فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

دکترین سیاست همسایگی ایران و همکاری با سازمان‌های منطقه‌ای: (ظرفیت‌ها، چالش‌ها و راهبردها در همکاری با اتاق بازرگانی اسلامی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مطالعات منطقه ای (خاورمیانه) دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استادیار روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
دولت سیزدهم از ابتدای روی کار آمدن خود سیاست همسایگی را در دستور کار سیاست خارجی خود قرار داده است. این سیاست در راستای همکاری با کشورهای همسایه، گذار از اقتصاد وابسته به نفت و همچنین خنثی‌‌کردن و کم‌ اثرکردن تحریم‌های غرب در دستور کار دولت سیزدهم قرار گرفته است. یکی از زمینه‌های اجرای این سیاست در راستای ارتباط با همسایگان، استفاده از ظرفیت‌های سازمان‌های منطقه‌ای است. سازمان‌های منطقه‌ای می‌توانند به‌عنوان میانجی زمینۀ به نتیجه‌رسیدن اهداف این سیاست در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را فراهم آورند. اتاق بازرگانی اسلامی یکی از مهم‌ترین سازمان‌های فرعی سازمان‌ همکاری اسلامی است که می‌تواند در زمینه‌های ذکرشده، تقویت‌کنندۀ سیاست همسایگی باشد. براین‌اساس، در پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش هستیم که سیاست همسایگی ایران چگونه می‌تواند زمینۀ فعالیت در اتاق بازرگانی اسلامی را فراهم آورد؟ نگارندگان پژوهش با بررسی رابطۀ این دو مؤلفه و با استفاده از روش (SWOT) به این نتیجه‌ رسیده‌اند که «جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ سیاست همسایگی خود با استفاده از ظرفیت‌های لازمی که در درون خود دارد و در راستای فائق‌آمدن بر ضعف‌ها و تهدیدات خود می‌تواند در جهت تقویت همگرایی و همکاری بیشتر با اتاق بازرگانی اسلامی قدم بردارد و زمینۀ اجرای سیاست همسایگی در جهت استفاده از سازمان‌های منطقه‌ای را فراهم آورد».
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. منابع و مآخذ

    فارسی:

    اتاق بازرگانی ایران. (1394). استقرار مرکز تحقیقات اتاق اسلامی در اتاق بازرگانی ایران. اتاق بازرگانی ایران. بازیابی در بهمن 1401، از

    https://www.otagh-bazargani.com/index.php?option=com_content&view=article&id= 5033:2015-10-26-

    احمدی، ع.، و پارسایی، م. (1384). جایگاه ایران در نظریه‌های ژئوپلیتیک. اولین کنگرۀ انجمن ژئوپلیتیک ایران، 187-211.

    افشین، ح. (1397). چالش‌ها و راهکارهای توسعۀ صادرات و محصولات و خدمات دانش‌بنیان. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس: دفتر مطالعات ارتباطات و فناوری‌های نوین.

    ایرنا. (1398). گردش مالی صنعت نساجی و پوشاک با ظرفیت‌های موجود ناچیز است. ایرنا. بازیابی در اسفند 1401، از https://www.irna.ir/news

    ایرنا. (1400). ظرفیت اقتصاد ایران برای توسعه صنایع دانش‌بنیان. ایرنا. بازیابی در بهمن 1401، https://www.irna.ir/news/84691813/%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA

    ایسنا. (1401). ۳۰ درصد صادرات کشور، کالاهای خام و نیمه‌خام است. ایسنا. بازیابی در بهمن 1401، از https://www.isna.ir/news/1401082819403/%DB%B3%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF

    بزرگمهری، م.، آقاجانی، س.،و افشار ، م. (1398). همسویی سازمان همکاری اسلامی با عربستان سعودی برای مقابله با ایران در بحران یمن (2019-2015). پژوهشنامۀ علوم سیاسی، 1(57)، 33-74.

    حق‌شناس، ن. م. (1392). تأثیرتحولات ساختار سنی جمعیت بر عرضه نیروی انسانی و وضع فعالیت اقتصادی در ایران و آینده نگری آن تا افق 1404. مطالعات جمعیتی، 89-115.

    خبرگزاری صداوسیما. (1400). بررسی مسائل و ظرفیت های مغفول بخش کشاورزی و منابع طبیعی. خبرگزاری صداوسیما،

    https://www.iribnews.ir/fa/news/3268638/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C

    رائینی، پ و دیگران. (1385). بررسی آثار درآمدهای نفتی بر اقتصاد ایران (به‌عنوان موردی مشابه بیماری هلند، فصلنامۀ  پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی 114-139، 32 (1).

    رحیمی‌مقدم، س و دیگران. (1400). واکاوی و تحلیل تبعات بوروکراسی در نظام آزادسازی. پژوهش‌های نوین حقوق اداری، 1، 135-162.

    شیرغلامی، خ. (1400). سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران: مبانی اقتصادی. سیاست خارجی، 35(3),، 49-64.

    لاجوردی, س.و دیگران. (1399). تحلیل سیستمی توسعۀ گردشگری ایران مبتنی بر بازارهای همسایه و ارائۀ مدل. گردشگری و توسعه، 4(5)، 1-24.

