فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

گسست ژئواکونومیک جهانی و تأثیر آن بر حضور چین در افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی،دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
3 دانشیاردانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، تهران، ایران.
چکیده
تحولات اخیر در نظام بین‌الملل منجر به تضعیف فرایند جهانی‌سازی و شکل‌گیری روندی نوظهور با عنوان «گسست ژئواکونومیک» شده است. گسست ژئواکونومیک دلالت بر فرآیند معکوس‌سازی یکپارچگی اقتصاد جهانی دارد که تحت تأثیر رقابت‌های ژئوپلیتیکی و ملاحظات راهبردی، جریان‌های تجارت، سرمایه و زنجیره‌های تأمین را به‌سمت بلوک‌های همسو و منطقه‌ای بازتنظیم می‌کند. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های اسنادی و منابع کتابخانه‌ای، به این پرسش می‌پردازد که پدیده گسست ژئواکونومیک جهانی چه تأثیری بر الگوی حضور و سیاست‌گذاری اقتصادی چین در افغانستان گذاشته است؟ نتیجه‌گیری تحلیلی پژوهش نشان می‌دهد که تأثیر این فرایند بر سیاست خارجی قدرت‌های بزرگ با تمرکز آن‌ها بر امنیت زنجیره‌های تأمین، منطقه‌گرایی اقتصادی و بازتعریف منافع ژئواستراتژیک قابل ارزیابی است. بر اساس مطالعه موردی صورت گرفته، افغانستان با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک و منابع معدنی غنی، جایگاه ویژه‌ای در راهبرد ژئواکونومیک چین پیدا کرده است. چین در مقایسه با دوران قبل از شکل‌گیری فرایند گسست ژئواکونومیک جهانی که تمرکز سیاست خارجی این کشور بر توسعه مناسبات اقتصادی فرامنطقه‌ای بوده، تلاش دارد در چارچوب راهبرد کمربند و راه (BRI) و با تقویت حضور اقتصادی در افغانستان، به‌طور هم‌زمان اهداف امنیتی و اقتصادی خود را در سطح منطقه‌ای دنبال کند. چین در پی کسب حد اکثر منفعت از منطقه‌گرایی نوینی است که نتیجه فرایند گسست ژئواکونومیک جهانی است. بر این اساس، الگوی سیاست خارجی این کشور در افغانستان به‌سوی منطقه‌گرایی فعال، مدیریت ریسک‌های امنیتی، افزایش نفوذ ژئواکونومیک و وارد کردن افغانستان به زنجیره‌های تأمین و خلق ارزش اقتصاد خود تغییر جهت داده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات