محیط استراتژیک ایران شامل مناطق و کشورهای بحرانی می گردد و در طول چند دهه گذشته دستگاه دیپلماسی ایران تجارب گرانبهایی در عمل در این مناطق داشته است. این مقاله می کوشد با تدوین بخشی از این تجارب در یکی از این مناطق به شدت بحرانی یعنی افغانستان ، ضمن ثبت این تجربه گرانبها به تدوین و مفهوم سازی دیپلماسی در مناطق بحرانی کمک نماید. افغانستان بهعنوان یکی از پر چالشترین مناطق ژئوپلیتیکی در آسیای مرکزی، همواره کانونی برای تعامل، تضاد و تحول در سیاست خارجی کشورهای منطقه بوده است. ضبط و مفهوم بندی این تجارب در این مقاله به گونه ای انجام شده تا در عملکرد آتی دستگاه دیپلماسی در مناطق بحرانی کاربرد داشته باشد.بدین منظور ضمن بررسی نظری مساله دیپلماسی در بحران ، ابعادی از دیپلماسی در مناطق بحرانی با توجه به تجارب چند ساله مشخص و مورد بررسی قرار گرفته شده است. این تجارب که در دوران به شدت بحرانی خروج نیروهای اشغالگر امریکایی ، فروپاشی نظام جمهوریت و حاکمیت طالبان رخ داده در این مقاله دسته بندی شده است. لازم به ذکر است که بحران سخت تغییر نظام در افغانستان در دوران سخت کرونایی رخ داده است که محدودیتهای مضاعفی ایجادنموده و خود بحران خاصی محسوب می شده است. در نهایت این مقاله نیز با جمع بندی مباحث ذکر شده، طرحی برای پژوهشهای آتی ارائه شده است.
