فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

تحلیل روابط ایران و هند بر اساس نظریه سازه انگاری : نگاهی به رویکرد سیاست خارجی دولت روحانی و مودی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی
2 استاد گروه روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی
چکیده
ایران و هند روابط دیرینه ­ای با یکدیگر دارند که همواره با فراز و نشیب­ هایی همراه بوده است. در این نوشتار برای شناخت عوامل مؤثر در روابط دو کشور، از نظریه سازه­ انگاری کمک گرفته شده است که علاوه‌بر نقش عوامل مادی به نقش عوامل غیرمادی نیز می­پردازد. در پژوهش حاضر، به این سؤال پاسخ خواهیم داد که روابط ایران و هند از منظر نظریه سازه ­انگاری چگونه قابل‌تبیین است. فرضیه پژوهش این است که سیاست خارجی برآمده از هویت جمهوری اسلامی ایران در تعارض با نظم لیبرالی و سیاست خارجی متمایل به غربِ هند، منجر به ایجاد موانع و محدودیت ­های ساختاری شده و از توسعه روابط ایران و هند در حد مطلوب و مورد انتظار، جلوگیری نموده است. دستاورد پژوهش این است که در مقاطعی که دو کشور رویکرد مستقلی در سیاست خارجی در سطح کارگزار اتخاذ نموده ­اند، محدودیت­های ساختاری کاهش یافته و درنتیجه شاهد توسعه روابط ایران و هند بوده ­ایم و در مقابل اتخاذ برخی رویکردها در سیاست خارجی دو کشور بر محدودیت­های ساختاری افزوده است. در نوشتار حاضر، تلاش شده است که با بهره­ گیری از نظریه سازه ­انگاری به نقش عوامل ساختار و کارگزار در روابط ایران و هند اشاره شود. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد بیناذهنی و با استفاده از منابع کتابخانه ­ای، اسنادی و اینترنتی به موضوع موردبحث می پردازد. 
کلیدواژه‌ها

منابع و مآخذ
الف) فارسی
 
-احمدی فشارکی، حسنعلی (1390)، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و هند: حوزه­های تعامل و تقابل»، فصلنامه مطالعات جهان، 2: 182-149. در: http://ensani.ir/file/download/article/20130211091203-9756-17.pdf (تاریخ دسترسی: 19/12/1400)
-ازغندی، علیرضا؛ مجید (1391)، «بررسی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه نظریه سازه­انگاری»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، 21: 231-205. در:  https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=212788  (تاریخ دسترسی: 5/10/1400)
-امساکی، حمیدرضا (1393)، «روابط فرهنگی ایران و هند از دیرباز تا کنون»، همایش بین­المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، 9: 704-679. در: https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=18996 (تاریخ دسترسی: 6/9/1400)

-پایگاه خبرگزاری تسنیم (1395)، «صادرات نفت ایران به هند رکورد ۱۵ ساله را شکست»، 24/10/1395،   https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/24/1295260/

-پایگاه اطلاع رسانی دولت (1394)، «امضای توافقنامه جامع همکاری­های اقتصادی ایران و هند»، 7/10/1394، https://dolat.ir/detail/272409

-پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری (1395)، «توافقنامه سه‌جانبه ترانزیتی چابهار تحولی عظیم در مناسبات منطقه‌ای است/ ایران، امین و دبیرخانه دائمی موافقتنامه شد»، 3/3/1395،  https://www.president.ir/fa/93692
-پایگاه خبری تحلیلی الف (1395)،  «هند در ایران سرمایه گذاری 20 میلیارد دلاری می­کند»، 21/1/1395، http://old.alef.ir/vdcjhtetmuqexaz.fsfu.html?343796

-پایگاه میز نفت، (1394)، «آمادگی هند برای سرمایه‌گذاری ۱۵ میلیارد دلاری در ایران»، 2/7/1394، https://www.mizenaft.com/news/9174/

