناختی رهیافت سنتی؛ سیاست‌گذاری خارجی را به امتیاز انحصاری حاکمیت بدل ساخت. این قرائت با دگرستیزی، تکلیف‌انگاری و نگاه ویترینی- مادونی به نیروهای اجتماعی، ضمن انکار زیست سیاسی مستقل، آن­ها را به مرگ‌اندیشی سیاسی سوق داد. ملهم از هستی‌شناسی ساختارگرا، معرفت‌شناسی تعمیم‌انگار و روش‌شناسی تک‌ساختی، پشتوانه فکری رهیافت سنتی در قبال نیروهای اجتماعی آن است که کنش‌گری آن­ها را باعث آلایندگی و نازایی سیاست خارجی می‌داند. طبق این فهم، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که چرا منطق معرفتی، وجودی و روشی رویکرد سنتی برای فهم سیاست خارجی نوین ابتر است؟ فرضیه پژوهش با نکوهش مرجعیت دولت، تأکید بر نگاه فرآیندی- تناسبی و توجه به سیاست تالی، ضمن درک بسترپروردگی سیاست خارجی، آن را اقدام بر اساس درک از واقعیت تفسیر می‌کند. این رویکرد با استخدام رویه اجتماعی، ضمن دگرپذیری و اذعان به زیست سیاسیِ مستقلِ نیروهای اجتماعی، مشارکت در سیاست خارجی را حقّی برای آنان تلقّی می‌کند. این پژوهش با کاربرد نظریه جامعه‌شناسی کثرت‌گرا و روش‌شناسی تحلیلی – تطبیقی، فرضیه اصلی را در سه سطح خُرد (فروملّی)، میانی (ملّی)، و کلان (فراملّی) محک زده است. طبق یافته‌های پژوهش، دگردیسی‌های مستحدث، نه آیتی بر مرگ سیاست ‌خارجی و نه نادی گفتمان ضدِّ سیاست ‌خارجی، بلکه نشان از تحوّل معرفتی است که طبق آن، نیروهای مختلف اجتماعی در تلاش برای سهم‌خواهی و اثرگذاری بر فرآیند تصمیم‌گیری هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع و مآخذ 
منابع فارسی
ذوالفقاری، وحید (۱۳۹۹)، رفتارشناسی نیروهای اجتماعی در سیاست خارجی، تهران: نشر نگاه معاصر.
ذوالفقاری، وحید (۱۳۹۹)، رفتارشناسی احزاب سیاسی در دموکراسی‌های پیشرفته، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ذوالفقاری، وحید (۱۳۹۹)، «تأثیر رسانه‌های جمعی در تنظیم و اجرای سیاست خارجی معاصر»، فصلنامه سیاست خارجی، سال سی و چهارم، شماره ۴، صص ۴۶-۲۷.
ذوالفقاری، وحید (۱۳۹۹)، «درک رفتار افکار عمومی در سیاست خارجی معاصر»، دوفصلنامه سیاست و روابط بین‌الملل، دوره ۴، شماره ۸، صص ۲۷-۷.
ذوالفقاری، وحید (۱۳۹۹)، «درک رفتار جنبش‌های اجتماعی در سیاست خارجی معاصر»، فصلنامه سیاست‌پژوهی جهان اسلام، دوره ۷، شماره ۱۹-۱۸، صص ۳۳-۱۷.
ذوالفقاری، وحید (۱۴۰۰)، «واکاوی نظری رفتار نظامیان در سیاست خارجی معاصر»، فصلنامه روابط خارجی، سال سیزدهم، شماره ۱، صص ۲۰۷-۱۷۵.  
ذوالفقاری، وحید (۱۴۰۱)، «رفتارشناسی اقلیّت‎های قومی در سیاست خارجی نوین»، فصلنامه سیاست جهانی، دوره یازدهم، شماره چهارم، صص ۹۷-۶۵.  
ذوالفقاری، وحید (۱۴۰۱)، «پارلمانی‌سازی سیاست خارجی در عصر پساسیاست»، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال بیست و نهم، شماره ۱۱۱، صص ۴۰-۵.
سازمند، بهاره و علیرضا مقدم‌دیمه (۱۳۹۹)، «بازخوانی مقایسه‌ای سطح تحلیل سیاست خارجی در خاورمیانه از منظر نظریه‌های روابط بین‌الملل»، فصلنامه علوم سیاسی، سال بیست‌وسوم، شماره ۹۱، صص ۳۵-۵۸.
مشیرزاده، حمیرا (۱۳۹۹)، «نظریه سیاسی و روابط بین‌الملل: در حاشیه اما گریزناپذیر»، فصلنامه سیاست جهانی، دوره نهم، شماره ۴ (پیاپی ۳۴)، صص ۳۳-۶۸. 
نقیب‌زاده، احمد (۱۳۸۴)، «تأثیر نیروهای اجتماعی بر سیاست خارجی»، فصلنامه سیاست خارجی، سال نوزدهم، شماره ۲، صص ۲۶۷-۲۹۰.
