فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

بررسی سیاست خارجی ایران در قبال جنگ سال 2022 روسیه و اوکراین.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد اندیمشک، دانشگاه آزاد اسلامی، اندیمشک، ایران.
2 گروه روابط بین الملل ، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران.
10.22034/fp.2026.733552
چکیده
چکیده

اوکراین در دو دهه گذشته همواره عرصه رقابت و منازعه قدرت‌های بزرگ جهانی بوده است. جنگ روسیه و اوکراین در سال 2022 از مهم‌ترین تحولات بین‌المللی است که با دقت از سوی کشورهای دیگر دنبال می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی سیاست خارجی ایران در قبال جنگ سال 2022 اوکراین است. سوال اصلی این است که سیاست خارجی ایران در جنگ روسیه و اوکراین در سال 2022 چه بوده است؟ فرضیه پژوهش بر این تاکید دارد که ایران با اتخاذ سیاستی واقع‌گرایانه و عمل‌گرایانه، ضمن مخالفت با توسل به جنگ به‌عنوان راه‌حل بحران، بر موازنه‌گرایی و همگرایی تاکتیکی با روسیه در برابر فشارهای غرب تأکید داشته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سیاست خارجی ایران ابتدا در قالب بی‌طرفی و تأکید بر موازین بین‌المللی و سپس در شکل حمایت نسبی از روسیه، بازتابی از رویکرد موازنه‌گرایانه در چارچوب نظم در حال گذار جهانی است که بر تقویت جایگاه ایران در محور شرق و کاهش وابستگی به غرب می انجامد. از جمله عوامل مؤثر بر آن نیز حرکت در مسیر نگاه به شرق، همکاری بیشتر با روسیه، مخالفت با گسترش ناتو و تلاش برای استفاده از این جنگ به ویژه در زمینه فروش انرژی بوده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی – تحلیلی و با روش اسنادی (کتابخانه‌ای) انجام شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An examination of Iran's foreign policy towards the 2022 war between Russia and Ukraine.

نویسندگان English

Farzad Navidinia 1
Mohsen Soleymani 2
2 Department of International Relations, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Iran.
چکیده English

Abstract

Ukraine has always been an arena of competition and conflict between major world powers in the past two decades. The Russia-Ukraine war in 2022 is one of the most important international developments that is closely followed by other countries. The main purpose of this research is to examine Iran's foreign policy towards the 2022 Ukraine war. The main question is what was Iran's foreign policy in the Russia-Ukraine war in 2022? The research hypothesis emphasizes that Iran, by adopting a realistic and pragmatic policy, while opposing resorting to war as a solution to the crisis, has emphasized balancing and tactical convergence with Russia against Western pressures. The results of the research show that Iran's foreign policy, first in the form of neutrality and emphasis on international standards and then in the form of relative support for Russia, is a reflection of the balancing approach within the framework of the transitional global order, which leads to strengthening Iran's position in the Eastern axis and reducing dependence on the West. Among the factors influencing it were the move towards looking east, greater cooperation with Russia, opposition to NATO expansion, and attempts to use this war, especially in the field of energy sales. This research was conducted with a descriptive-analytical approach and a documentary (library) method.

