فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

واکاوی نقش شورای امنیت در مقابله با تهدیدات نوظهور علیه صلح و امنیت بین‌المللی؛ مطالعه موردی جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حیدر پیری 1
زهرا خاوری 2
1 استادیار حقوق بین الملل عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
10.22034/fp.2026.734126
چکیده
شورای امنیت سازمان ملل متحد، در تئوری دارای اختیارات گسترده‌ای برای مقابله با جنگ‌ها، تجاوز و نقض فاحش حقوق بین‌الملل است. با این حال، عملکرد این نهاد همواره با چالش‌های بنیادین مواجه بوده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، شکاف میان نقش نظری و عملکرد واقعی شورای امنیت را در مواجهه با تهدیدات نوظهور بررسی می‌کند. پرسش اصلی، شناسایی موانع ساختاری، حقوقی و سیاسی کاهش‌دهنده کارآمدی و مشروعیت شورا در بحران‌های معاصر است. فرضیه تحقیق بر سه مانع کلیدی تمرکز دارد: ساختار تصمیم‌گیری مبتنی بر حق وتو، ابهام در تعریف «تهدید علیه صلح» در قبال تهدیدات نوظهور و ناسازگاری سازوکارهای سنتی شورا با ماهیت فناورانه این تهدیدات. یافته‌ها نشان می‌دهد کارآمدی شورا به شدت تحت تأثیر ساختار نظام بین‌الملل، منافع ملی اعضای دائم و استفاده ابزاری از «حق وتو» قرار دارد؛ عواملی که به ناکارآمدی، عدم شفافیت، استانداردهای دوگانه و تضعیف مسئولیت حمایت انجامیده‌اند. مطالعه موردی جنگ 12 روزه اسرائیل علیه ایران (ژوئن 2025) این یافته را عیناً تأیید کرد: شورا در نتیجه ملاحظات سیاسی اعضای دائم (مشارکت مستقیم آمریکا و سکوت محتاطانه روسیه و چین) دچار «فلج کامل» شد و هیچ اقدام مؤثری برای محکومیت یا توقف جنگ انجام نداد. آتش‌بس نهایی نیز نه بر پایه قطعنامه شورا، بلکه توسط آمریکا و در پی موازنه قدرت نظامی تحمیل گردید. این مطالعه، غلبه منافع قدرت‌های بزرگ بر اصول امنیت جمعی و گذار از حقوق بین‌الملل کلاسیک به دیپلماسی مبتنی بر قدرت را اثبات می‌کند.
کلیدواژه‌ها
شورای امنیت
امنیت جمعی
جنگ 12 روزه اسرائیل علیه ایران
تهدیدات نوظهور
موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the Role of the Security Council in Countering Emerging Threats to International Peace and Security: The Case of the 2025 Iran-Israel War

نویسندگان English

Heidar Piri 1
Zahra Khavari 2
1 Assistant Professor of Public International Law, Law Department, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
2 M.A Student in Public International Law, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
چکیده English

The UN Security Council, in theory, possesses extensive authority to address wars, acts of aggression, and grave violations of international law.However, the Council's performance has faced fundamental challenges. Using a descriptive-analytical method, this study examines the gap between the Council's theoretical mandate in confronting emerging threats and its actual performance. The main question is to identify the structural, legal, and political obstacles that reduce the Council's efficacy and legitimacy in contemporary crises. The research hypothesis focuses on three key obstacles: the veto-based decision-making structure, ambiguity in defining a threat to peace regarding emerging threats, and the incompatibility of the Council's traditional mechanisms with the technological nature of these threats. The findings indicate that the Council's effectiveness is severely influenced by the structure of the international system, the national interests of its permanent members, and the instrumental use of the veto power; factors that have led to inefficiency, lack of transparency, double standards, and weakening of the Responsibility to Protect. The twelve-day Iran-Israel war precisely confirmed this finding: due to the political considerations of its permanent members (direct participation of the United States and the cautious silence of Russia and China), the Council suffered complete paralysis and took no effective action to condemn or stop the war. The final ceasefire was also imposed not based on a Council resolution, but by the US following a military power balance. This study demonstrates the predominance of major powers' interests over collective security and a transition from classical international law to power-based diplomacy.

کلیدواژه‌ها English

UN Security Council
collective security
2025 Iran&‌‌‌‌ndash
Israel war
Emerging Threats

  1. فارسی:

    1. امینی نیا، عاطفه؛ و احمدی، فاطمه. (۱۴۰۱). «جایگاه حق تعیین سرنوشت در منابع حقوق بین الملل با نگاهی بر عملکرد شورای امنیت و رویه قضایی»، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ۶(۸۷)، ۸۳-۱۰۷.