    موسوی‌نیا، ر.، و طاهایی، ج. (1392). همسایگی؛ نظریه‌ای برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. پژوهش سیاست‌ اسلامی، 1(4)، 1-30. طالبی، حمید. "موانع همکاری‌های اقتصادی ایران با کشورهای اسلامی و نقش اتاق بازرگانی اسلامی در کاهش این موانع." ۱۳۹۸.

    رفیعی، محسن. "راهبردهای تقویت همکاری اقتصادی ایران با کشورهای اسلامی از طریق اتاق بازرگانی اسلامی." ۱۴۰۰.

    جلالی، محمد. "نقش اتاق بازرگانی اسلامی در توسعه اقتصادی کشورهای اسلامی." ۱۳۹۸.

    احمدی، رضا. "چالش‌های اقتصادی ایران در همکاری با سازمان‌های منطقه‌ای." ۱۴۰۰.

    دیکینسون، جیمز. فرصت‌های اقتصادی درون اتاق بازرگانی اسلامی برای ایران. ۲۰۲۱.

    کاتز، مارک. راهبرد اقتصادی منطقه‌ای ایران: محدودیت‌ها و فرصت‌ها. ۲۰۲۰.

    کین، جفری. راهبردهایی برای تقویت همکاری اقتصادی منطقه‌ای ایران. ۲۰۲۱.

     

     

    انگلیسی:

    Barbara, L. (2007). The EU neighborhood policy: Profile, potential, perspective Intereconomics. Heidelberg, 42(4), 180-204.

    Barry, T., & others. (2005). A Global Good Neighbor Ethic for International Relation. Foreign Policy in Focus , 32 p.

    Brecorder. (2011). Activities of Islamic Chamber of Commerce and Industry and trends of intra-OIC trade. Business Record. Retrieved from https://www.brecorder.com/news/3917719

    COMCEC. (2017). Report on the Activities of the slamic Chamber of Commerce, Industry & Agriculture (ICCIA). Ankara: COMCEC.

    Gartzke, E. (2003). The "Neighborhood Effect" in International Politics. In E. Gartzke, All International Politics Is Local: The Diffusion of Conflict, Integration, and Democratization by Kristian Skrede Gleditsch (pp. 371-373). Wiley.

    1. (2018). Report on the Activities of the Islamic Chamber of Commerce, Industry & Agriculture for submission to the. ICCI.

    ICCIA. (2023). Report of Turkey. ICCIA. Retrieved jan 2023, from https://www.iccia.com/useful-links-countries/turkey-2/

    Iccia. (n.d.). History of ICCIA. Retrieved Oct 1, 2022, from Iccia: https://www.iccia.com/history/

    Iccia. (n.d.). Mission & Vision. Retrieved Oct 1, 2022, from Iccia: https://www.iccia.com/missionvision/

    ICRIC. (2003). Chamber Research and Information Center (ICRIC). ICRIC. Retrieved from http://www.silkroad-halal.com/document/images/06.pdf

    Icric. (2016). Halal culture, Halal World Institute. Icric Internatinal. Retrieved Jan 2023, from https://www.icricinternational.org/halal/

    Khan, I. (2014). Female Entrepreneurship and the Women Chamber of Commerce and Industry: Economic Emancipation and Clout for Pakistani Women. Jounal of Women's Entrepreneurship and Education, 1(2).

    Li, Y. (2019). Saudi Arabia’s Economic Diplomacy through Foreign Aid: Dynamics, Objectives and Mode. Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies. doi:https://doi.org/10.1080/25765949.2019.1586367

    Rome, H. (2021). Sanctions 1: Impact on Iran's Oil Exports. United States Institute of peas, 18 P. Retrieved from https://iranprimer.usip.org/blog/2021/feb/10/iran-struggles-under-oil-sanctions

    Shirazi, H., Azarbiejani, K., & Sameti , M. (2016). The Effect of Economic Sanctions on Iran's Export. Iranian Economic Review, 20(1), 111-124.

    Tehran Times. (2018). Iran's literacy rate up to 97%. Tehran Times. Retrieved Jan 2023, from https://www.tehrantimes.com/news/427751/Iran-s-literacy-rate-up-to-97

    UNCTAD. (2022). Total merchandise trade. UNCTAD. Retrieved Jan 2023, from UNCTAD

    Winnipeg. (2012). 4th Annual Muslim Business Awards Gala Hosted by the Canadian Islamic Chamber of Commerce. Winnipeg. Retrieved Jan 2022, from https://winnipeg-chamber.com/event/4th-annual-muslim-business-awards-gala-hosted-by-the-canadian-islamic-chamber-of-commerce/

    World Bank. (2021). Islamic Republic of Iran. World Bank. Retrieved Jan 2023, from https://www.worldbank.org/en/country/iran/overview

    World Bank. (2022). Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15-24) (modeled ILO estimate) - Iran, Islamic Rep. World Bank. Retrieved from https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.1524.ZS?locations=IR

    Zareeia, A,. & et al. (2022). External Debt and Exchange Rate Fluctuations in Iran: Markov Switching Approach. Iranian Economic Review, 26(3), 577-594