کلیدواژه‌ها English

Crisis
Ukraine War
Iran Foreign Policy
Russia
Balance of Power
فارسی:
آدمی، علی، (1389)، «راهبرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: دیدگاه‌ها، زمینه‌ها و فرصت‌ها»، فصلنامه مطالعات سیاسی، دوره دوم، شماره هفتم، بهار. 
افراسیابان، وحید، (1401)، «سه‌گانه آمریکا، روسیه و اوکراین در ساختار نظام بین‌الملل سال 2022»، ماهنامه پژوهش ملل، شماره 75، بهار.
خرمایی، مریم، (1400)، «روسیه: اوکراین به دنبال سلاح هسته‌ای بود»، دسترسی در: https://www.mehrnews.com/news/5437992/.
دهقانی فیروزآبادی، جلال (1391)، «نوواقع­گرایی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه سیاست خارجی، سال 26، شماره اول، بهار.
سایت دولت بهار،(8/12/1400)، مصاحبه مهم دکتر احمدی‌نژاد درپی حمله روسیه به اوکراین، قابل دسترس در لینک:https://dolatebahar.ir/news/29144
دهقانی فیروزآبادی، جلال، (1396)، اصول و مبانی روابط بین‌الملل (1)، تهران: نشر سمت.
دهقانی فیروزآبادی، جلال، (1399)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر سمت.
دهلوی، فرخ و باباپور دیزجی، مهدی، (1400)، «تقابل سیاست خارجی روسیه و آمریکا در اوکراین»، اولین کنفرانس حقوق، حقوق بین‌الملل، علوم سیاسی و علوم انسانی.
رضوان‌پور، علی، (9/2/1401)، «رویکرد روانشیسم روسی در قبال اوکراین؛ چرا روسیه نسبت به اوکراینی‌ها حساس است؟»، دسترسی در: http://irdiplomacy.ir/fa/news/2011522/.
زیباکلام، صادق و همکاران، (1394)، «تبیین سقوط دولت یانوکوویچ در اوکراین 2014»، فصلنامه سیاست جهانی، دوره چهارم، شماره دوم، تابستان.
سازمند، بهاره و همکاران، (1389)، «نظریه موازنه قدرت والتز: نقد و بررسی کارآمدی آن در عصر حاضر»، فصلنامه روابط خارجی، سال دوم، شماره چهارم، زمستان.
سلیمانی، یاسر، (1401)، «تحلیل حمله به اوکراین از منظر امنیت انرژی ایران»، نشریه امنیت اقتصادی، سال دهم، شماره پنجم، تابستان.
سلیمانی پورلک، فاطمه، (1402)، «الگوی رفتاری ایران در برابر جنگ اوکراین، از سیاست خارجی موازنه‌گرا تا سیاست خارجی متوازن»، دو فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 16، شماره دوم، پاییز و زمستان.
سمیعی اصفهانی، علیرضا و فرحمند، سارا، (1401)، «جنگ روسیه – اوکراین و آینده نظم بین‌المللی»، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 118، تابستان.
شاپوری، مهدی، (1393)، بحران اوکراین زمینه­ها، بازیگران و پیامدها، تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
فحص، حسن، (18/12/1400)، «آمریکا به دنبال حفظ دیپلماسی با روسیه در پرونده برجام است»، دسترسی در:  http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2010360/.
کولایی، الهه و زنگنه، سمیه، (1402)، «تاثیر جنگ اوکراین بر روابط ایران و روسیه»، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، دوره 15، شماره دوم.
محمدخانی، علیرضا، (1388)، «تبیین رویکرد نوواقع‌گرایی در روابط بین‌الملل»، فصلنامه مطالعات سیاسی، دوره اول، شماره سوم، بهار
مرشایمر، جان، (1389)، تراژدی سیاست قدرت­های بزرگ، ترجمه غلامعلی چگنی‌زاده، تهران: نشر دفتر مطالعات وزارت خارجه.
مزروعی، محمدمهدی، (10/2/1401)، «فرصت طلایی ایران در شرایط جنگ روسیه و اوکراین»، دسترسی در: https://www.sharghdaily.com/100/845157-.
مشیرزاده، حمیرا، (1391)، تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: نشر سمت.
رومی، فرشاد و آل سید غفور، سید محسن . (1402). رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در جنگ اوکراین؛ دستاوردها و چالشها. پژوهش های روابط بین الملل, 13(3), 35-63. doi: 10.22034/irr.2023.417135.2446
میرمحمدی، مهدی و خسروی، علیرضا، (1393)، مقدمه­ای بر تحلیل سیاست خارجی، تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
خبرآنلاین، (9/4/1401)، امیرعبداللهیان در گفتگو با همتای اوکراینی: با توسل به جنگ مخالف هستیم، قابل دستری در لینک :  https://www.khabaronline.ir/news/1646648
میرفخرائی، حسن و خدائی، مصطفی، (1399)، «رویکرد ناتو در قبال افزایش نقش و نفوذ جمهوری اسلامی ایران در خاورمیانه»، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، دوره نهم، شماره 32، بهار.
نوری، علیرضا، (1389)، سیاست خارجی روسیه در دوره پوتین: اصول و روندها، تهران: نشر دانشگاه امام حسین (ع).
 
انگلیسی:
Bayat, H. and Shafi, S. (2024). Iran's Geopolitical Patterns in the Ukraine Crisis: A Strategic Analysis. Journal of World Sociopolitical Studies, 8(4), 789-839. doi: 10.22059/wsps.2024.373887.1423.
Chausovsky, Eugene, (2022), the Russia – Ukrain Conflict: accelerating a Multi – Polar World, Aljazeera Centre for Studies, April 21.
Girgin, Dogan, (2016), Geopolitical Issues in the Current Crisis between Ukraine and Russia, Journal of Social Sciences, Vol 4, No 1.
Katz, Mark N. (2023), Iran and the Russia–Ukraine War: Between Strategic Alignment and Pragmatic Caution, Middle East Policy, Vol. 30, No. 2, pp. 45–58.
Makanju, Anna, (2022), Donbas: Why Putin wants Ukrain’s ravaged heartland, available at: https://www.cnn.com/2022/04/15/europe/donbas-region-ukraine-war-russia-explainer-intl/index.html.
Peters, Andrea, (2022), Poverty Skyrockets In Ukraine, available at:
Pifer, Steven, (2022), The Russia – Ukrain war and its ramifications for Russia, available at: https://www.brookings.edu/articles/the-russia-ukraine-war-and-its-ramifications-for-russia/
Putin, Vladimir, (2022), Transcript: Vladimir Putin’s Televised Address on Ukraine, available at: https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-02-24/full-transcript-vladimir-putin-s-televised-address-to-russia-on-ukraine-feb-24.
Putin, Vladimir. (2022). Transcript: Vladimir Putin’s Televised Address on Ukraine. Available at: kremlin.ru/events/president/news/67843.
Schwirtz, Michael, (2022), Last Stand at Azovstal: Inside the siege that shaped the Ukraine War, available at: https://www.nytimes.com/2022/07/24/world/europe/ukraine-war-mariupol-azovstal.html
Shokri, Omid (2013), “Iran – Russia Relations under Ahmadinejad Era”, International Affairs and Global Strategy, ISSN 2224-574X (Paper) ISSN 2224-8951 (Online).
Takeyh, Ray, (2022), The Ukraine Crisis Could Sideline the Iran Nuclear Deal, available at: https://www.cfr.org/in-brief/ukraine-crisis-could-sideline-iran-nuclear-deal.
Transparency International, (2022), Ukrain data, available at:
Wiegrefe, Klaus, (2022), Nato’s Eastward Expansion, Is Vladimir Putin Right?, available at: https://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-is-vladimir-putin-right..