فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

رقابت راهبردی در دیپلماسی جهانی: تحلیل گفتمانی سخنرانی‌های ایالات متحده آمریکا، چین و روسیه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد 2025

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکترای علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
نظام بین‌الملل در دهه‌های اخیر از نظم نسبتاً پایدار لیبرال به‌سوی محیطی مبتنی بر رقابت فزاینده قدرت‌های بزرگ در حال گذار است؛ رقابتی که فراتر از موازنه‌سازی سخت، در سطوح هنجاری، معنایی، روایی و گفتمانی بازتولید می‌شود. سخنرانی رهبران کشورها در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بازتابی از درک آنان از نظم جهانی، هویت، قدرت و جایگاه کنشگری در ساختار بین‌المللی است. در این چارچوب، دیپلماسی به عرصه‌ای راهبردی برای رقابت معنابخشی، روایت‌پردازی قدرت و بازتعریف مشروعیت تبدیل شده است. ایالات متحده آمریکا، چین و روسیه به‌عنوان سه بازیگر اثرگذار در دوران گذار نظم جهانی، از طریق دیپلماسی گفتمانی و قدرت نمادین، در پی تثبیت یا بازتعریف نقش نظم‌ساز و جایگاه راهبردی خود هستند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف در سه سطح زبانی، ایدئولوژیک و کارکردی، سخنرانی‌های رسمی نمایندگان ایالات متحده آمریکا، چین و روسیه در نشست ۲۰۲۵ مجمع عمومی سازمان ملل متحد را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد ایالات متحده با گفتمان رئالیستی- لیبرالی بر حفظ برتری ساختاری، رهبری جهانی و استمرار نظم لیبرال تأکید دارد؛ چین با گفتمان توسعه‌محور و چندجانبه‌گرا و طرح ابتکارهایی چون GDI ,GGI ,GSI ، در پی تقویت مشروعیت نقش نظم‌ساز خود است و روسیه با گفتمان تقابلی و حقوق‌محور، خود را مدافع نظم چندقطبی و منتقد یک‌جانبه‌گرایی معرفی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد رقابت راهبردی در دیپلماسی جهانی بیش از آنکه صرفاً ژئوپلیتیکی باشد، فرایندی گفتمان‌ساز برای کنترل معنا، مشروعیت و ادراک عمومی بین‌المللی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات