فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

از رامسر تا ارومیه: ابعاد بین‌المللی بحران دریاچه ارومیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده
چند سالی است که دریاچه ارومیه در اثر فعالیت‌های توسعه‌ای در حوزه آبریز دچار تغییرات بوم‌شناختی شدیدی شده و با ادامه چنین شرایطی می‌رود که منطقه دچار یک فاجعه زیست محیطی گردد. ابزارهای متعدد حقوقی زیست‌محیطی بین‌المللی وضعیت انواع اکوسیستم‌ها از جمله اکوسیستم تالاب‌ها را مورد توجه قرار داده تعهداتی را متوجه دولت‌های متعاهد نموده‌اند. از سوی دیگر، جامعه بین‌المللی به دلیل آثار فرامرزی وضعیت اکوسیستم‌ها پذیرفته است کمک‌های مالی و فنی خود را در اختیار دولت‌های درخواست‌کننده بگذارد و در همین راستا کلیه دولت‌ها را مکلف نموده از طریق همکاری و تبادل دانش و تجربیات به حل‌وفصل چالش‌های زیست‌محیطی خود بپردازند. کنوانسیون‌های بین‌المللی سه‌گانه: رامسر، تنوع زیستی و گونه‌های مهاجر و نیز برنامه انسان و زیست‌کره یونسکو از ابزارهای حقوقی بین‌المللی هستند که بیشترین ارتباط را با دریاچه ارومیه دارند. باتوجه به مفاد ابزارهای یادشده، این مقاله به تعهدات خارجی و راهکارهایی می‌پردازد که دولت باید به آن‌ها برای نشان دادن پایبندی خود به اجرای وظایف محوله و نیز دریافت کمک‌های مورد نیاز برای احیای دریاچه توجه کافی مبذول نماید. راهکارها شامل درج نام دریاچه ارومیه در فهرست مونترو کنوانسیون رامسر، طرح موضوع بحران در مجامع زیست‌‌محیطی منطقه‌ای و بین‌المللی، تعامل و همکاری بیشتر با کشورهای همجوار در این زمینه و استفاده از امکانات، دانش و تجربیات دیگران در مدیریت یکپارچه حوزه‌های آبریز با هدف احیای دریاچه و حفاظت از آن در آینده و نیز تدوین ابزارهای حقوقی لازم در سطح کشور نظیر "راهبرد توسعه پایدار" می‌باشد. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

From Ramsar to Urmia: International Aspects of Urmia Lake ‎Tragedy

چکیده English

Influenced by development projects in its peripheral area, the Urmia Lake is facing dramatic ecological changes prone to an environmental tragedy. The environment does not recognize political borders. Any environmental change poses positive or negative implications inside the country as well as in its regional vicinity. At international level, different legal instruments on ecosystems, including ecosystem of wetlands, put certain commitments and obligations on states. Due to trans-border implications of ecosystem changes, international community decided to deliver financial aides and technical assistance to requesting states. Three international legal instruments; Ramsar Convention, Biological Diversity Convention, and the UNESCO Man and Biosphere Program are among international environmental instruments mostly applicable to Urmia Lake. This paper focuses on the ways and means the Iranian government could take the international support to address the Urmia Lake tragedy.