فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

تحلیل آینده‌پژوهانه راهبرد چین در افغانستان پس از جنگ ۱۲ روزه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیارگروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.
چکیده
جمهوری خلق چین که پس از روی کارآمدن مجدد طالبان به دلایلی مانند خلأ امنیتی ناشی از خروج آمریکا و احیای تهدید افراط‌گرایی، سیاستی محتاطانه در قبال افغانستان دنبال می‌کرد، در پی تحولات ژئوپلیتیکی ناشی از جنگ ۱۲ روزه ایران-رژیم صهیونیستی و بازتعریف موازنه‌های قدرت در منطقه با این پرسش مواجه شده که راهبرد پکن در قبال افغانستان با چه تحولاتی مواجه خواهد شد؟ این مقاله با رویکرد آینده‌پژوهانه و بهره‌گیری از روش تحلیل پیشران‌ها و سناریونویسی و استفاده از مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای منابع معتبر و دیدگاه خبرگان به بررسی نتایج و تفسیر چهار سناریوی محتمل در چارچوب نظریه مجموعه‌های امنیتی منطقه‌ای پرداخته و بر اساس دو پیشران اصلی یعنی ثبات/عدم ثبات طالبان در افغانستان و نحوه بازیگری فعال/غیرفعال آمریکا در قبال چین، به این فرضیه‌ دست یافته که منافع راهبردی پکن در قبال آمریکا سبب می‌شود که چین از سیاست همکاری محتاطانه به سمت حمایت فعال و نزدیکی راهبردی با حکومت طالبان سوق یابد. در این راستا، سناریوهای مختلف تغییر راهبرد چین در حوزه‌های امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک بررسی شده و یافته های پژوهش نشان می‌دهد که با توجه به سناریوهای 1- تثبیت طالبان و همگرایی با چین؛ 2- بی‌ثباتی ساختاری و افزایش افراط‌گرایی؛ 3- بازگشت آمریکا و رقابت ژئوپلیتیکی جدید و 4-رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و بازی چندجانبه، در نهایت پکن در راستای حفظ ثبات مرزهای غربی، تأمین منافع انرژی، جلوگیری از نفوذ رقبای غربی خود در آسیای مرکزی، با کنار گذاشتن سیاست محتاطانه، راهبردی چندلایه و فعالانه را نسبت به افغانستان اتخاذ خواهد کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

فارسی:
دهشیری، محمدرضا (1403). نظریه جهانشمولی نسبی در سیاست خارجیفصلنامه سیاست خارجی36-5،(3)38
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، موسوی‌نیا، سید رضا و رادفر، فیروزه (1403). جمهوری اسلامی ایران و آینده های محتمل اقتصادی در نظام بین الملل تا 2030فصلنامه سیاست خارجی71-37، (3)38
رحیم­نیا، فریبرز، حاج­آقا، حامد (1399) فرآیند شناسایی عدم قطعیت­های کلیدی در سناریونگاری، کنفرانس بین­المللی مدیریت استراتژیک، آذر، دانشگاه فردوسی مشهد
سجادی، سید اکبر و مؤمنی، مجیدرضا (1403) اقتصاد سیاسی سیاست خارجی چین در قبال امارت اسلامی افغانستانفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز30(ویژه نامه), 179-202.
شفیعی، نوذر و صالحی دولت‌آباد، روح‌الله . (1395). تبیین دیپلماسی جدید همسایگی چین نسبت به افغانستانفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز22(94), 71-102 .
صادق، نوید احمد (۱۴۰۴). چالش‌های سیاست خارجی چین در افغانستان بعد از ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۵. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)
صفوی، سید حمزه، الهامی، امیرحسین و رمضانی، احمد (1403). چشم‌انداز حضور راهبردی چین در جنوب غرب آسیا و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایرانپژوهش های راهبردی سیاست, 13(51), 239-282. doi: 10.22054/qpss.2024.76352.3325
عرفانی سید طاهر (1403) نگاه راهبردی چین به افغانستان پس از خروج امریکا. فصلنامه علمی - تحقیقی مطالعات سیاسی و بین‌المللی (۱):۹۴-۱۱۴
 قربانی، وحید (1400) تکامل سیاست همسایگی معاصر چین: روندها، ویژگی‌ها و ابتکارات. فصلنامه سیاست خارجی, 35(3), 65-90.
محمدنیا، مهدی و سیفی، عبدالمجید (1401) وابستگی متقابل پیچیده: چارچوبی برای تحلیل روابط هند و ایالات متحده. فصلنامه سیاست خارجی، 36(3)، 203-229.
 
انگلیسی:
Acharya, A. (2014). Constructing a Security Community in Southeast Asia: ASEAN and the Problem of Regional Order. Routledge.
Acharya, A. (2009). Whose Ideas Matter? Agency and Power in Asian Regionalism. Cornell University Press.
Buzan, B., & Wæver, O. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security. Cambridge University Press.
Cheng, Y. (2020). China’s Grand Strategy and the BRI in Afghanistan: Security, Investments and Geopolitics. Carnegie Endowment for International Peace.
China’s National Defense in the New Era. (2019, July 24). State Council Information Office of the People’s Republic of China.
Felbab-Brown, V. (2020, June 15). A BRI(dge) Too Far: The Unfulfilled Promise and Limitations of China’s Involvement in Afghanistan. Brookings Institution.
https://www.reuters.com/world/asia-pacific/trump-says-us-seeks-control-afghanistans-bagram-air-base-given-up-withdrawal-2025-09-19/?utm_source=chatgpt.com
Rolland, N. (2021). China’s Eurasian Century? Political and Strategic Implications of the Belt and Road Initiative. National Bureau of Asian Research (NBR).
Strategic Competition in China–US Relations: China’s Strategic Assessment of Afghanistan. (2020). War on the Rocks.
Wolf, S. O. (2020). The China–Pakistan Economic Corridor of the Belt and Road Initiative: Concept, Context and Assessment. Springer.
Zhang, F. (2022). China’s New Engagement with Afghanistan after the U.S. Withdrawal. LSE Political Review.