کاربست الگوی راهبردی دیپلماسی فرهنگی در عصر دیجیتال: مطالعه موردی مدیریت تصویر ملی در تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران

قائم پناه, محمد طاها

doi:10.22034/fp.2026.733556

کاربست الگوی راهبردی دیپلماسی فرهنگی در عصر دیجیتال: مطالعه موردی مدیریت تصویر ملی در تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

محمد طاها قائم پناه

دانشجوی دکترای تخصصی علوم ارتباطات، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران.

10.22034/fp.2026.733556

چکیده

در دنیای پیچیده بحران‌های بین‌المللی، دیپلماسی فرهنگی به‌عنوان ابزاری کلیدی از قدرت نرم، ظرفیت‌های منحصربه‌فردی برای کاهش تنش‌ها، بازسازی اعتماد و تقویت ارتباطات میان‌فرهنگی ارائه می‌دهد. این پژوهش با هدف تبیین عملیاتی و ارزیابی تجربی نقش دیپلماسی فرهنگی در مدیریت بحران‌های بین‌المللی در بستر دیجیتال، به مطالعه موردی تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران (بعنوان موردکاوی اصلی) می‌پردازد. این مطالعه ابتدا یک مدل مفهومی تلفیقی (بر اساس قدرت نرم، دیپلماسی فرهنگی و دیجیتال) را تدوین کرده و سپس سازوکارهای آن (روایت‌سازی و اعتمادسازی) را در موردکاوی منتخب، تحلیل می‌نماید. داده‌ها با تمرکز بر این موردکاوی و با رویکرد ترکیبی کیفی-کمی، از طریق پیمایش ۷۸ کارشناس و ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته گردآوری و تحلیل شدند. تحلیل مضمون کیفی و ارزیابی کمی نشان می‌دهد دیپلماسی فرهنگی از طریق بازتعریف روایت‌ها (با میانگین تأثیر ۴.۲ از ۵ در پیمایش)، واسطه‌گری غیررسمی و نهادسازی ادراکی عمل کرده و ابزارهای دیجیتال آن را تقویت می‌کنند، اما چالش‌هایی مانند محدودیت‌های نهادی، نابرابری‌های فناورانه و سوءبرداشت‌های فرهنگی اثربخشی را کاهش می‌دهند. این مطالعه با ارائه مدل مفهومی کاربردی و شاخص‌های عملیاتی بحران محور، به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا ظرفیت‌های قدرت نرم کشورها را در مواجهه با بحران‌ها ارتقا دهند و گفت‌وگوی میان‌فرهنگی را تسهیل نمایند.

کلیدواژه‌ها

دیپلماسی فرهنگی

قدرت نرم

دیپلماسی دیجیتال

مدیریت بحران

تصویرسازی ملی

موضوعات

روابط بین‌الملل

عنوان مقاله English

Application of the Strategic Model of Cultural Diplomacy in the Digital Age: A Case Study of National Image Management under Sanctions against the Islamic Republic of Iran

نویسنده English

Mohammad Taha Ghaempanah

Ph.D. Student in Communication Sciences, Soore International University, Tehran, Iran.

چکیده English

In the intricate landscape of international crises, cultural diplomacy, as a key instrument of soft power, offers unique capacities for de-escalation, rebuilding trust, and enhancing intercultural communication. This research aims to operationally elucidate and empirically assess the role of cultural diplomacy in international crisis management within the digital sphere, focusing on the case study of sanctions against the Islamic Republic of Iran. The study first develops a hybrid conceptual model (based on soft power, cultural diplomacy, and digital diplomacy) and subsequently analyzes its core mechanisms (narrative construction and trust-building) within the selected case. Data were collected and analyzed using a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach, with a specific focus on the Iranian sanctions case (as the focal case study), through a survey of 78 experts and 15 semi-structured interviews. Qualitative thematic analysis and quantitative assessment reveal that cultural diplomacy operates through narrative redefinition (with a mean impact score of 4.2 out of 5 in the survey), unofficial mediation, and perceptual institution-building, with digital tools acting as strategic enablers. However, challenges such as institutional limitations, technological inequalities, and cultural misperceptions significantly reduce overall efficacy. This study, by presenting a practical conceptual model and crisis-oriented operational indicators, assists policymakers in enhancing countries' soft power capacities in the face of crises and facilitating intercultural dialogue.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Diplomacy

Soft Power

Digital Diplomacy

Crisis Management

National Image Management

فارسی:

احمدی، سید جواد، خداوردی، حسن و کشیشیان سیرکی، گارینه . (1403). دیاسپورا: مؤلفه و ابزار دیپلماسی فرهنگی. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی، 21(1)، 311-329. doi: 10.22034/isj.2024.405598.2036

بشیر، حسن . (1403). دیپلماسی گفتمانی: تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات. پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی. https://doi.org/10.22034/cdrj.2024.461814.1004

پالیزدار، فرهاد و معراجی، ابراهیم . (1404). نقش دیپلماسی فرهنگی در توسعه دیپلماسی اقتصادی : مطالعه موردی تولیدات بصری ترکیه. پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی. https://doi.org/10.22034/cdrj.2025.501069.1038

چوپانی نجف آبادی، حمید . (1401). دیپلماسی فرهنگی و مقابله با پروژه ایران هراسی در منطقه خاورمیانه. فصلنامه سیاست خارجی، 36(2)، 27-46.

دهشیری، محمدرضا . (1403). دیپلماسی فرهنگی پیوند قدرت سیاسی و قدرت فرهنگی. پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی. https://doi.org/10.22034/cdrj.2024.196964

رحمانی تیرکلایی، ح. (۱۴۰2). دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به‌مثابه قدرت نرم. مطالعات قدرت نرم، 13(34).

زارع، علی و سجادپور، سید محمدکاظم . (1403). نوروز ، بستری مشترک برای دیپلماسی فرهنگی ایران و ترکیه. فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 3(128)، 113-134.

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی. (۱۴۰۲). گزارش سالانه فعالیت‌های فرهنگی بین‌المللی. تهران: انتشارات سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.

سهرابی، حامد و قاسمی پیربلوطی، محمدامین . (1403). بررسی بخش دوم لایحه بودجه سال 1404 کل کشور (20) : بخش فرهنگ و هنر. (e20439). ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.32(11). https://doi.org/10.22034/report.mrc.2025.1403.32.11.20439

صالحی بالاتبار، عالمه و گل تبار روشن، مهدی میرزا. (1403). نقش دیپلماسی فرهنگی بر توسعه گردشگری در ایران. شاباک. 10(1(76پیاپی))، 55-64.

قنبرلو، عبداله. (1400). دیپلماسی فرهنگی و جایگاه بین‌المللی ایران. مطالعات راهبردی، 24(3 (93 پیاپی))، 149-179. SID. https://sid.ir/paper/1008860/fa.

کوهی نصرآبادی، م.، و واحد، ن. (۱۳۹۹). دیپلماسی رسانه‌ای و نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی. فصلنامه دانش تفسیر سیاسی، ۲(۶)، 28-1.

وحیدی، موسی‌الرضا . (1399). نقش تصاویر و روایت‌های داستانی در دیپلماسی عمومی دیجیتال. فصلنامه سیاست خارجی، 34(2)، 39-62.

انگلیسی:

ACLED. (2025). Conflict Watchlist. https://acleddata.com/global-analysis/conflict-watchlist

Asia-Europe Foundation. (2024). How do we navigate cultural diplomacy? ASEF LinkUp Report. https://culture360.asef.org/media/download/ASEFLinkUp_2024_Report-050824.pdf.

British Council. (2024). Cultural relations, multilateralism and sustainable development. https://www.britishcouncil.org/research-insight/cultural-relations-multilateralism.

Bjola, C., & Manor, I. (Eds.). (2024). The Oxford Handbook of Digital Diplomacy. Oxford University Press.

Canadian Center for Cultural Diplomacy. (2025). Digital soft power and cultural diplomacy in the age of algorithms [Report of international forum]. Munk School of Global Affairs & Public Policy, University of Toronto. https://cccd.ca/digital-soft-power-and-cultural-diplomacy-in-the-age-of-algorithms.

Cull, N.‌ J. (2021). From Soft Power to Reputational Security: Rethinking Public Diplomacy and Cultural Diplomacy for a Dangerous Age. Place Branding and Public Diplomacy, 18(1), 18–21. https://doi.org/10.1057/s41254-021-00236-0

Council on Foreign Relations. (2025). Preventive Priorities Survey 2025. https://cdn.cfr.org/sites/default/files/report_pdf/Preventive%20Priorities%20Survey%202025.pdf.

Coombs, W. T. (2019). Ongoing crisis communication: Planning, managing, and responding (5th ed.). SAGE.

Holoborodko, O. (2025). The Role of Citizens and Civil Society Organizations in the Development of Citizen Cultural Diplomacy. International Relations, 4(8). https://doi.org/10.70651/3041-2498/2025.4.14.

