فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

کارکرد دیپلماسی دینی در مدیریت منازعات فرقه‌ای: مطالعه موردی سفر پاپ فرانسیس به عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد یار دانشکده روابط بین الملل وزارت امورخارجه
چکیده
 
هرچند دین به ­عنوان یک پدیدۀ اجتماعی، تاریخی به درازای عمر انسانی داشته و در جوامع گوناگون از دیرباز تاکنون در اشکال و صورت‌های مختلف ظهور و بروز داشته است، اما بی تردید با روند فزایندۀ جمعیت جهان؛ گسترش ارتباطات میان جوامع بشری؛ تشدید تعارض منافع؛ رشد فزایندۀ رقابت‌های اقتصادی؛ سوء تفاهم‌ها و تعصبات، چالش‌های جوامع انسانی از گسترش و پیچیدگی بیشتری برخوردار شده است. بخشی از این چالش­های بزرگ با حوزه دین مرتبط بوده و ستیز میان پیروان ادیان به درگیری‌های زیادی منجر شده است. لذا این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که دیپلماسی دینی چه جایگاهی در مدیریت منازعات فرقه­ای دارد؟ فرضیه تحقیق حاضر این است که دیپلماسی دینی با اتخاذ رهیافتی کل ­نگر نسبت به انسان فارغ از طبقه؛ نژاد؛ جنسیت؛ ملیت، می­تواند در مدیریت منازعات نقش مهمی ایفا نماید. این مقاله با اتخاذ روش توصیفی-تحلّیلی به بررسی ظرفیت‌های موجود در دیپلماسی دینی در مورد سفر پاپ فرنسیس به عراق می­پردازد. یافته های تحقیق نشان می­ دهد برخلاف دیدگاهی که دین را مانع در برابر دیپلماسی می­ داند، تغییر ماهیت منازعات از واخر قرن بیستم، فرصت جدیدی برای ایفای نقش دیپلماسی دینی در مدیریت منازعات فراهم کرده است.


کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع:
آصف، حسین. (۱۳۸۷) جهان اسلام از منظرهای مختلف، ترجمۀ سید احمد موثقی. تهران: مؤسسۀ مطالعات اندیشه‌سازان نور.
احسان اوغلو، اکمل الدین. (۱۳۹۲) جهان اسلام در قرن حاضر، ترجمۀ سید علی کاظمی. قم: چویل.
اسپوزیتو، جان.ال و همکاران. (۱۳۹۶) دولت و جنبش‌های اسلامی معاصر، ترجمۀ علیرضا سمیعی اصفهانی و محمد حاجی‌پور. تهران: نگاه معاصر.
---. (۱۳۹۸) آیندۀ اسلام، ترجمۀ مهدی امینی. تهران: ثالث.
باربیه، موریس. (۱۳۸۴) دین و سیاست در اندیشۀ مدرن، ترجمۀ امیر رضایی. تهران: قصیده‌سرا.
برچر، مایکل. (۱۳۸۲) بحران در سیاست جهان، ظهور و سقوط بحران‌ها، ترجمۀ میر فردین قریشی. تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، جلد 1.
بلک، آنتونی. (۱۳۸۵) تاریخ اندیشه سیاسی اسلام، ترجمۀ محمدحسین وقار. تهران: اطلاعات.
تسورانوویچ، آلیسیا. (۱۳۹۹) سیاست خارجی روسیه دیپلماسی مذهبی، ترجمۀ سعید خاوری‌نژاد. تهران: مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
جعفریان، رسول. (۱۳۸۴) جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
جمشیدی، محمدحسین. (۱۳۹۹) دیپلماسی پیامبر. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
سزاری، ژوسلین. (۱۳۹۹) اسلام سیاسی چیست؟، ترجمۀ عباس جنگ. تهران: شرکت سهامی انتشار.
سیمبر، رضا. (۱۳۸۹) اسلام‌گرایی در نظام بین‌الملل،ره‌یافت‌ها و رویکردها. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
عبدالرزاق، علی. (۱۳۸۰) اسلام و مبانی قدرت، ترجمۀ امیر رضایی. تهران: قصیده‌سرا.
علی بابایی،غلامرضا. (۱۳۹۲) فرهنگ دیپلماسی و روابط بین‌الملل. تهران: وزارت امور خارجه.
عنایت، حمید. (۱۳۶۲) تفکر نوین سیاسی اسلام، ترجمۀ ابوطالب صارمی. تهران: امیرکبیر.
فاکس، جاناتان و شموئل سندلر. (۱۳۸۹) دین در روابط بین‌الملل، ترجمۀ محمد حسن خانی و مهشاد حسینی و سمانه امیرنکوئی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
القرضاوی، یوسف. (۲۰۰۱) الاخوان المسلمون ۷۰ عاما فی الدعوه و التربیه و الجهاد. بیروت: موسسه الرساله.
کارابل, زاکاری. (۱۳۸۴) «دین،» در ریچارد بولییت، تاریخ قرن بیستم (دانشگاه کلمبیا)، ترجمۀ محمد رفیعی مهرآبادی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
گیدنز، آنتونی. (1385) جامعه شناسی، ترجمۀ منوچهر صبوری. تهران: نشر نی.
لوئیس، برنارد. (۱۳۷۸) زبان سیاسی اسلام، ترجمۀ غلامرضا بهروز لک. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
--. (۱۳۸۱) خاورمیانه، ترجمۀ حسن کامشاد. تهران: نشر نی.
موثقی، سید احمد. (۱۳۷۴) جنبش‌های اسلامی معاصر. تهران: سمت.
موجانی، سید علی. (۱۳۹۴) ریشه‌های تجدید حیات خلافت اسلامی و تأثیر ژئوپلتیک آن. تهران: مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی.
نوئر، دلیار. (۱۳۷۰) نهضت‌های نوین اسلامی در اندونزی، ترجمۀ ایراج رزاقی و محمدمهدی حیدرپور. مشهد: آستان قدس رضوی.
«نگاهی به تغییرات جمعیت مسیحیان عراق در صد سال گذشته»، (1399، اسفند 17) میدل ایست نیوز. دسترسی در: https://mdeast.news.