فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

مقایسه سیاست خارجی دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی بر اساس نظریه واقع‌گرایی نئوکلاسیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی
2 عضو هیئت علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
هدف اصلی این پژوهش این است که با استفاده از مؤلفه‌های نظریه واقع‌گرایی نئوکلاسیک سیاست خارجی دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی را در سه سطح خرد فردی، خرد ملی و سطح کلان مقایسه شود. در این پژوهش در صدد پاسخ به این سؤال هستیم که مهم‌ترین تشابهات و تفاوت‌های سیاست خارجی دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی از منظر رئالیسم نئوکلاسیک کدامند؟ روابط راهبردی با روسیه و مدیریت تعارضات با آمریکا وجه تشابه سیاست خارجی دو دولت است با این تفاوت که دولت احمدی‌نژاد از روابط راهبردی با روسیه به‌عنوان ابزاری برای کاهش فشارهای آمریکا بهره می‌برد اما دولت روحانی از رابطه با روسیه به‌عنوان ابزاری برای چانه‌زنی با آمریکا برای حل بحران هسته‌ای و عادی‌سازی روابط ایران در نظام بین‌الملل استفاده می‌کرد. هر دو دولت نظم حاکم بر نظام بین‌الملل را یک نظم ناعادلانه و سلطه‌گر می‌دانستند که در عرصه عمل دولت احمدی‌نژاد برای مقابله با این نظم ناعادلانه با رویکرد قاطعانه به سمت شرق‌گرایی و رابطه با کشورهای همسایه می‌رود اما دولت روحانی با رویکردهای نرم و تدریجی سیاست مذاکره و تعامل با کشورهای غربی را پیش می‌گیرد. در عرصه داخلی آقای احمدی‌نژاد علاوه بر سیاست خارجی به مسائل داخلی نیز توجه داشت و سیاست خارجی را دنباله سیاست داخلی می‌دانست، درحالی‌که آقای روحانی بیشتر توجه خود را به سیاست خارجی گذاشته بود و حل مسائل داخلی را نیز در گرو تعامل با کشورهای غربی می‌دید. راهبرد پژوهش از نوع قیاسی و گونه پژوهش از نوع کاربردی است.
کلیدواژه‌ها