Gibson, Jenna., & Istad, Felicia. (2025). Toward a political model of soft power: An empirical analysis of Asian cases. Asian Survey, 65(3), 459–482. https://doi.org/10.1525/as.2025.2470882.

Gierat-Bieroń, B. (2023). Cultural Diplomacy as a Tool of the External Relations Between the EU and the USA. Rocznik Integracji Europejskiej, 17, 87–101. http://dx.doi.org/10.14746/rie.2023.17.5.

Grincheva, N. (2021). Cultural diplomacy under the “digital lockdown”: pandemic challenges and opportunities in museum diplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 18(1), 8–11. https://doi.org/10.1057/s41254-021-00237-z.

Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory. Aldine.

Guzman, C. (2024). How Thailand is redefining 'soft power'. TIME. https://time.com/7203306/thailand-government-soft-power-moo-deng-lisa-economy/.

Islamic Culture and Relations Organization. (2023). Annual Report 1402. https://en.icro.ir/

Institute for Economics & Peace. (2025). Global Peace Index 2025. https://www.visionofhumanity.org/wp-content/uploads/2025/06/Global-Peace-Index-2025-web.pdf.

Lee, L. J. (2025). More-than-human soft power: Exploring futures in public diplomacy. USC Center on Public Diplomacy. https://uscpublicdiplomacy.org/blog/more-human-soft-power-exploring-futures-public-diplomacy.

Lakshmi, R. S. (2024). The evolution of India's soft power diplomacy: A case study of the Indian Foreign Service. International Research Journal of Humanities and Interdisciplinary Studies, 5(12), 39–45. https://irjhis.com/paper/IRJHIS2412005.pdf.

Lixinski, L., & Zhu, Y. (Eds.). (2024). Heritage, Conflict, and Peace-Building. Routledge

MacDonald, S., & Murray, A. (2024). Soft power at a turning point: A comparative analysis. British Council. https://doi.org/10.57884/0f7h-yd62.

Melissen, J. (2005). The New Public Diplomacy: Soft Power in International Relations. New York: Palgrave Macmillan.

Nye, Jr., Joseph S. (2005) 2005. Soft Power: The Means to Success in World Politics. PublicAffairs Books. http://www.publicaffairsbooks.com/publicaffairsbooks-cgi-bin/display?book=1586482254.

OpenSecrets. (2024). FARA country data: Iran — 2024 Government Spending. https://www.opensecrets.org/fara/countries/55.

Peace Research Institute Oslo. (2025). Conflict Trends: A Global Overview, 1946–2024. https://static.poder360.com.br/2025/06/relatorio-prio-conflict-trends-divulgado-em-junho-de_2025.pdf.

Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T., Baker, S., Waterfield, J., Bartlam, B., Burroughs, H., & Jinks, C. (2018). Saturation in qualitative research: exploring its conceptualization and operationalization. Quality & quantity, 52(4), 1893–1907.

https://doi.org/10.1007/s11135-017-0574-8.

Schneider, C. P. (2023). Building peace and citizenship through cultural and public diplomacy. Journal of Communication Management, 27(2), 293–308.

https://doi.org/10.1108/JCOM-01-2023-0011.

Snow, N., & Cull, N. J. (Eds.). (2020). Routledge Handbook of Public Diplomacy (2nd ed.). Routledge.

UNESCO. (2025). Global Report on Cultural Policies. https://www.unesco.org/en/culture/global-report.

U.S. Agency for Global Media. (2024). Annual Financial Report for Fiscal Year 2024. Retrieved from https://www.usagm.gov/wp-content/uploads/2024/11/FY-2024-AFR_-USAGM.pdf

U.S. Congress. (2025). Intelligence Authorization Act for Fiscal Year 2026 (S.2342) — Full Text. https://www.congress.gov/bill/119th-congress/senate-bill/2342/text

Ventura, S. (2025). War and Its Imagery: The Visual Narrative of the Ukrainian State’s Instagram Account Ukraine.Ua as a Tool of Digital Public Diplomacy. International Journal of Strategic Communication, 19(3), 379–403.

https://doi.org/10.1080/1553118X.2024.2395407.

Wintour, P. (2025). Why the financial crisis at the British Council matters as UK pushes soft power. The Guardian.

https://www.theguardian.com/politics/2025/jan/25/why-the-financial-crisis-at-the-british-council-matters-as-uk-pushes-soft-power

Wendt, A.(1999).Social theory of international politics. Cambridge University Press.

Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). SAGE.

Zhao, A. H. (2021). China’s public diplomacy and Confucius Institute. In Public diplomacy and the politics of uncertainty (Chap. 8). Palgrave Macmillan.