-پایگاه وزارت امور خارجه جهوری اسلامی ایران (1401)، «وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با علما و روحانیون برجسته در دهلی نو دیدار کرد»، 18/3/1401،   https://mfa.gov.ir/portal/newsview/682868

-توحیدی، ام البنین (1387)، «سیاست خارجی توسعه­گرا؛ بررسی تجربی هند»، مجموعه مقالات سیاست خارجی توسعه­گرا، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
-دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1388)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت، چاپ اول.
-دهقانی فیروزآبادی، سید جلال؛ مهدی عطایی (1392)، «گفتمان هسته­ای دولت یازدهم»، فصلنامه مطالعات راهبردی، 1: 120-87. در: http://ensani.ir/file/download/article/20150429131758-9802-71.pdf (تاریخ دسترسی: 25/11/1400)
-رسولی ثانی آبادی، الهام (1391)، «بررسی هویت نظام جمهوری اسلامی ایران از منظر سازه­انگاری»، فصلنامه علوم سیاسی، 58: 200-177. در : http://ensani.ir/file/download/article/20140125110348-9545-42.pdf (تاریخ دسترسی: 15/5/1396)
-رضایی، علیرضا؛ قاسم ترابی (1392)، «سیاست خارجی دولت حسن روحانی، تعامل سازنده در چارچوب دولت توسعه­گرا»، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی، 15: 161-131. در: http://pir.iaush.ac.ir/article_552039_e52313f41d6c491247e05b35d93cc47a.pdf  (تاریخ دسترسی: 18/8/1399)
-رنجکش، محمد جواد؛ سحر ثروتی (1390)، «فقه و پویایی ماهیت سیاست خارجی رانشگر/بازدارنده»، فصلنامه پژوهش های روابط بین الملل، 1، 2: 154-131. در: http://www.iisajournals.ir/article_41892_e377ba6804a6e3099c46bf776f373134.pdf (تاریخ دسترسی: 2/12/1400)
-ستوده آرانی، محمد (1381)، «رابطه ساختار-کارگزار: چارچوبی برای مطالعه تحول سیاست خارجی ایران»، فصلنامه سیاست خارجی، 1: 32-1. در: http://ensani.ir/file/download/article/20101206184221-392.pdf  (تاریخ دسترسی: 2/8/1399)
-سریع القلم، محمود (1388)، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: قابلیت و امکان تغییر»، فصلنامه بین­المللی روابط خارجی، 1: 40-21. در: http://ensani.ir/file/download/article/20101120204154-9.pdf (تاریخ دسترسی: 13/11/1400)
-سلیمی، حسین (1384)، نظریه های گوناگون درباره جهانی شدن، تهران: سازمان سمت.  
-طاهری، ابراهیم؛ محسن بیات (1397)، «روابط خارجی هند: فرصت­ها و محدودیت­های پیش روی جمهوری اسلامی ایران»، دوفصلنامه شبه قاره دانشگاه سیستان و بلوچستان، 34: 210-191. در: http://ensani.ir/file/download/article/1552283747-9578-34-10.pdf (تاریخ دسترسی: 10/4/1401)