    2. بزرگمهری، مجید؛ و خرمی، نازنین. (۱۳۹۳). «روند حق وتو در شورای امنیت (۱۹۴۶-۲۰۰۹): حفظ صلح و امنیت یا تأمین منافع قدرت‌ها»، فصلنامة پژوهش‌های روابط بین‌الملل، ۱(۱۲)، ۹-۳۴.

    3. حجازی، امرالدین؛ و صلح‌چی، محمدعلی. (۱۳۹۹). «تأثیر شورای امنیت سازمان ملل متحد در ایجاد امنیت و عدالت کیفری بین‌المللی»، پژوهش حقوق کیفری، ۹(۳۳)، ۹-۴۶.

    4. رجبی، سعید؛ میر عباسی، سید باقر؛ و صلاحی، سهراب. (۱۴۰۰). «بررسی رویه‌های تحدید حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل متحد»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، (۹۹)، ۱۱-۴۰.

    5. زرنشان، شهرام؛ خاکپور، محمدرضا (1404). «تجاوز آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران در ترازوی حقوق بین‌الملل»، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد.

    6. زمانی، سیدقاسم؛ و صفدری کهنه‌شهری، جواد. (1403). «اقدامات فراقانونی شورای امنیت در نقض حقوق بنیادین بشر»، مجله پژوهش‌های حقوقی، ۲۳(۵۸)، ۷-۴۸.

    7. ساعی، احمد؛ و ترابی، قاسم. (۱۳۹۱). «نقش نظام بین‌الملل در شورای امنیت»، دانشنامه حقوق و سیاست، (۱۸)، ۱۱۹-۱۴۲.

    8. سیف زاده، فرزانه؛ زمانی، سید قاسم؛ سواری، حسن؛ و راعی دهقی، مسعود. (۱۳۹۹). «بررسی مأموریت شورای امنیت در اعمال دکترین مسؤولیت حمایت»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، ۱۲(۲)، ۴۳-۶۰.

    9. صدای آمریکا، «گروه «گنجشک درنده» بانک سپه را هک کرد؛ احتمال بروز «اختلال در پمپ بنزین‌ها»»، 16 ژوئن 2025، به آدرس: https://ir.voanews.com/a/iran-hack-bank-sepah/8039890.html، آخرین بازدید 20 آذر 1404.

    10. شایگان، فریده؛ (1381). شورای امنیت سازمان ملل متحد و مفهوم صلح و امنیت بین‌المللی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    11.شعبانی، سمانه؛ و اخلاقی، سمیه. (۱۳۹۹). «بررسی جایگاه حقوقی شورای امنیت و حدود اختیارات و صلاحیت آن»، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، ۱(۱)، ۴۹-۶۹.

    12. صالحی، حمید؛ و عبدی، میلاد. (۱۴۰۱). «موانع و بحران‌های اساسی شورای امنیت در مدیریت صلح و امنیت بین‌المللی»، فصلنامه مدیریت بحران و وضعیت‌های اضطراری، ۱۴(۴)، ۶۳-۹۳.

    13. عاکفی قاضیانی، محمد؛ و عاکفی قاضیانی، موسی. (۱۳۹۹). «عملکرد نظام امنیت جمعی سازمان ملل متحد: توسل به زور با تجویز شورای امنیت»، فصلنامه مطالعات بین‌المللی، ۱۷(۱)، ۱۱۵-۱۳۹.

    14. علی اکبری، محمدرضا. (۱۳۹۹). «بررسی عملکرد حقوقی شورای امنیت در جنگ تحمیلی: غلبه منافع قدرت‌های بزرگ بر حقوق بین‌الملل»، فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، ۶(۱)، ۱۴۱-۱۶۱.

    15. فاضلی، مصطفی. (۱۴۰۴). «کودتا علیه حقوق بین‌الملل: تهدید ترامپیسم و صهیونیسم برای صلح و نظم جهانی»، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد.

    16. فرج‌زاده، حبیبه. (۱۴۰۴). «انفعال سازمان ملل در جنگ علیه ایران و گذار تاریخی از قواعد به قراردادهای دوجانبه»، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد.

    17. موسوی، سیدفضل‌اله. (۱۴۰۴). «بررسی حقوقی حمله تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران»، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد.

    18. مؤمنی راد، احمد؛ و حاجی عزیزی، یونس. (۱۴۰۰). «شفافیت و کارآمدی آن در میان تصمیمات شورای امنیت»، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، ۵۱(۴)، ۱۳۳۱-۱۳۴۹.

    19.یورونیوز فارسی، «گنجشک درنده؛ گروه هکری که پشت حمله‌های سایبری به ایران قرار دارد،کیست؟»،22ژوئن2025،به.آدرس: https://parsi.euronews.com/2025/06/22/who-is-gonjeshke-darande-group-behind-the-cyber-attack-in-iran،آخرین بازدید 20آذر1404.

