دکترای روابط بین الملل، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
ظهور هوش مصنوعی، چالشی اساسی برای بنیانهای مفهومی، هنجاری و نظری روابط بینالملل پدید آورده است. این پدیده نهتنها ابزار سیاستگذاری را متحول ساخته، بلکه مفاهیمی چون عاملیت، واقعیت اجتماعی، دانش و نظم بینالمللی را بازتعریف کرده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر فرانظریه، به بررسی نسبت هوش مصنوعی با ابعاد هستیشناختی، معرفتشناختی و روششناختی در نظریه روابط بینالملل میپردازد. سؤال اصلی پژوهش تأثیر هوش مصنوعی بر ابعاد سهگانه فرانظریه (هستیشناسی، معرفتشناسی و روششناسی) روابط بینالملل است. ظرفیتهای «مکتب انگلیسی» را به عنوان یک نظریه میانه و تکثرگرا در تبیین این تحولات مورد استفاده قرار میدهد. با تأکید بر مفاهیم جدیدی چون موجودیت و بازیگر ترکیبی، و حلقههای بازخورد سایبرنتیک در سطح هستی شناسی، شناخت شناسی همزیستی و روش تلفیقی تأثیرات هوش مصنوعی بر نظریه روابط بین الملل تبیین میگردد. نقش دیپلماسی بهعنوان نهاد محوری نظم بینالمللی در پرتو تحولات فناورانه تبیین شده و مفهوم «دیپلماسی همافزا» مبتنی بر همکاری و تعامل عمیق انسان ـ ماشین ارائه میشود. نتیجهگیری مقاله بر لزوم بازاندیشی فرانظری در نظریههای موجود و تحول تدریجی مکتب انگلیسی برای پاسخگویی به نظم دیجیتال آینده تأکید دارد.
روش تحقیق این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و دادهها از طریق مطالعه اسنادی و کتابخانهای گردآوری شدهاند. با استفاده از تحلیل مفهومی تلاش شده است چارچوبی نظری برای درک تحولات ناشی از هوش مصنوعی در سطح فرانظریهای ارائه شود.