فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

نقش اقتصاد و روابط تجاری دوجانبه در سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال جمهوری اسلامی ایران از 1992 تا 2022

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مطالعات منطقه‌ای گرایش خاورمیانه دانشگاه علامه طباطبایی تهران
2 دانشیار، عضو هیأت علمی گروه روابط بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران
چکیده
روابط اقتصادی دو دولت امارات متحده عربی و جمهوری اسلامی ایران علی‌رغم روابط پرفراز و نشیب سیاسی دو کشور، روابطی مستحکم و بدون وقفه بوده است، به­طوری که این کشور یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران با تراز تجاری مثبت به نسبت ایران محسوب میشود. این در حالی است که در سپهر سیاست خارجی، دولت امارات تلاش کرده است تا از حربههای مختلفی برای ضربه‌زدن به منافع جمهوری اسلامی ایران در منطقه استفاده کند و رویکردی تهاجمی را در سیاست خارجی خود در قبال ایران پیگیری کند. با توجه به این سیاست­ های متناقض، سؤال اصلی این پژوهش این است که روابط دوجانبه اقتصادی و تجاری چه نقشی در سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال جمهوری اسلامی ایران داشته است؟ فرضیه این پژوهش این است که اماراتیها از عدم تقارن موجود در روابط اقتصادی دو کشور در جهت تقویت آسیبپذیری اقتصاد ایران بهره بردهاند و توانستهاند یک بازدارندگی مبتنی بر وابستگی اقتصادی را در مقابل ایران شکل دهند. در این پژوهش تلاش شده است تا استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانهای و اسنادی با مشاهده و بررسی رفتار سیاست خارجی امارات در بازه زمانی (2020-1992) به این سؤالات پاسخ داده شود. یافته‌های این پژوهش بیانگر این است که سیاست اقتصادی امارات متحده عربی مبتنی بر وابستگی متقابل نامتقارن در قبال جمهوری اسلامی ایران، منجر به ایجاد فضای کنشگری تهاجمی این دولت بر علیه ایران شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
فارسی:
- اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استان تهران. (1402). آمار واردات و صادرات از: https://www.tccim.ir/stats?mode=doit
- بابایی، محمد، میرعلی یوسفی. (1400). «تأثیر پیمان صلح آبراهام (ابراهیم) بر مجموعه امنیت منطقه­ای خاورمیانه». مطالعات فرهنگ دیپلماسی. 1-1. 70-92.
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. (1402). بانک اطلاعاتی سری­های زمانی اقتصادی قابل دسترسی از:  https://tsd.cbi.ir/Display/Content.aspx
- دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، حسین سلیمی و محمدحسین منادی زاده. (1398). «روابط هند و آمریکا از منظر وابستگی متقابل (1990-2015)». پژوهش­نامه ایرانی روابط بین­الملل. 7-2. 67-104.
- صادقی اول، هادی، جعفر نقدی عشرت‌آباد. (1393)، «روابط ایران و دژ منطقه­ای خلیج فارس»، سیاست جهانی، 3-4. 151-182.
- صفوی، سید حمزه. (1395). امارات متحده عربی، سازمان جهاد دانشگاهی – مؤسسه آینده‌پژوهی جهان اسلام. تهران.
- عالیشاهی، عبدالرضا، فروزان، یونس، و سلیمانی سوچلمائی، حمید. (1399). «تاثیر ائتلاف راهبردی امارات و رژیم صهیونیستی بر امنیت خلیج فارس». آفاق امنیت، 13(49 )، 147-169.
- عباسی، ابراهیم، و خسروی، مصطفی. (1398). «مناسبات جمهوری اسلامی ایران و امارات: همکاری اقتصادی و واگرایی سیاسی (1990-2020)»، روابط خارجی، 11(1 (پیاپی 41) )، 37-65.
- مجتهدزاده، پیروز. فرجی، محمدرضا (مترجم). (1394). جغرافیای سیاسی دریایی جزایر تنب و ابوموسی در خلیج فارس، کانی مهر. تهران.
- محمدی، ضیا، و پیرمرادیان، مصطفی. (1396). «نقش روابط اقتصادی در میزان تعهد سیاسی امارات متحده عربی در برابر ایران از 1359تا1367 ش/1980تا1988م». پژوهش های تاریخی (مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی اصفهان)، 53 (دوره جدید)(3 (پیاپی 35) )، 171-188.
