فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

جایگاه همکاری‌های راهبردی در دیپلماسی اقتصادی چین: مطالعه موردی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فریبرز ارغوانی پیرسلامی 1
مرتضی اسمعیلی 2
ابوالفضل حبیب آبادی 3
1 دانشیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 استادیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 کارشناسی ارشد روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22034/fp.2025.733381
چکیده
پس از دهه 1990، با گسترش جهانی‌شدن و وابستگی متقابل میان کشورها، یکی از ویژگی‌های جدید در سیاست خارجی چین، توسعه روابط با کشورها در قالب دیپلماسی اقتصادی در پرتو همکاری‌های راهبردی بوده است. پژوهش حاضر ضمن واکاوی و ارزیابی دیپلماسی اقتصادی چین از رهگذر همکاری‌های راهبردی، ارزیابی سطوح گوناگون موجود در همکاری‌های راهبردی چین و مطالعه موردی همکاری راهبردی این کشور با ایران در چارچوب توافق ۲۵ساله، به دنبال پاسخ به این پرسش است که چرا چین بسط و توسعه اقتصادی خویش را در قالب دیپلماسی اقتصادی از رهگذر همکاری‌های راهبردی دنبال می‌کند؟ با اتکا به روش توصیفی - تبیینی و در چارچوب مطالعه موردی، فرضیه پژوهش بدین صورت مفصل بندی شده است که سطوح گوناگون موجود در همکاری‌های راهبردی ضمن آنکه فرصت ارزیابی چین از ظرفیت‌های اقتصادی و سیاسی طرف مقابل را برای همکاری بلندمدت فراهم می‌آورد، باعث می‌شود تا با ایجاد وابستگی متقابل با کشور هدف، آن کشور در بلندمدت در منظومه اهداف اقتصاد سیاسی بین‌المللی چین (ارتقا در چارچوب قدرت بین‌المللی و موازنه در برابر غرب) تعریف و نهادینه شود. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که بیجینگ درصدد است تا با استفاده از همکاری‌های راهبردی، وزنی سیاسی برابر با وزن اقتصادی خویش کسب کند. بیجینگ با پیگیری سطوح گوناگون در همکاری‌های راهبردی در چارچوب وابستگی متقابل علاوه بر این‌که از ظرفیت‌های اقتصادی و سیاسی ایران برای همکاری‌های بلندمدت استفاده می‌کند، به دنبال آن بوده تا با ایجاد وابستگی متقابل، از جایگاه ایران در قالب اهداف اقتصاد سیاسی بین‌المللی خود بهره گیرد.
کلیدواژه‌ها
ایران
چین
دیپلماسی اقتصادی
وابستگی متقابل
همکاری راهبردی
موضوعات

عنوان مقاله English

The Position of Strategic Cooperation in China's Economic Diplomacy: A Case Study of Iran

نویسندگان English

Fariborz Arghavani Pirsalami 1
Morteza Esmaeili 2
Fariborz Arghavani Pirsalami 3
1 , Associate Professor, Department of Political Sciences, Faculty of Law and Political Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Sciences, Faculty of Law and Political Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran.
3 M.A. in International Relations, Department of Political Sciences, Faculty of Law and Political Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

After the 1990s, with the expansion of globalization and interdependence between countries, one of the key features in China's foreign policy has been the development of relations through economic diplomacy, with a focus on strategic cooperation. The present study, while analyzing and evaluating China's economic diplomacy through strategic cooperation, evaluating the various levels of China's strategic cooperation, and conducting a case study of this country's strategic cooperation with Iran within the framework of the 25-year agreement, seeks to answer the question of Why China pursue its economic expansion and development in the form of economic diplomacy through strategic cooperation? Relying on the descriptive-explanatory method and within the framework of a case study, The research hypothesis is articulated as follows: the various levels of strategic cooperation, while providing China with the opportunity to assess the economic and political capacities of the other party for long-term cooperation, cause that country to be defined and institutionalized in the long-term system of China's international political economy goals (promotion within the framework of international power and balance against the West) by creating interdependence with the target country. Accordingly, the findings of this research indicate that Beijing seeks to leverage strategic cooperation to achieve political weight commensurate with its economic weight. By pursuing various levels of strategic cooperation within the framework of interdependence, Beijing, in addition to utilizing Iran's economic and political capacities for long-term cooperation, has sought to benefit from Iran's position within the context of its international political economy goals by fostering interdependence.