 
منابع انگلیسی
Amadi, Luke (2020), “Globalization and the Changing Liberal International Order: A Review of the Literature”, Research in Globalization, 2: 1-9. Available at: https://doi.org/10.1016/j.resglo.2020.100015.
Barany, Zoltan (2019), “Military Influence in Foreign Policy-making: Changing Dynamics in North African Regimes”, The Journal of North African Studies, 24 (4): 579-598.
Bechtel, Caroline (2021), Warriors, Scholars, Diplomats: The Role of Military Officers in Foreign Policymaking, US: Center for Strategic & International Studies, Available at: https://www.csis.org/npfp/warriors-scholars-diplomats-role-military-officers-foreign-policymaking.
Bonjor, S. (2011), “The Power and Morals of Policy Makers: Reassessing the Control Gap Debate”, International Migration Review, 45 (1): 89–122.
Brown, C. (1992), International Relations Theory: New Normative Approaches, London: Harvester Wheatsheaf.
Clark, W. K. (2001), Waging Modern War: Bosnia, Kosovo, and the Future of Combat, London: Public Affairs.
Drab, L. (2018), “Defence Diplomacy: An Important Tool for the Implementation of Foreign Policy and Security of the State”, Security and Defence Quarterly, 20 (3): 57–81.
Duverger, M. (1954), Political Parties: Their Organization and Activity in the Modern State, London: Wiley.
Evrard, A. (2012), “Political Parties and Policy Change: Explaining the Impact of French and German Greens on Energy Policy”, Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice, 14 (4): 275–291.
Hanania, Richard and Robert Trager (2020), “The Prejudice First Model and Foreign Policy Values: Racial and Religious Bias among Conservatives and Liberals”, European Journal of International Relations, Available at: https://doi.org/10.1177%2F1354066120930801
Heins, Volker and David Chandler (2007), “Ethics and Foreign Policy: New Perspectives on an Old Problem”, In; David Chandler and Volker Heins (ed.), Rethinking Ethical Foreign Policy: Pitfalls, Possibilities and Paradoxes, London: Routledge.
Hudson, V. M. (2005), “Foreign Policy Analysis: Actor-specific Theory and the Ground of International Relations”, Foreign Policy Analysis, 1 (1): 1–30.
Ihalainen, P. and Matikainen, S. (2016), “The British Parliament and Foreign Policy in the 20th Century: Towards Increasing Parliamentarisation?”, Parliamentary History, 35 (1): 1–14.
Ismayr, W. (2007), “Bundestag”, In; S. Schmidt, G. Hellmann & R. Wolf (ed.), Handbuch zur Deutschen Außenpolitik, Berlin: VS Verlag fur Sozialwissenschaften.
Joly, Jeroen and Regis Dandoy (2018), “Beyond the Water's Edge: How Political Parties Influence Foreign Policy Formulation in Belgium”, Foreign Policy Anslysis, 14: 512–535.
Kaarbo, J. and Kenealy, D. (2016), “No, Prime Minister: Explaining the House of Commons' Vote in Intervention in Syria”, European Security, 25: 28–48.
King, Brayden G., Eric C. Dahlin and Marie Cornwall (2005), “Winning Woman Suffrage One Step at a Time: Social Movements and the Logic of the Legislative Process”, Social Forces, 83 (3): 1211–1234.
Kreps, Sarah (2020), Social Media and International Relations, Cambridge: Cambridge University Press.
Leira, H. (2019), “The Emergence of Foreign Policy”, International Studies Quarterly, 63: 187–198.
Minear, L., Scott, C., and Weiss, T. (1996), The News Media, Civil War, and Humanitarian Action, London: Lynne Rienner.
Pajtinka, E. (2016), “Military Diplomacy and Its Present Functions”, International & National Studies, 20: 179–194.
Quirk, J. M. (2008), “Globalization at Risk: The Changing Preferences of States and Societies”, Managing Global Transitions, 6 (4): 341–371.
Raunio, Tapio and Wolfgang Wagner (2020), “The Party Politics of Foreign and Security Policy”, Foreign Policy Analysis, 16 (4): 515-531.
Rice, Condoleezza (2000), “Promoting the National Interest”, Foreign Affairs, 79 (1): 45-62.
Stromback, Jesper and Frank Esser (2014), “Introduction: Making Sense of the Mediatization of Politics”, Journalism Practice, 8 (3): 245–257.
Tomz, Michael, Jessica L. P. Weeks and Karen Yarhi-Milo (2020), “Public Opinion and Decisions about Military Force in Democracies”, International Organization, 74 (1): 119-143.
Tarrow, S. (2011), Power in Movement: Social Movements and Contentious Politics, Cambridge: Cambridge University Press.
Wagner, Wolfgang, Anna Herranz-Surralles, Juliet Kaarbo and Falk Ostermann (2017), “The Party Politics of Legislative-Executive Relations in Security and Defence Policy”, West European Politics, 40 (1): 20–41.