-عابدینی، حسن؛ ریباز قربانی نژاد؛ عبدالرضا فرجی راد؛ محمد اخباری (1401)، «رقابت استراتژیک و ژئوپلوتیکی مسیر دریایی پروژه یک کمربند یک جاده چین در اقیانوس هند»، نشریه علمی-پژهشی اقیانوس شناسی، 49: 107-92. در: http://joc.inio.ac.ir/article-1-1672-fa.pdf  (تاریخ دسترسی: 25/3/1401)
-عامر، خان محمد (1378)، «علل گسترش و رواج زبان و ادب فارسی در هند»، نامه پارسی، 4: 64-42. در: http://ensani.ir/file/download/article/20101129133256  (تاریخ دسترسی: 4/7/1400)
-عسگرخانی، ابومحمد؛ جهانشیر منصوری مقدم (1389)، «همکاری و منازعه در روابط بین الملل: نگاهی به نظریه سازه انگارانه الکساندر ونت»، فصلنامه سیاست، 3: 208-189. در: http://ensani.ir/file/download/article/1575263301-10251-89-3-11.pdf  (تاریخ دسترسی: 9/11/1399)
-گود، آرسیدا؛ منیشا موخرجی (1396)، روابط معاصر ایران و هند، ترجمه سیدحسین رئیس السادات، مشهد: پاپلی.
-محمدیان، علی؛ علیرضا رضایی (1395)، «تبیین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوره حسن روحانی از منظر نظریه پیوستگی جیمز روزنا»، کنفرانس جهانی افق­های نوین در علوم انسانی، آینده پژوهی و توانمند­سازی، در: https://civilica.com/doc/485951  (تاریخ دسترسی: 7/9/1400)
-مشیرزاده، حمیرا (1383)، «گفتگوی تمدن­ها از منظر سازه­انگاری»، فصلنامه سیاست، دانشگاه تهران، 63: 202-169. در: http://ensani.ir/file/download/article/20120419185408-8024-267.pdf (تاریخ دسترسی: 16/7/1400)
-مشیرزاده، حمیرا (1393)، «رویکردهای معنایی در روابط بین الملل و تأثیر آن­ها در تحلیل سیاست خارجی»، فصلنامه رهیافت­های سیاسی و بین المللی، 38: 85-49. در: https://piaj.sbu.ac.ir/article_99212_28ff2038633574f00c2da76f4d5ac516.pdf  (تاریخ دسترسی: 8/9/1400)
-مشیرزاده، حمیرا؛ حیدرعلی مسعودی (1388)، «هویت و حوزه­های مفهومی روابط بین­الملل»، فصلنامه سیاست، 4: 269-251. در: http://ensani.ir/file/download/article/20110226150531   (تاریخ دسترسی: 24/12/1399)
-مظاهری، محمد مهدی؛ اعظم ملایی (زمستان 1392)، «دولت، هویت و سیاست خارجی در ایران معاصر»، فصلنامه پژوهش­های راهبردی سیاست، 2، 7: 146-125. در: https://qpss.atu.ac.ir/article_2247_b3d4cc377fb69a97679a82c70f0f10bd.pdf (تاریخ دسترسی: 8/7/1400)
-نیاکوئی، سید امیر؛ سجاد بهرامی مقدم (1393)، «روابط ایران و هند فرصت­ها و محدودیت ­ها»، فصلنامه روابط خارجی، 6، 1: 160-123. در: http://ensani.ir/file/download/article/20150429131927-9826-130.pdf (تاریخ دسترسی: 18/10/1400)
 
