فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

تأثیر بحران اوکراین بر سیاست خارجی-امنیّتی ژاپن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید عباس عراقچی 1
مجتبی نیک نظر مقدم 2
امیرحسین شیرزاد 3
1 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته دیپلماسی و سازمان‌های بین‌المللی، دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه
3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و حقوق خصوصی، دانشگاه امام صادق(علیه السّلام)
چکیده
سرعت تحولات بین­ المللی برنامه کشورها را که در اثر آن با چالش ­ها و مشکلات سیاست خارجی و داخلی متعددی مواجه شده‌اند، به ­گونه­ای رقم می­زند که ناگزیر از تغییر و تحول هستند. بحران اوکراین با برهم زدن نظم موجود جهانی بوده، کشورها را با تهدیدهای جدیدی امنیّتی روبرو نموده است. از این­رو، تمامی کشورها نگران موقعیت و حفظ منافع حیاتی و ملی خود شده‌اند. کشور ژاپن نیز که تاکنون موضعی منفعلانه و صلح ­طلبانه در روابط بین­ المللی و سیاست خارجی خود داشته است، با توجه به محیط همسایگی؛ موقعیت ژئوپلیتیک خود؛ افول قدرت ایالات متحده آمریکا به منزله متحد نظامی-امنیّتی؛ سعی کرده است که با اتحاذ رویکردی عمل­گرانه در راهبرد و رویکرد سیاسی، امنیّتی و نظامی خود، موازنه قدرت را به نفع خود تغییر دهد. لذا پرسش اصلی تحقیق این است که بحران اوکراین چه تأثیری بر سیاست خارجی-امنیّتی ژاپن گذاشته است؟ فرضیه تحقیق این است که بحران اوکراین منجر به امنیّتی­تر شدن رویکرد سیاست خارجی ژاپن شده است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و استدلال استقرائی، با مشاهده رفتار سیاست خارجی ژاپن، ابعاد «تغییر در رویکرد سیاسی-امنیّتی ژاپن» را مورد بحث قرار می ­دهد.
کلیدواژه‌ها
دولت ژاپن
بحران اوکراین
موقعیت ژئوپلیتیک
محیط همسایگی
قانون اساسی ژاپن

موضوعات

  1. منابع و مآخذ

    الف- منابع فارسی

    1. ابراهیمی، شهروز؛ محمدی، سامان(1393). «بحران هسته­ای کره شمالی و پیامدهای منطقه­ای و بین­المللی آن». پژوهش­های روابط بین الملل. دوره چهارم. شماره 13. ص. 50-1.
    2. برزگر، کیهان (1388). «سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تدافعی و تهاجمی». فصلنامه بین‌المللی روابط خارجی. سال اول. شماره 1. ص. 135-115.
    3. بلیس، جان و دیگران (1388). جهانی شدن سیاست: روابط بین­الملل در عصر نوین (زمینه تاریخی، نظریه­ها، ساختارها و فرآیندها). جلد نخست. مترجم: ابوالقاسم راه­چمنی و دیگران. جلد نخست. چاپ دوم. تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی ابرار معاصر تهران.
    4. تخت­روانچی، مجید؛ بابکان، محمدصادق (1397). «تغییر مفهوم نقش ملی و اصول سیاست خارجی ژاپن: از یک دولت صلح­طلب به یک دولت حافظ صلح». فصلنامه تحقیقات سیاسی بین­المللی. دوره دهم. شماره 34. ص. 89-67.
    5. جمعی از نویسندگان (1401). جستارهایی در سیاست خارجی و امنیت ملی ژاپن. گردآوردی و ترجمه: علیرضا امانی، محمدرضا امانی. تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی ابرار معاصر تهران.
    6. دادوند، حسین (1402). «بحران اوکراین و تأثیر آن بر هندسه نظم جدید جهانی». نشریه مطالعات جنگ. سال پنجم. شماره 16. ص. 150-123.
    7. زیوگانف، گنادی و دیگران (1401). حقایق جنگ اوکراین. مترجم: مسعود امیدی. تهران: نشر گل آذین.
    8. سمیعی­اصفهانی، علیرضا؛ فرحمند، سارا (1401). «جنگ روسیه-اوکراین و آینده نظم بین­المللی». فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز. سال بیست­وهشتم. شماره 118. ص. 113-87.
    9. شاپوری، مهدی (1400). «جنگ اوکراین و پیامدهای آن بر نظام بین­الملل». نشریه دیده­بان امنیت ملی. شماره 119. ص. 111-99.
    10. شفیعی، نوذر (1386). « آزمایش هسته­ای کره شمالی: علل و پیامدها». نشریه سیاست دفاعی. سال پانزدهم. شماره 58. ص. 48-31.
    11. عراقچی، سید عباس (1401). ایران تایشی. تهران: انتشارات اطلاعات.
    12. عسگریان، حسین (1398). «سیاست خاورمیانه­ای روسیه». ماهنامه امنیت بین­الملل. سال دوم. شماره 5. ص. 71-59.
    13. فرهادی، زینب (1398). تحول در راهبرد دفاعی-امنیتی ژاپن؛ زمینه­ها و پیامدها (2001 به بعد). تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی ابرار معاصر تهران.
    14. فون میزس، لودینگ (1400). لیبرالیسم. چاپ پنجم. مترجم: مهدی تدینی. تهران: نشر ثالث.
    15. قاسمی، فرهاد (1393). اصول روابط بین­الملل. چاپ پنجم. تهران: نشر میزان.
    16. قوام، عبدالعلی (1394). اصول سیاست خارجی و سیاست بین­الملل. چاپ نهم. تهران: سمت.
    17. کلانتری، فتح­الله؛ محمدی­منفرد، حسن (1402). «نتایج جنگ روسیه و اوکراین در شکل­گیری نظم نوین جهانی». فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک. سال بیست­ویکم. شماره 92. ص. 210-178.
    18. محروق، فاطمه؛ کرم­پوری، محمد (1401). «تحول استراتژی دفاعی و سیاست امنیتی ژاپن (2023-2021)». پژوهش­نامه ایرانی سیاست بین­الملل. دوره 11، شماره 1. ص. 68-41.
    19. مسرت، محسن (1401). جنگ اوکراین و دورنمای همکاری­های اقتصادی و امنیت مشترک منطقه­ای. تهران: نشر نقد فرهنگ.
    20. مشیرزاده، حمیرا (1391). تحول در نظریه­های روابط بین­الملل. تهران: سمت.
    21. وثوقی، سعید و دیگران (1395). «تحولات اوکراین و تأثیر آن بر نظام بین­المللی». نشریه راهبرد. سال بیست و پنج. شماره 80. ص. 86-67.
    22. الهویی نظری، حمید (1394). «ارتباط­های سیستمیک ماده 51 منشور ملل متحد». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی. دوره چهل و پنج. شماره 2. ص. 213-195.

