فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

راهبردهای دفاعی عربستان در قبال بیداری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد سوادکوه، دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
موج تحولات نوظهور از شمال افریقا تا خاورمیانه عربی زنگ خطر را برای کشورهای پیرامونی که اغلب به دلیل اقتدارگرایی رژیم حاکم بر آن‌ها دچار ایستایی سیاسی بودند و همواره از هرگونه تغییر گسترده در محیط پیرامونی خویش به ‌ویژه تغییر از بالا به شکل انقلاب و یا قیام مردمی بسیار هراسان بودند، به صدا درآورد. این پژوهش با توجه به اهمیت تحولات بیداری اسلامی و تأثیر آن بر محیط پیرامونی عربستان به‌دنبال پاسخگویی به این سؤال است که عربستان در قبال تحولات بیداری اسلامی در خاورمیانه در دو سطح داخلی و منطقه‌ای چه واکنش‌ هایی از خود بروز داده تا اولاً بتواند از دومینوی تحولات دور بماند و کماکان شانس این را داشته باشد که با همان نظام سنتی خود به ایفای نقش بپردازد و ثانیاً در سیاست خارجی چه اقداماتی را براساس منافع خود و مطابق با وضعیت موجود برای گذار از این تحولات انجام داده است. مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی -تحلیلی در پی اثبات این فرضیه است که  اگرچه راهبرد امنیتی عربستان با تغییراتی چون اتخاذ سیاست تهاجمی و انجام اصلاحات در کوتاه‌ مدت توانسته است که بروز و ظهور جنبش را در درون مرزهای ملی به تأخیر اندازد ولی در تعمیق رابطه با عراق، در ابتکار عمل در سوریه و لبنان و رهبری در شورای همکاری خلیج‌ فارس در ائتلاف ‌سازی علیه ایران با شکست مواجه شد.
کلیدواژه‌ها

منابع:
 آجرلو،حسین(1395)،دورنمای بحران داخلی عراق و تاثیر آن برنظم منطقه ای غرب آسیا،مجموعه مقالات اولین کنفرانس امنیتی تهران: نظم امنیتی در غرب آسیا(جلد اول)،تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران،ص55
احمدیان،حسن و زارع،محمد(1390)،استراتژی عربستان سعودی در برابر خیزش های جهان عرب،فصلنامه ره نامه سیاستگذاری،سال سوم،شماره 2،ص75.
احمدیان، حسن(1395)، تحول  در سیاست منطقه ای  عربستان، آورده های ملک سلمان،فصلنامه روابط خارجی،سال هشتم شماره 3،ص103 .
آرتز،پائول و دیگران(1393)،از انعطاف پذیری تا شورش؛ تلاش برای فهم پدیده انقلاب های عربی، ترجمه رضا التیامی نیا و علیرضا سمیعی اصفهانی: انتشارات تیسا،ص93.
آرم،آرمیتا،(1395)، ایران و عربستان،رقابت برسر نفوذ در خاورمیانه،فصلنامه سیاست،شماره 3،سال چهارم،ص78.
اسدی، علی اکبر، (1391) ،اصلاحات و قدرت سیاسی در عربستان، کتاب خاورمیانه 9 ویژه مسائل داخلی عربستان، موسسه فرهنگی مطالعاتی و تحقیقات ابرار معاصرتهران.
اسدی،علی اکبر(1395)، تنش های جدید و دورنمای روابط عربستان با مصر، گزارش راهبردی، مرکز مطالعات استراتژیک، شماره 225صص3-4.
اسدی،علی اکبر(1396) سیاست خارجی عربستان سعودی منابع اهداف و مسائل،فصلنامه مطالات راهبردی،سال بیستم،شماره،ص127.
افتخاری،اصغر و نادری، احسان(1395)، تاثیر بیداری اسلامی برآینده نظام سیاسی عربستان، فصلنامه علمی پژوهشی انجمن مطالعات جهان اسلام، سال ششم،شماره 2.ص54.
افشاگری جدید ویکی لیکس راجع به ایران،8آذرماه 1389 در http://www.happyiranin.or   بحران اقتصادی عربستان و چشم انداز 2030؛ سراب یا نسخه شفا بخش، گزارش اندیشکده راهبرد تبیین،1397
اندیشکده راهبرد تبیین(1397)، بحران اقتصادی عربستان و چشم انداز 2030؛ سراب یا نسخه شفابخش، نشانی پایگاهwww.Tabyincenter ; ire .
بررسی تحولات  اخیرعربستان بعد از قدرت گیری محمد بن سلمان، روزنامه فرهیختگان، دوشنبه 3 اردیبهشت 1397.
پورحسن،ناصر،(_1396)،مولفه های چنگ هیبریدی عربستان علیه جمهوری اسلامی2015-2017،جستارهای سیاسی معاصر،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،سال8،شماره4.
دهشیار،حسین،(1385)، مثلث بقای دولت در عربستان سعودی:امریکا،مذهب و نفت، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال دوازدهم و سیزدهم(1و2)،ص31.
رضوانی فر، اسماعیل(1392)،چالش های سیاسی-اجتماعی عربستان در پرتو بیداری اسلامی،فصلنامه پژوهش های منطقه­ای،شماره 9،ص127
روزنامه دنیای اقتصاد یکشنبه ۷ بهمن ۱۳۹۷
کرمی،کامران،(1390)، بهار عربی و عربستان سعودی: آثار و واکنش ها،فصلنامه مطالعات خاورمیانه،سال هیجدهم،شمار سوم، ص87
کوهکن،علیرضا و نزاکتی،فرخنده(1393)،دیپلماسی عمومی در سیاست خارجی عربستان،فصلنامه  علمی پژوهش سیاست جهانی دوره سوم شماره سوم،ص227
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی(1392)،روابط ایران و عربستان سعودی در دوره اعتدال: بسترها و موانع،کد موضوعی260،شماره مسلسل:13288ص20
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی(1397)،خصوصی سازی شرکت نفت آرامکو و اثر آن بر اقتصاد عربستان،گزارش تحقیقاتی معاونت زیربنایی و امور تولیدی،کد موضوعی310،مسلسل14741.ص5.
موسوی،محمد و موسوی،محمد رضا(1395)، خلیج فارس و بهار عربی و واکنش عربستان،مجموعه مقالات نهمین دوره همایش ملی خلیج فارس
نقیب زاده، احمد، ( 1380 ) درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی، تهران: سمت.ص165.
نورعلی وند،یاسر(1396)،عربستان سعودی و تلاش برای موزانه سازی مجدد در برابر ایران،فصلنامه راهبردی،سال بیستم،شماره اول،ص11.
همتی،مرتضی و ابراهیمی شهروز(1397)،اثرات سیاست خارجی عربستان در یمن بر نقش آفرینی ایران در خاورمیانه،فصلنامه علمی پژوهشی سیاست جهانی دوره هفتم ،شماره اول،ص243.
 