ب) انگلیسی
-Alam, Anwar (2011), India and Iran: An Assessment of Contemporary Relations, New Delhi: New Century Publications.
-Banerjee, Stuti (2015), “India and the United States: Strengthening the Partnership,” Indian Council of World Affairs, pp. 1-9. Available at: https://www.academia.edu/11383862  (Accessed 3 October 2021)
-Dormandy, Xenia (2007), “India’s Foreign policy”, BELFER Center for Science and international Affairs, Available: https://www.belfercenter.org/publication/indias-foreign-policy  (Accessed 10 January 2022)
-Ganapathi, M. (2016), “Think West in India’s Foreign Plicy”, Chennai Center for China Studies, Available:  https://www.c3sindia.org/archives/think-west-in-indias-foreign-policy-by-ambassador-retd-m-ganapathi/  (Accessed 10 November 2021)
-Goud, R. sidda; Manisha Mookherjee (2014), India and Iran in Contemporary Relations, New Delhi: Alliied Publisher PVT.
-Guzzini, Stefano (2000), “A Reconstruction of Constructivism in International Relations”, European Journal of International Relations, 6, 2: 147-182.  <DOI: 10.1177/1354066100006002001>         
-Hafeez, Mahwish (2019), "India-Iran Relations: Challenges and Opportunities", Strategic Studies, Vol 39, No. 3: pp. 22-36. Available: https://www.jstor.org/stable/pdf/48544308.pdf (Accessed 21 October 2021)
-Honrada, Gabriel; Daniyal Ranjbar (2020), “US Sanctions against Iran and Their Implications for the Indo-Pacific”, E-International Relations, Available at:  https://www.e-ir.info/pdf/88954  (Accessed 14 September 2021)
-Katzman, Keneth (2021), “Iran’s Foreign and Defense Policies”, Congressional Research Service, Available at: https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R44017 (Accessed 6 November 2021)
-Kronstadt, K. Alan; and Kenneth Katzman (2007), “India-Iran Relations and U.S. Interests”, Congressional Research Service, Available at:  https://www.hsdl.org/?view&did=465840 (Accessed 1 February 2022)
-Ministry of Commerce and Industry of India (2022), “Export Import Data Bank”, https://tradestat.commerce.gov.in/eidb/iecnt.asp  
-Moonakal, Nadeem Ahmed (2020), “India-Iran Relations: Assessing Prospects and Challenges”, Journal for Iranian Studies, 4, 11: 6-21. Available at: https://rasanah-iiis.org/english/centre-for-researches-and-studies/india-iran-relations-assessing-prospects-and-challenges/  (Accessed 5 January 2022)
-Onuf, Nicholas (1989), World of Our Marking: Rules and Rule in Social Theory and International Relations, London: Routledge.
-Pant, Harsh (2004), “India and Iran: An Axisin the Making?”, Asian Survey, 44, 3: 369-383. <DOI: 10.1525/as.2004.44.3.369 > (Accessed 30 March 2022)
-Pardesi, Manjeet S. (2021), “India’s China strategy under Modi continuity in the management of an asymmetric rivalry”, International Politics, 59: 44-66. Available at: https://link.springer.com/content/pdf/10.1057/s41311-021-00287-3.pdf  (Accessed 11 October 2021)
-Perteghella, Annalisa (2019), Iran Looking East: An Alternative to the EU?, Milan: Ledizioni LediPublishing, Available at: https://www.ispionline.it/sites/default/files/pubblicazioni/ispi_iran_looking_web.pdf (Accessed 20 February 2022)
-Pethiyagoda, Kadira (2018), India's Pursuit of Strategic and Economic Interests in Iran, Doha: Brookings Institution, Available at: https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2018/09/Indias-Pursuit-of-Strategic-and-Economic-Interests-in-Iran.pdf  (Accessed 31 August 2021)

-Powell, Lydia; Akhilesh Sati; Vinod Kumar (2022), “India’s oil imports: Trends in diversification, Available: https://www.orfonline.org/expert-speak/indias-oil-imports/  (Accessed 25 June 2022)

-Southerland, Matthew & et al (2014), China-India Relations: Tensions Persist Despite Growing Cooperation, New York: Columbia University Press.
-Thirarath, Itt (2016), “India's Crude Oil Import from Iran”, Middle East Institute, Available at: https://www.mei.edu/publications/indias-crude-oil-imports-iran (Accessed 20 March 2022)
-Twinning, Daniel. (2008) “India’s Relations with Iran and Myanmar: Rogue State or Responsible Democratic Stakeholder?”, India Review, Vol 7, Issue 1: pp. 1-37. <DOI: 10.1080/14736480801901147> (Accessed 8 January 2022)

-Verma, Nidhi; Gavin Maguire (2022), OPEC's share of Indian oil imports falls to lowest in at least 15 yrs, Reuters, Available at: https://www.reuters.com/markets/europe/opecs-share-indian-oil-imports-falls-lowest-least-15-yrs-2022-01-20/  (Accessed 26 June 2022)