- نورمحمدی، مرتضی، وحید شربتی و محدثه حیدری. (1400). «کنشگری چین در آسه­آن؛ تلاش برای حفظ وابستگی نامتقارن اقتصادی»، سازمان­های بین­المللی. 4-4. 660-680.
انگلیسی
- Abed, I., & Hellyer, P. (Eds.). (2001). United Arab Emirates: a new perspective. Trident Press Ltd.
- Adib-Moghaddam, A. (2006). The international politics of the Persian Gulf: a cultural genealogy. Routledge.
- Al Ketbi, M. (2020): Contemporary Shifts in UAE Foreign Policy: From the Liberation of Kuwait to the Abraham Accords, Israel Journal of Foreign Affairs.
- Al-Ketbi, E. (2021). The UAE Power-Building Model and Foreign Policy Shifts. Abu Dhabi: Emirates Policy Center.
- Almezaini, K. S. (2012). The UAE and foreign policy: foreign aid, identities and interests. Routledge.
- Andreas, P. (2005). The Mexicanization of the US-Canada border: Asymmetric interdependence in a changing security context. International Journal60(2), 449-462.
- Arabnews.com/business-economy. (2023, march 29). Retrieved from www.arabnews.com/: https://arab.news/2x748
- Baldwin, D. A. (2020). Economic statecraft: New edition. Princeton University Press.
- Cooper, R. N. (1985). Economic interdependence and coordination of economic policies. Handbook of international economics2, 1195-1234.
- Cope, Z., & Ness, I. (2022). Introduction: Economic Imperialism in Theory and in Practice. Oxford University Press.
- El-Dessouki, A., & Mansour, O. R. (2020). Small states and strategic hedging: the United Arab Emirates’ policy towards Iran. Review of Economics and Political Science.
- Ghaderi Hajat, M. G. H., Joudi, H., & Heydarian, S. (2020). Geopolitical Explanation of the Reconstruction of the Rimland within the Abraham Accords framework. Political Organizing of Space3(1), 31-41.
- Huang, Y. (2020). An interdependence theory of wedge strategies. The Chinese Journal of International Politics13(2), 253-286.
- ilostat.(2023, august 6). Retrieved from international labor organization: https://www.ilo.org/shinyapps/bulkexplorer33/?lang=en&segment=indicator&id=EMP_DWAP_SEX_AGE_RT_A&ref_area=IRN
- Joris Teer & Suolao Wang (2018): Sino-Iranian Asymmetrical Interdependence in Light of the Iran Nuclear Issue, Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies.
- Katzman, K. (2010). United Arab Emirates (UAE): Issues for US Policy. DIANE Publishing.
- Mraz, J. L., & McCallen, J. P. (1996). Dual Containment in the Persian Gulf: Strategic Considerations and Policy Options. NAVAL POSTGRADUATE SCHOOL MONTEREY CA.
- Neuss, B. (2009). Asymmetric interdependence: do America and Europe need each other?. Strategic Studies Quarterly3(4), 110-124.
- Robert O. Keohane & Joseph S. Nye Jr (1973) Power and interdependence, Survival: Global Politics and Strategy, 15:4, 158-165.
- Rugh, W. A. (1996). The foreign policy of the United Arab Emirates. The Middle East Journal, 57-70.
- Sadjadpour, K. (2011). The Battle of Dubai: The United Arab Emirates and the US-Iran Cold War.
- Salisbury, P. (2020). Risk Perception and Appetite in UAE Foreign and National Security Policy. Royal Institute of International Affairs.
- Sorkin, E. (2021). The Abraham Accords: the culmination of a decades-long normalization process between Israel and the UAE. Available at SSRN 4378314.
- Telci, İ. N., & Horoz, T. Ö. (2018). Military bases in the foreign policy of the United Arab Emirates. Insight Turkey20(2), 143-166.
- trading economics, (1992-2022). Iran imports. Retrieoved 1 April from: https://tradingeconomics.com/iran/imports
- Vakil, S, Quilliam, N. (2023). The Abraham accords and israel-UAE normalization: shaping a new middle east. Chatham House.
- Wagner, R. H. (1988). Economic interdependence, bargaining power, and political influence. International Organization42(3), 461-483.
- World Bank (1992-2022). Data for United Arab Emirates, Iran, Islamic Rep. retrieved 29 march from: https://data.worldbank.org/?locations=AE-IR