فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال مالزی: وضعیت، چالش‌ها و بایسته‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
جمهوری اسلامی ایران همواره در منظومه سیاست خارجی خود برای مالزی جایگاه خاصی قائل بوده است. مقاله حاضر با اتخاذ رویکرد توصیفی-تحلیلی و همچنین استفاده از ابزارهای کتابخانه‌ای در پی بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به مالزی بوده و قصد پاسخ به این پرسش را دارد "سیر روابط جمهوری اسلامی ایران و مالزی در سال‌های 2010 تا 2020 میلادی چگونه بوده است و چه عواملی سبب ممانعت از گسترش بیشتر روابط شده است؟" یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در عرصه اقتصادی به‌جز سال‌های ابتدایی دهه موردبررسی شاهد سیر نزولی روابط بوده‌ایم؛ اما در عرصه سیاسی و مسائلی مانند برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران یا جنگ‌های سوریه و یمن رویکرد دو کشور دچار واگرایی کمتری بوده است. اصلی‌ترین عوامل مانع گسترش روابط نیز نبود اراده کافی در طرفین، تحریم‌های ایالات متحده، روابط مالزی با عربستان سعودی و مسائل مربوط به ممنوعیت مذهب تشیع در مالزی بوده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع:
فارسی:
ابراهیمی، معصومه (1400، شهریور 29). مالزی از سرمایه‌گذاری اقتصادی ایرانیان استقبال می‌کند. بازیابی در 2 28، 1401، از https://www.irna.ir/news/84477944/%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2
اسفندیار، محمود رضا (1397). تاریخ اسلام در جنوب شرقی آسیا. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).
براتی، مسعود و ترابی، حامد (1400). لغو مؤثر تحریم‌ها در آیینه قوانین و مقررات آمریکا. تهران: گروه بین‌الملل شبکه کانون‌های تفکر ایران (ایتان).
خبرگزاری برنا. (1395، 7 16). دکتر روحانی در نشست مشترک هیئت‌های عالی‌رتبه ایران و مالزی:ایران علاقه‌مند به توسعه همکاری با کشورهای آسیایی ازجمله مالزی است. بازیابی در 2 30، 1401، از https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا). (1397، تیر 31). دولت جدید مالزی از برجام اعلام حمایت کرد. بازیابی در 2 30، 1401، از https://www.irna.ir/news/82977682/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا). (1397، آذر 15). ژنرال بازنشسته مالزیایی:مالزی نباید درگیر جنگ یمن می‌شد. بازیابی در 3 1، 1401، از https://www.irna.ir/news/83124485/%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%DB%8C
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا). (1398، آذر 24). ماهاتیر محمد: تحریم‌های ضد ایرانی نوعی دیکتاتوری بین‌الملل است . بازیابی در 2 31، 1401، از https://www.irna.ir/news/83595568/%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%B1
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا). (95، اسفند 23). روابط ایران و مالزی در سال 95؛ تحرک سیاسی برای توسعه مناسبات اقتصادی. بازیابی در 2 30، 1401، از https://www.irna.ir/news/82462890/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7
خبرگزاری مهر. (1395، 7 19). روحانی در فرودگاه مهرآباد مطرح کرد؛ کشتار مردم در ماه حرام باور کردنی نیست/ اوضاع یمن تأسف‌بار است. بازیابی در 2 30، 1401، از https://www.mehrnews.com/news/3792629/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1
روزنامه کیهان. (1397، 4 8). مالزی از ائتلاف سعودی در یمن خارج شد/ انصار الله استقبال کرد. بازیابی در 3 1، 1401، از https://kayhan.ir/fa/news/135781/%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2
سازمند، بهاره. (1399) سیاست نگاه به شرق: واکاوی دیپلماسی علمی-فرهنگی ایران در قبال کشورهای اسلامی جنوب شرق آسیا. مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، 29-53.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در کوالالامپور. (بدون تاریخ). بازیابی در 2 7، 1401، از https://malaysia.mfa.gov.ir/portal/GeneralCategoryServices/10886
سلطانی‌نژاد، محمد (1394). مناسبات ایران و کشورهای جنوب شرق آسیا (1381-1392): سنجش نگاه به شرق. فصلنامه روابط خارجی، 25-23.