کلیدواژه‌ها English

Iran
China
economic diplomacy
interdependence
strategic cooperation
فارسی:
ارغوانی پیر سلامی، فریبرز، کریمیان، سجاد (1400)، «پاسخ ژئوکالچر به «تصویر تهدید»؛ واکاوی نقش مؤسسه کنفوسیوس در سیاست خارجی چین»، فصلنامه سیاست جهانی، دوره 10، شماره 3، صص. 154-115.
اسلامی، سعید، سلیمانی، فاطمه (1401). «فرصت‌ها و چالش‌های دیپلماسی اقتصادی ایران در بستر توافق مشارکت جامع راهبردی با چین»، فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، دوره 5، شماره 2، صص 657_ 627.
بایراملو، بخشعلی، صادقی، احسان (1400) برنامه همکاری‌های جامع ۲۵ساله ایران و چین، تهران: انتشارات ابرار معاصر.
ترکی، هادی (1404) تجدیدنظرطلبی ایران و چین در نظام بین الملل: چالش ها و دستاوردهای قرارداد 25 ساله، مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، دوره 8، شماره 1، صص 168-153.
پوراحمدی، حسین، خانی جوی‌آباد، محمود (1396). «اقتصاد سیاسی ِسیاست خارجی چین در عصر جهانی‌شدن اقتصاد»، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، سال 8، شماره 3، صص 11-39.
جهانگیری، سعید / ساعی، احمد (1398)، «واکاوی رویکرد دستیابی چین به جایگاه اقتصادی جهانی»، فصلنامه سیاست خارجی، دوره 33، شماره 1 صص 82 ـ 45.
جعفری، علی اکبر/ فلاح، مهرداد (1401)، «ایران و چین: به‌سوی مشارکت راهبردی در آینده با تأکید بر فرصت‌ها و پیچیدگی‌های توافقنامه 25 ساله»، فصلنامه سیاست، دوره 52، شماره 4، صص. 868-839.
زرقانی، هادی، اسکندران، معصومه (1395). «یک جاده چند راهبرد، تحلیل اهداف و منافع بازیگران در احیای جاده ابریشم»، همایش بین‌المللی جاده ابریشم، صص 116-102.
زرین نجف آباد، سعیده (1403). «چشم انداز روابط ایران و چین از منظر توافق 25 ساله»، فصلنامه روابط خارجی، دوره 16، شماره 1، صص. 50-27.
سیف‌زاده حسین (1384) نظریه‌ها و تئوری‌های مختلف در روابط بین‌الملل فردی - جهانی شده: مناسبت و کارآمدی، تهران: انتشارات وزارت خارجه.
سیفی، عبدالمجید (1401)، «مطالعه تطبیقی جایگاه کمک اقتصادی در سیاست خارجی ایالات متحده و چین»، مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، دوره 5، شماره 2، صص 544-519.
صباغیان، علی و عباس سروستانی (1393) . «امنیت انرژی و روابط اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای مرکزی»، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، دوره 6، شماره 19، صص 161-137.
طالبی آرانی، روح‌الله (1395) «تأملی بر سیاست خارجی اقتصادمحور چین در آغاز سده بیست و یکم»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 14827.
غرایاق، زندی (1401)، «چالش‌های برنامه همکاری‌های جامع ایران و چین: با تأکید بر معمای امنیتی اتحادها»، فصلنامه سیاست، دوره 52، شماره 1، صص. 152-133.
فلاحی، احسان، امیدی، علی (1396)، «دامنه تغییر و تداوم سیاست خارجی توسعه‌گرایانة چین در دوران شی جین‌پینگ»، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، سال 9، شماره 1 (پیاپی 51)، صص 178-148 .
قربانی شیخ نشین، ارسلان و ترکی، هادی، (1402) تحلیل الگوی رفتاری چین در مشارکت های راهبردی جامع، دانش سیاسی، سال 19، شماره 2، صص 525-502.
مرکز پژوهش‌های مجلس (1395). بررسی جامع روابط دوجانبه ایران و چین، شماره مسلسل:14825 .
مرکز همکاری های تحول و پیشرفت، (1400)، بررسی همکاری های راهبردی چین با سایر کشورها، تاریخ مشاهده: 27/8/1404 در:
http://cpdi.ir/uploads/1/2022/Jan/26/Final%20China%20Strategic%20Partnership%20Report.pdf
مشیرزاده، حمیرا. (1386) تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات سمت.
میرترابی، سعید، فلاح، مهرداد (1401). «چین، بریکس و تحول در نظم نهاد اقتصاد جهانی»، فصلنامه مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، دوره 5، شماره 2، صص 446_ 415.
 