    ب- منابع انگلیسی

    1. Armitage, Richard L. & Nye, Joseph (2012). "The US-Japan Alliance: Anchoring Stability in Asia". Center for Strategic and International Studies, Washington DC, August 15.
    2. Ben-Ari, Eyal (2015). "Changing Japanese Defense Policies, the Being Sadat Center for Strategic Studies", Mideast Security and Policy Studies, No.12.
    3. Bendini, Roberto (2015). "Japan Foreign and Security Policy bat a Crossroad". European Union, Policy Dipartment.
    4. Berger, Thomas U. (1996), “Norms, Identity and National Security in Germany and Japan”, in Peter J. Katzenstein (ed.), GeoCities: oocities.org/gokcek/docs/Katzenstein.htm, 9 September 2017.
    5. Cooper, Barry (2016). “The Evolution of Japanese Security Policy”. Canadian Global Affairs Institute.
    6. Costa, Anna (2017). The China-Japan Conflict over the Senkaku/Diaoyu Islands: Useful Rivalry. London: Routledge.
    7. Hay, David (2014). "Japan's strategic Re-Posture: Prime Minister Abe and the Implications for the Japan-Us Alliance and Regional Security". The center for Defense and Strategic Studies (CDSS).
    8. Huges, Christopher W (2006). " Why Japan Could Revise Its Constitution and What It Would Mean for Japanese Security Policy". Orbis 50 (4).
    9. Jervis, R. (1999). Realism, Neoliberalism, and Cooperation: understanding the debate. International Security.
    10. Seung Hyok (2016). Japanese Society and the Politics of the North Korean Threat. Toronto: University of Toronto Press.
    11. Mendl, Wolf (1995). "Japan's Asia Policy: Regional Security and Global Interest". London: New York: Routledge.
    12. Mearsheimer, John. J (2022). "The Cause and Consequence of the Ukrain War". Journal of international Relatins and Sustainable Development. Pp.12-27.
    13. Ministry of Foreign Affairs (2019). "Diplomatic Bluebook, Japanese Diplomacy and International Situation in 2018". Japan.
    14. Okano-Heijmans, Maaike (2012). "Japan's Security Posture in Asia: Changing Tactics or Strategy?" ISPI-Analysis, No.125.
    15. David L (2017). "Analysis of Key Factors Driving Japan's Military Normalizati, Master's Thesis, Naval Postgraduate School Monterey, California.
    16. Sakaki, Alexandra (2015). "Japan's security Policy: A Shift in Direction under Abe?". SWP Research Paper, RP2.
    17. Saltzman, Ilai Z (2014). "Japan's Pivot to Normalcy: Interpreting Tokyo's Security Policy Revolution". The FLACSO-ISA Joint International Conference.
    18. Singh, Bhubhindar (2002). "Japan's Post-Cold War Security Policy: Bringing Back the Normal State". Contemporary Southeast Asia 24 (1).
    19. Tanaka, Hitoshi (2012). "After the Launch: Moving Forward with North Korea. "Japan Center for International Exchange. Vol.7. No.1. April.
    20. Toloraya, Georgy (2008). "A Turn to the Right? A Russian Comment on the North Korean Policy of ROK Conservative Government". International Journal of Korean Unification Studies. Vol. 17. No. 1. June.
    21. Watanabe, Tsuneo (2015). “Japan’s security Strategy toward the Rise of China from a Friendship Paradigm to a Mix of Engagement and Hedging”. Tokyo Foundation.
    22. You, Cheakwang (2015). "Explaining Japan's Shift to Foreign Policy Activism: Security Challenges and Perverse Political Accountability". International Relations and Diplomacy 3 (5).