شیخ الاسلامی, محمدحسن و عطازاده, سجاد . (1401). آسیایی شدن: خوانشی جدید از نگاه به شرق. فصلنامه روابط خارجی, 14(4), 37-68. doi: 10.22034/fr.2023.354088.1280
صابری، صادق(1399). بررسی فرصت‌های تجارت بین‌الملل با کشور مالزی. اصفهان: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی اصفهان.
عطازاده، سجاد (1401، 3 1). تروریسم در آسیا-اقیانوسیه. بازیابی در 3 1، 1401، از http://tabyincenter.ir/46232/slider/
معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه. (1399، 4 31). موافقتنامه‌های تجاری مالزی با دیگر کشورها. بازیابی در 3 6، 1401، از https://economic.mfa.ir/portal/newsview/603290
نظری، علی‌اکبر (1398).  مالزی. تهران: مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
یزدان‌پناه، کیومرث (1400). جایگاه اقوام در شکل‌گیری ساختار سیاسی و حاکمیت افغانستان بعد از 2001 میلادی. فصلنامه سیاست، 317-341.
 
انگلیسی:
Abu–Hussin,Mohd Fauzi (2018). Malaysia’s Relations with Saudi Arabia and Iran: Juggling the Interests. Contemporary Review of the Middle East,46-63.
Aljazeera. (2018,Jun 28). Malaysia to withdraw troops stationed in Saudi Arabia. Retrieved May 22,2022,from https://www.aljazeera.com/news/2018/6/28/malaysia-to-withdraw-troops-stationed-in-saudi-arabia
Azad,Shirzad (2015). Principlism Engages Pragmatism: Iran's Relations With East Asia Under Ahmadinejad. Asian Politics & Policy ,555-573.
BBC. (2015,December 15). https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35099318. Retrieved May 2022,23,from https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35099318
Burton,Guy. (2019). Middle power behavior under multipolarity: Indonesia and Malaysia in the Middle East since the Arab uprisings. Asian Politics & Policy,228-247.
Farrar-Wellman,Ariel (2010,July 20). Malaysia-Iran Foreign Relations. Retrieved May 2022,21,from https://www.criticalthreats.org/analysis/malaysia-iran-foreign-relations
Guardian. (2016,January 26). Malaysian prime minister cleared of corruption over $681m Saudi 'gift'. Retrieved May 24,2022,from https://www.theguardian.com/world/2016/jan/26/malaysian-pm-najib-razak-cleared-corruption-gift-saudi-royals
Hussein,Hishammuddin Hussein (2021,November). IISS Manama Dialogue. Retrieved January 14,2022,from www.iiss.org/-/media/files/manama-dialogue/2021/plenary-transcripts/p2/dato-seri-hishammuddin-tun-hussein-senior-minister-of-defence-malaysia---as-delivered.pdf.
Kingsbury,Damien. (2017). Politics in Contemporary Southeast Asia. New York: Routledge.
Kuok, Lynn. 2024. America Is Losing Southeast Asia. September 3. Accessed Jue 3, 2025. https://www.foreignaffairs.com/united-states/america-losing-southeast-asia.
Lawson, F. H. (2023). Iranian overtures to Indonesia: Why? and Why now? Australian Journal of International Affairs, 77(5), 578–584. https://doi.org/10.1080/10357718.2023.2274441
Milner,Anthony (2019). Long-term Themes in Malaysian Foreign Policy: Hierarchy Diplomacy,Non-interference and Moral Balance. Asian Studies Review ,117-135.
Musa,Mohd Faizal (2017). State-backed discrimination against Shia Muslims. Critical Asian Studies,1-22.
Parameswaran,Prashanth (2015,May 12). Did Malaysia Just Join the Saudi-Led Coalition in Yemen? Retrieved May 22,2022,from https://thediplomat.com/2015/05/did-malaysia-just-join-the-saudi-led-coalition-in-yemen/
Singh,Bilveer. (2020). Implications of Soleimani’s Killing for South and Southeast Asia. Counter Terrorist Trends and Analyses,12-16.
Spektor, M. (2023, April 18). In Defense of the Fence Sitters. Retrieved from Foreign Affairs: https://www.foreignaffairs.com/world/global-south-defense-fence-sitters
Waikar,Prashant (2019). Dancing with the Ummah: Islam in Malaysia’s foreign policy under Najib Razak. The Pacific Review,230-258.