منابع
آجیلی، هادی، افشاریان، رحیم (۱۳۹۵) "گفتمان اعتدال در سیاست خارجی دولت یازدهم"  فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال پنجم، شماره ۱9، صص 43-73
باقری دولت‌آبادی، علی، مردانلو، اسماعیل (۱۳۹۴) "عوامل مؤثر در دستیابی به توافق هسته‌ای در دولت یازدهم، پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، سال سوم، شماره ۲، صص 28-48
حق‌شناس، محمدرضا (پاییز 1393) "واقع‌گرایی نوکلاسیک از سیاست بین‌الملل تا سیاست خارجی" فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و هفتم، شماره 3، صص 659-678
خسروی باب اناری، ملک تاج (۱۳۹۶) "رویکرد سیاست خارجی دولت یازدهم نسبت به نظم و امنیت منطقه خاورمیانه" فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، سال دهم، شماره ۳۹، صص 31-58
دهشیری محمدرضا، حسینی مریم سادات، نوروزی رحیم (1397) "تحول سیاست خارجی عربستان سعودی نسبت به کشورهای منطقه خلیج فارس (مطالعه موردی یمن و قطر) فصلنامه مطالعات سیاست بین‌الملل، سال سوم، شماره ششم.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1391) سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران {با اصلاحات}، چاپ چهارم، تهران، سازمان مطالعات و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، عطایی، مهدی (۱۳۹۳) "گفتمان هسته‌ای دولت یازدهم" فصلنامه مطالعات راهبردی، سال هفدهم، شماره اول، صص 87-120
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (۱۳۸۶) "گفتمان اصول‌گرایی عدالت‌محور در سیاست خارجی آقای احمدی‌نژاد، نشریه علمی دانش سیاسی، دوره سوم، شماره 1، صص 67-98
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال {1390} "واقع‌گرایی نئوکلاسیک و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران" فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و پنجم، شماره 2، صص 275-294
ربیعی منوچین، محمدرضا، گیوریان، حسن (1384) "نقش گروه‌های ذی‌نفوذ {فشار} و احزاب در خط‌مشی‌گذاری دولتی" فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال، شماره 4.
رضایی، علیرضا، ترابی، قاسم (۱۳۹۲) "سیاست خارجی دولت حسن روحانی: تعامل سازنده در چارچوب دولت توسعه‌گرا" فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، شماره پانزدهم.
سلطانی گرد فرامرزی، مهدی، اشرفی، اکبر (۱۳۹۷) "مقایسه گفتمان هسته‌ای در سیاست خارجی دولت نهم و دهم با گفتمان انقلاب اسلامی" فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، سال یازدهم، شماره ۴۲، شهریور 1397، صص 103-131
سلیمی، حسین، ابراهیمی، منار، (1393) " مبانی نظری، فرانظری و نقد نظریه واقع‌گرایی نئوکلاسیک" فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره 5، شماره 17، آبان 1394، صص 13-42
صادقیان، رضا، موسوی، سید قاسم (۱۳۹۶) "مقایسه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت‌های خاتمی و احمدی‌نژاد، ماهنامه پژوهش ملل، دوره دوم، شماره ۱۶، صص 1-18
عابدینی، حسن، ایزدی، جهانبخش (۱۳۹۶) "نقش متغیرهای داخلی بر سیاست‌گذاری هسته‌ای دولت یازدهم" فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره ۷، شماره ۲۵، صص 271-289
قاسمی، فرهاد (1393)، اصول روابط بین‌الملل، چاپ هشتم، تهران. نشر میزان،
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)، فصل دهم سیاست خارجی.
قوام، سید عبدالعلی (1393)، روابط بین‌الملل نظریه‌ها و رویکردها، تهران، چاپ نهم، سازمان مطالعات و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)
قوام، سید عبدالعلی (1392)، اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، چاپ نوزدهم، تهران، سازمان مطالعات و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)
کولایی، الهه، عابدی، عفیفه (1397) "مؤلفه‌های ژئوپلیتیکی سیاست خارجی روسیه" فصلنامه ژئوپلیتیک،  دوره 14، شماره 49، اردیبهشت 1397، صص 1-25
محمدیان، علی، رضایی، علیرضا (1398) "تبیین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوره حسن روحانی از منظر نظریه پیوستگی جیمز روزنا" فصلنامه سیاست پژوهی جهان اسلام، روزه 6، شماره 15، دی 1398
محمود خانی، زهرا، کشیشیان، کارینه (۱۳۹۵) "بررسی مقایسه‌ای گفتمان سیاست خارجی دولت دهم و یازدهم و تأثیر آن بر امنیت منطقه خاورمیانه (۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴) " فصلنامه سیاست خارجی، دوره 30، شماره 2، تیر 1395، صص 7-35
محمودی کیا، محمد (۱۳۹۷) "منطق و جهان نگرش سیاست خارجی دولت روحانی" فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، دوره 10، شماره 34، اردیبهشت 1397، صص 126-150
مشیرزاده، حمیرا (1395)، تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، چاپ یازدهم، تهران، انتشارات سازمان مطالعات و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)
هژیر سرور، حسین (۱۳۹۸)، مصاحبه اختصاصی با سید مجتبی ثمره هاشمی، دفتر رئیس جمهوری سابق، ولنجک تهران.
هژیر سرور، حسین (۱۳۹۸)، مصاحبه اختصاصی با محمود احمدی‌نژاد، دفتر رئیس جمهوری سابق، ولنجک تهران
هژیر سرور، حسین (۱۳۹۸)، مصاحبه اختصاصی با محمدباقر خرمشاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران
 
Jong Kun, Choi, (1992), neoclassical account on external security behaviors of week power towards great power, Yonsei university , the US_Libya from 1977 to 1992
Juneau, Thomas (2015), squandered opportunity: neoclassical realism and Iran's foreign policy, Stanford university press (2015)
Juneau, Thomas. and Schmidt, Brian. "Neoclassical Realism and Power" Paper presented at the annual meeting of the ISA's 50th ANNUAL CONVENTION "EXPLORING THE PAST, ANTICIPATING THE FUTURE", New York Marriott Marquis, NEW YORK CITY, NY, USA, Feb 15, 2009 <Not Available>. 2014-11-30
Reichwein, Alex, (2016), security، Geopolitics، or irredentism? Explaining Russian foreign policy from a neoclassical realism perspective, university Giessen, ISA Annual convention, march 2016
Lobell, S. E., Ripsman, N. M. and Taliaferro, J. W. (2009). Neoclassical Realism, the State, and Foreign Policy, Cambridge university press (2009)
Rose, Gideon (1998), neoclassical realism and theories of foreign policy, Cambridge university, Word polities, Vol 15, No 1, 1998
Shweller, randal L, wohlforth, wiliam C, (2000), power test Evaluating realism in response to fhe end of the cold war, security stodies, 9 (3), pp 60_107
Taliaferro, Jeffrey W, 2011, neoclassical realism and the stody of regional orders, tufis university, department of political science
TANG, Shipiny, (2009), toking stock of neoclassical realism, fudan university, international stodies Review, No 11, 2009
Zarif, M.J. (2014). What Iran Really Wants: Iranian Foreign Policy in the Rouhani Era. Foreign affairs, Vol. 93, No. 3, pp. 1-11.