فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

بررسی فرآیند تأسیس نهاد ملی حقوق بشر در چار چوب تعامل نظام حقوق داخلی با نظام بین‌المللی حقوق بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه ازاد واحد امارات متحده عربی/گروه حقوق عمومی
2 2- استاد یار، گروه حقوق عمومی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
چکیده
در دهه‌های اخیر ایجاد و تأسیس «نهاد ملی حقوق بشر» ازجمله وظایف عام حاکمیت‌های سیاسی و به‌صورت خاص جز رویکردهای اساسی و کارویژه‌ی پارلمان و سیستم‌های مختلف حقوقی سیاسی محسوب می‌شوند. حاکمیت‌های سیاسی با هدف آموزش، پژوهش، ترویج و اشاعه مفاهیم بنیادی حقوق بشر، نظارت بر فرایند رعایت و تحقق‌بخشی به حقوق بشر و شهروندی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه، اتخاذ رویکرد هدایتی و حمایتی از حقوق بشر، ایجاد هم‌آهنگی و هم‌افزایی همکاری‌های بین‌بخشی دستگاه‌های مختلف در ساختار اداری، سیاسی و حقوقی، همکاری و تعاملات حقوق بشری در ساختار منطقه‌ای و نظام بین‌المللی حقوق بشر، مبادرت به ایجاد و تأسیس «نهاد ملی حقوق بشر» می‎نمایند. این نوشتار ابتدا از یک­سو تحلیلی خواهد داشت به فرایند تأسیس نهاد ملی حقوق بشر در نظام بین‌المللی حقوق بشر و از سوی دیگر بایسته و الزامات قانونی تأسیس نهاد ملی حقوق بشر را در نظام حقوقی ایران بررسی خواهد نمود. در مطاوی نوشتار، امتناع و یا امکان تعامل نظام حقوق داخلی ایران با نظام بین‌المللی حقوق بشر نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت. هم­چنین عناوین و سرفصل‌های؛ تعریف نهاد ملی حقوق بشر، انواع نهادهای ملی حقوق بشر، تاریخچه نهادهای ملی حقوق بشر از 1946 تا 1991، اصول پاریس (1991)، ارائه برخی نمونه‌ها و مثلاً وضعیت ایران از منظر اصول قانون اساسی مورد بررسی قرار گرفته و در پایان پیشنهادهایی برای ایجاد و تأسیس «نهاد ملی حقوق بشر» در ایران ارائه خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

منابع و مآخذ

- میرعباسی، سیدباقر، میرعباسی، رزی(1387)، نظام جهانی ارزیابی و حمایت از حقوق بشر، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
- میرعباسی، سیدباقر، میرعباسی، فرناز(1395)، نظام جهانی ارزیابی و حمایت از حقوق بشر، ج2، چاپ اول، تهران، انتشارات جنگل
- دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، وزارت امور خارجه(1389)، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، تهران، مرکز چاپ و انتشارات.
- ستاد حقوق بشر، قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران(1396)، گزارش میان دوره‌ای بو، پی، آر.(2016-2015)، چاپ اول، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
- غائبی، محمدرضا(1387)، نهادهای ملی حقوق بشرر، چاپ اول، تهران، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
- کاتوزیان، ناصر(1389)، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ هفتاد و پنجم، شرکت سهامی انتشار.
- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی(1368) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران، اداره انتشارات و تبلیغات
-معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی(1379) آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی تهران، اداره کل اسناد و تنقیح قوانین
- مهرپور، حسین(1380) و رئیس جمهور و مسئولیت اجرای قانون اساسی، چاپ اول، تهران، انتشارات اطلاعات.
- مهرپور، حسین(1384) وظیفه دشوار نظارت بر اجرای قانون اساسی، چاپ اول، تهران، نشر ثالث
- معاونت آموزش و  پژوهش دیوان عدالت اداری، قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران، انتشارات جنگل.
- ستاد حقوق بشر، 1392، آشنایی با ستاد حقوق بشر قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.www.humanrights-iran.ir
- مرکز تحقیقات شورای نگهبان(1381)، مجموعه نظریات شورای نگهبان، تهران، چاپ اول، چاپخانه سروش.
- قانعی، محسن(1389)، بررسی دوره‌ای جهانی حقوق بشر امور جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
- مهرپور، حسین(1390)، نظام بین‌المللی حقوق بشر، تهران، انتشارات اطلاعات.
- طلا بکی طرقی، اکبر و عطار، محمدصالح(1396)، الزامات و راهکارهای ایجاد نهاد ملی حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران( در پرتو قانون اساسی، حقوق بشر اسلامی، اعلامیه پاریس و رویه کشورها)، مجله دانش حقوق عمومی، سال ششم، شماره 17.
- مقامی، امیر(1392)، «نهاد ملی حقوق شهروندی» اندیشمندان حقوق، زمستان 1392، شماره 6.
- علم الهدی، حجت الله و اصل زعیم، امیرحسین(1392) «بررسی ابعاد حقوقی مسئولیت رئیس جمهور در اجرای قانون اساسی به موجب اصل یکصد و سیزدهم قانون اساسی» فصلنامه مطالعات حقوقی دولت اسلامی، تابستان 1392، سال دوم.
- کاشانی، جواد (1395) «مفهوم لایحه قضائی، پژوهش حقوق عمومی، سال هجدهم، شماره53، زمستان 1395.
- sinha, Manoj Kumar,(2006) "Commission on Human Rights Council: A long" vol.H6,Indian society of international law,2006,pp265-271.
- United Nations(2010): National Human Rights institutions: History, Principle, Rols and Responsibilities, Professional training-series No4,NewYourk and Geneva.
- Alba,luis(2008)the first year of the Human Right council: A Balance, International Geneva year book2008,NewYourk,united Nations publications.
- A/RES/48?13H/58th .Plenary Meeting/20 December