 
Aarts, Paul ;( 2013) Saudi Arabia and the Arab Uprisings, Gulf research center Cambridge. p; 1-7 Available at; http://gulfresearchmeeting.net/index.php?pgid=Njk=&wid=NjI=&yr=2013 (Retrieved in 15/09/2013).
Al-Matter Talal, (2016), SAUDI ARABIA AND THE ARAB SPRING FIVE YEARS OF INFLUENCE AND ACTION: Third Asia Pacific Conference on Advanced Research (APCAR, Melbourne, July, 2016
Ceri,Luiza  Gimenez ,Roles and International Behavior: Saudi–Iranian Rivalry in Bahrain’s and Yemen’s: Arab Spring Context International vol. 40(2) May/Aug 2018.
 
Gause, F. Gregory. November 26, 2013. “Why the Iran Deal Scares Saudi Arabia,” The New York, http://www.newyorker.com/news/news-desk/why-the-iran-deal-scares-saudi-arabia.
Garment, Tali Rachel (2015), Anxious Allies: the Iran Nuclear frame work in the regional context the Arab states institution Washington, viable online ant ,http//,www/agsiw.org/wp-content/uploads/2015-Ibish-Anxious Allies?2pdf.
Hanna, John, August16,2016, Saudi Arabia Strikes Back,” Foreign Police. http;// /foreignpolicy.com/2016/08/16/saudi-arabia-strikes-back-3.
Hudson, Michael C (1977), Arab Politic: The Quest for legitimacy, new Haven, Yale University press.
Holsti, K.J (1995), International Politics: A Framework for Analysis, New Jersey: Prentice-Hall International Inc.
Human Rights in Saudi Arabia: A Deafening Silence,2001, December), Human Rights watch backgrounder.
Jahner, Ariel. (2012). Saudi Arabia and Iran; the struggle power and influence in the Gulf, journal of international Affairs Review, VOL2, No3.
Kamara, M. (2013). Mediation and Saudi Foreign Policy. Foreign Policy Research Institute by Elsevier Ltd.
Khalid S.M. (2016), Saudi Monarchy and the Arab Spring: A Way Forward to the Question of Stability, International research of journal of Social Science Vol. 5(8), 47-50, August (2016). http://data.Worldbank.org/indcator/SL.TLF.CACT.MA.ZS/countries/SA
Korany, Bagat (1999), Les regimes polities Arabs, Maurice Flory Et Less Autoes, Paris: presses universities de France.
 
LA Croix, Stephane (2014.), Saudi Islamists and the Arab Spring, the London School of Economics and Political Science (LSE).
Nicety, Julien, (2010), From Moscow to Mecca: Russia’s Saudi Arabian Diplomacy, IFRI, June 2010, pp. 1-25.
pergent, Michael. April 20, 2018. “Saudi Arabia Is a Great American Ally,” Foreign Policy, http://foreignpolicy.com/2016/04/20/saudi-arabia-is-a-great-american-ally-not-iran/.
Reuters (2016), Saudi Arabia may take more measures against Iran in execution row: foreign minister, 9 January 2016, In: <http://www.reuters.com/article/us-saudi-iran>.
Riedel,Bruce(2016), Saudi Arabia losing ground to Iran, available online ant,http//,www.almonitor.com.pluse/originals 2016/11/ Saudi Arabia –losing- ground- in Iran-Iraq Lennon-html –
ALiazeera.net.2015
www.alarabiya.net
www.Reuters.com
 
 
ریاض، نجیب الریس، (1998)، ریاح الشمال: السعودیه و الخلیج و العرب فی العالم التسعینات، الطبع الثالثه ،بیروت:ریاض الریس للکتب والنشر.
غسان،سلامه(1980)،السیاسه الخارجیه السعودیه مندعام1954:دراسه فی العلاقات الدولیه معهد الإنماء العربی