1
کارشناس ارشد مطالعات آمریکا، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2
استاد گروه روابط بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
در دهههای اخیر، هوش مصنوعی بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین فناوریهای تحولساز در عرصه نبردهای نظامی شناخته شده است. توسعه سامانههای تصمیمیار، تحلیلگر دادههای کلان و ابزارهای هدفگیری دقیق، منجر به شکلگیری نوعی از درگیریهای مسلحانه شده که در آن فناوریهای نوین نقشی محوری در راهبردهای نظامی ایفا میکنند. در این میان، جنگ غزه بهعنوان یکی از جدیدترین نمونهها، صحنه آزمون گسترده بهرهگیری از هوش مصنوعی توسط ارتش اسرائیل بوده است.
این پژوهش با بهرهگیری از رویکردی تحلیلی-انتقادی به مطالعه کاربست سیستمهای هوشمند نظیر «لاوندر» (Lavender) و«گاسپل»(The Gospel) در عملیاتهای نظامی ارتش اسرائیل میپردازد. یافتههای مقاله نشان میدهد که هرچند استفاده از هوش مصنوعی منجر به افزایش سرعت در شناسایی و حذف اهداف دشمن شده، اما همزمان موجب بروز چالشهای جدی در حوزه حقوق بشری، مسئولیتپذیری اخلاقی و مشروعیت سیاسی کنشهای نظامی شده است. تحلیل دادههای میدانی و گزارشهای سازمانهای بینالمللی نیز حاکی از آن است که سطح خطای سامانههای مورد استفاده، احتمال آسیب به غیرنظامیان را افزایش داده و ضرورت بازنگری در چارچوبهای حقوقی بینالمللی را آشکار ساخته است.
در نهایت، این مقاله ضمن بررسی پیامدهای راهبردی و ژئوپلیتیکی استفاده از هوش مصنوعی در جنگ غزه، بر لزوم تدوین پروتکلهای شفاف بینالمللی برای نظارت، کنترل و مسئولیتپذیری در بهکارگیری این فناوریها در منازعات آینده تأکید میکند.