    انگلیسی:

    1. Council on Foreign Relations, “Iran’s Conflict With Israel and the United States,” 2025, Global Conflict Tracker, at: https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/ confrontation-between-united-states-and-iran, last visited 23-12-2025.
    2. Fathi, Farid (2025). «Redefining the Legitimacy of Military Interventions in Contemporary Conflicts: The Role of the ICJ and Global Institutions in the Israeli Attack on Iran», International Law Review, forthcoming.
    3. Geranmayeh, Emile (2025). Israel and Irand on the Brink: Preventing the next war, European Union Institute for Security Studies, at:

    https://www.iss.europa.eu/publications/briefs/israel-and-iran-brink-preventing-next-war, last visited 21-12-2025.

    1. Hamzawy, A., “Israel’s and Iran’s military adventurism has put the Middle East in an alarmingly dangerous situation,” 16 June 2025, Emissary – Carnegie Endowment for International Peace, at: https://carnegieendowment.org/emissary/2025/06/israel-iran-war-regional-stability-military-adventurism-proxies?lang=en, last visited 20-12-2025.
    2. Huggard, K., & Yadwad, M. (2025). The road to the Israel-Iran war: Atimeline, Brookings Institution, 23 July.
    3. Hoffman, F. G. (2007). «Conflict in the 21st Century: The Rise of Hybrid Wars». Arlington, VA: Potomac Institute for Policy Studies,5_72.
    4. Jensen, B., «Ungentlemanly robots: Israel’s Operation Rising Lion and the new way of war», Center for Strategic and International Studies (CSIS), 13 June 2025, at: https://www.csis.org/analysis/ungentlemanly-robots-israels-operation-rising-lion-and-new-way-war, last visited 20-12-2025.
    5. Le Monde (2025). «Who is Gonjeshke Darande, the group behind the cyberattack targeting Sepah Bank in Iran?», 20 June.
    6. Lob, E., Mirzaei, D., & Talebian, H. (2025). «Iran in the Aftermath of the Twelve-Day War», GIGA Focus Middle East, (5).
    7. Mehvar, A. (2025). Q&A | Twelve days that shook the region: Inside the Iran-Israel war, ACLED، 4 July.
    8. Matura, T., “Sino-Russian Convergence in Foreign Information Manipulation and Interference: A Global Threat to the US and Its Allies,” 2025, Center for European Policy Analysis (CEPA), at: https://cepa.org/comprehensive-reports/sino-russian-convergence-in-foreign-information-manipulation-and-interference/, last visited 23-12-2025.
    9. Raine, J. (2025). How 12 days have changed Iran, International Institute for Strategic Studies (IISS،, 23 July.
    10. Shah, N., «What the Israel–Iran conflict revealed about wartime cyber operations»,30July2025,AtlanticCouncil,at: https://www.atlanticcouncil.org/blogs/new-atlanticist/what-the-israel-iran-conflict-revealed-about-wartime-cyber-operations/, last visited 20-12-2025.
    11. SOCRadar., «Iran–Israel Conflict Threat Landscape Report», SocRadar, 13 June 2025, at: https://socradar.io/resources/report/iran-israel-conflict-threat- andscape-report/, last visited 20-12-2025.
    12. Sundström, K., Lundgren, M., & Klamberg, M. (2025). «Debating Threats in the UNSC: A New Dataset on Explanations of Votes 1989–2019», 1-20.  https://doi.org/ 10.1093/isp/ekaf010
    13. Tsagourias, Nicholas  (2025). ‘‘Assessing the Legality of Israel’s Action Against Iran Under International Law’’, Lieber Institute.
    14. United Nations, Our Common Agenda: Report of the Secretary-General, 2021, United Nations, 3-85.
    15. United Nations, “Amid escalating Israel-Iran confrontation that could ignite fire ‘no one can control’ …,” 20 June 2025, UN Press, at:

    https://press.un.org/en/2025/sgsm22694.doc.htm, last visited 19-12-2025.

    1. United Nations Security Council, Meeting in Wake of Israeli Air Strikes on Iran, Delegates in Security Council Urge De-escalation, Diplomacy to Prevent Further Strain in Conflict-Ridden Region, 13 June 2025, UN MeetingsCoverage,at:https://press.un.org/en/ 2025/sc16087.doc.htm,last visited 23-12-2025
    2. United Nations Security Council, “Security Council fails to adopt resolution calling for permanent ceasefire in Gaza, owing to veto by the United States,” 2025, UN Meeting Coverage, at: https://press.un.org/en/2025/sc16078.doc.htm, last visited 21-12-2025.
    3. VOA News. (2025, June 16). “Gonjeshke Darande Group Hacks Sepah Bank; Potential Gas Pump Disruptions,” at: https://ir.voanews.com/a/iran-hack-bank-sepah/8039890.html, last visited 20-12-2025.

     

فصلنامه سیاست خارجی
دوره 39، شماره 4
زمستان 1404
صفحه 5-34