انگلیسی:
Braga, Peter  & Sangar, Kaneshko, (2019) «Strategy Amidst Ambiguity: the Belt and Road and China's Foreign Policy Approach to Eurasia, Journal of Cross-Regional Dialogue, 1 (1), https://doi.org/10.25518/2593-9483.132
Buzan, Barry (2010), “China in international society: is ‘peaceful rise’ possible?”, The Chinese Journal of International Politics, Vol. 3, No. 1 ,pp. 5-36.
Daojiong, Zha. (2015) “China's Economic Diplomacy: Focusing on the Asia-Pacific Region “China Quarterly of International Strategic Studies, Vol. 01, No. 01, pp. 85_ 104.
Daojiong, Zha. (2020), “CHINESE ECONOMIC DIPLOMACY: NEW INITIATIVES”, S. Rajaratnam School of International Studies, pp. 3- 12.
Ding, S. (2014). Chinese Soft Power and Public Diplomacy: An Analysis of China's New Diaspora Engagement Policies in the Xi Era”, https://html.gethompy.com/404.html?id =c21hbGxiaWdrb3JlYQ==
Feng, Z., & Huang, J. (2014). “China’s strategic partnership diplomacy: engaging with a changing world”, European Strategic Partnerships Observatory,Vol. 53, No. 8, pp. 1-20.
Grosse, R. & Gamso, J. (2021), “China’s Rise, World Order, and the Implications for International Business”, Management International Review, Vol. 61, No. 26, pp. 1-25.
Jamshidi, Mohammad & Khatami, Hesam. (2016). “The Role of a Belt Initiative - A Way in China's New Economic Order”, Quarterly Journal of Politics,  Vol.50, No.1, pp. 1-20.
Keohane, Robert & Nye, Joseph( 2001), Power and Interdependence, United States: Harrisonburg.
Lardy, Nicholas (2003), “The Economic Rise of China: Threat or Opportunity?”, Federal Reserve Bank of Cleveland. Vol. 385, pp. 1-5.
Li, Quan, Ye, Min, (2019), “China’s emerging partnership network: what, who, where, when and why, International Trade”, Politics and Development, Vol. 3, No. 2, pp. 66-81
Lo, Dic and Wu, Mei. (2014) “'The state and industrial policy in Chinese economic development” In: Salazar-Xirinachs, J. M. and Nübler, I. and Kozul-Wright, R. (eds.), Transforming Economies: Making industrial policy work for growth, jobs and development, International Labour Office, Sn. 978-92-2-128565-6,  pp. 307-326.
Yan, Shaohua(2015).” Why the One Belt, One Road Initiative Matters for the EU “, The Diplomat, At: https://thediplomat.com/2015/04/why-the-one-belt-one-road-initiative-matters-for-the-eu/.
Zhihua Zeng Douglas.(2012) “China’s Special Economic Zones and Industrial Clusters: Success and Challenges”, Journal of International Commerce, Economics and Policy,Vol. 3, No. 3,  pp. 1- 41..