فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

جایگاه انرژی گاز در شکل‌دهی به الگوهای رقابت و همکاری ایران در عرصه بین‌المللی (2010-2020)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 نویسنده مسئول، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه
2 استاد دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه
چکیده
با توجه مصرف فزاینده انرژی توسط اقتصادهای نوظهور، ایران با دارا بودن منابع گازی بزرگ و کسب رتبه دوم جهانی، فرصت خوبی برای افزایش تولید، صادرات و درآمدهای ناشی از صادرات گاز دارد. بدین ترتیب ایران در زمینه گاز با برخی از کشورها رابطه­ رقابت و همکاری پیدا می­کند. این ظرفیت ­ها سبب می ­شود تا چنین پرسشی مطرح شود که سهم صادرات گاز ایران در بازارهای بین ­المللی در سال­های 2010-2020 از منظر الگوی رقابت و همکاری در عرصه بین­ المللی چگونه قابل تجزیه و تحلیل است؟ فرضیه پژوهش بدین صورت است که ایران به دلیل حجم پایین صادرات گاز نتوانسته است در رقابت با کشورهای روسیه، قطر برای به بازارهای بزرگ انرژی هند و چین ورود کند و از صادرات گاز به عنوان یک اهرم مؤثری در سیاست خارجی خود بهره ببرد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی و توصیفی به بررسی جایگاه انرژی گاز در سیاست خارجی ایران می ­پردازد.



کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف( منابع و مآخذ فارسی
 ابراهیمپور، جواد، »رقابت ایران و روسیه در زمینه تأمین انرژی جهانی: نگاهی بر دوره پساتحریم«، پژوهش ملل،
27-40 ،11 شماره، 1395
 ابراهیمی، ایلناز، 1386 ،صادرات گاز طبیعی، فرصتها و تهدیدها، تهران، موسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد
 احمدیان، قدرت، حدیث مرادی، »معادله انرژی در اوراسیا و عملگرایی روسی«، مجله مطالعات اوراسیای مرکزی،
219-236 ،7 شماره، 1393
 انتظاری، یعقوب و حسن محجوب، »تحلیل توسعه اقتصاد دانش ایران بر اساس سند چشمانداز 1404 ،»راهبرد
65-98 ،24 شماره، 1392 ،فرهنگ
 بینام، ، »خط لوله جدید چین در آسیای مرکزی و تأثیر آن بر موقعیت بازیگران منطقهای«، گزارشهای
کارشناسی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسالمی، 1389 ،2436-2418
 بی نام، » تحوالت صنعت گاز چین؛ فرصتها و تهدیدهای پیش روی ایران«، ماهنامه امنیت اقتصادی، 1393،
 11-24 ،5 شماره
 جیانگوبو، سانگ، ونگ زژوانگ، »فعالیتهای اقتصادی چین در ایران در چهارچوب ابتکار کمربند و جاده، فرصت
یا چالش؟«، راهبرد سیاسی، 1398 ،شماره 11 ،160-147
 چیتساز زاده، امیر حسین و سید غالمحسین حسنتاش، »مطالعه تطبیقی سیاستگذاری صادرات گاز طبیعی
در چهارچوب مؤلفههای امنیت انرژی در روسیه، قطر و ایران«، راهبرد اقتصادی، 1399 ،شماره 33 ،69-37
 حسنزاده، محمد، 1383 ،جایگاه ایران در تجات گاز طبیعی با نگاهی به فراروی، تهران، موسسه تحقیقاتی تدبیر
اقتصاد
 دیتل، گلشن، 1399 ،بازی بزرگ گاز، نگاهی به روابط هندوستان و تولیدکنندگان گاز طبیعی، ترجمه آذر
بهبهانینیا و ماندانا تیشهیار، تهران، مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی
 روحانی، حسن، 1389« ،سیاست خارجی و آینده نفت و گاز کشور«، فصلنامه بین المللی روابط خارجی،
7-38 ،7 شماره،1389
 سلطانیفر، مسعود، 1389 ،گاز و نقش آن در توسعه، تهران، پژوهشکده تحقیقات راهبردی
24
 صادقی، سید شمسالدین، »راهبرد سیاست انرژی روسیه در اوراسیا: فرصتها و موانع«، فصلنامه روابط خارجی،
219-246 ،4 شماره، 1391
 صیادی، محمد، یونس خداپرست و محمدرضا امانی، 1395 ،امنیت انرژی و آینده بازار جهانی انرژی، تهران،
مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد
 طریقی، نوشین و ابوالقاسم طاهری، »دیپلماسی انرژی در اسناد راهبردی سیاست خارجی ایران«، سیاست جهانی،
261-282 ،26 شماره، 1397
 عسگرخانی، ابومحمد، »الزامات عملیاتی و مفهومی تدوین دیپلماسی انرژی«، دیدگاهها و تحلیلها، 1390 ،شماره
3
 علیخانی، فرشاد، »منشور دیپلماسی انرژی جمهوری اسالمی ایران«، مجموعه مقاالت همایش جهاد اقتصادی،
1390
 غفاری، علیرضا، »زمینههای همگرایی و واگرایی ایران و قطر از منظر بهرهبرداری از منابع نفت و گاز«، مجله
پژوهش نامه اقتصاد انرژی ایران، 1394 ،شماره 74 ،116-97
 مهاجرپور، حامد، »دیپلماسی چندجانبه ایران )مطالعه موردی: مجمع کشورهای صادرکننده گاز(«، سیاست
1-26 ،1 شماره، 1392 ،خارجی
 موسوی، سیده مریم، »جایگاه گاز طبیعی در اقتصاد و اشتغال کشورهای روسیه ، قطر و ایران«، مرکز پژوهش
های مجلس شورای اسالمی، 1393 ،96-66
 ورهرامی، ویدا و افسانه تهرانی، » تحلیلی بر صادرات گاز ایران به ترکیه«، دو ماهنامه بررسیهای بازرگانی، 1397 ،
78-92 ،91-92 شماره
ب( مصاحبه با جناب آقای دکتر محمد حسین عادلی

ج( منابع و مآخذ انگلیسی
 Adomeit, Annes, “Russia’s Iran Policy: Constructive Engagement or Strategic Challenge?”, 2006, Issue
(3)
 Krane, J. and S. Wright, 2014, Qatar ‘Rises above’ its Region: Geopolitics and the Rejection of the
GCC Gas Market 35. London, The London School of Economics and Political Science
 Sharples, Jack, “The social construction of Russia external gaspolicy”,2010, paper for presentation at
university warwick, September
د( منابع اینترنتی
 www.BP.com/ gas
 www.bank of wold.com
 www.IEA.org/ gas.
 www.IMF.org
 www.OECD.org