فصلنامه سیاست خارجی

فصلنامه سیاست خارجی

بررسی امکان تغییر در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال اتحادیه اروپا در دولت پزشکیان بر اساس مدل کینگدان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی،دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران
2 کارشناس ارشد علوم سیاسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران
10.22034/fp.2025.729061
چکیده
با توجه به تحولات سیاست جهانی و تغییرات در موقعیت‌های استراتژیک، بررسی روابط ایران و اتحادیه اروپا در دوره‌های مختلف نیازمند تحلیل دقیق و جامعی است. این روابط تحت تأثیر عوامل متعددی نظیر تحریم‌ها، برنامه هسته‌ای ایران و مسائل انسانی قرار داشته و در مواقع مختلف به چالش کشیده شده است. در این راستا، انتخاب مسعود پزشکیان به عنوان رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران می‌تواند دوره‌ای حساس و مهم برای این روابط باشد. رویکرد او به سیاست‌ خارجی ممکن است فرصتی برای بهبود روابط با اتحادیه اروپا و ایجاد فضای مثبت برای گفتگو و همکاری باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی امکان تغییر در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال اتحادیه اروپا بر اساس مدل نظری جریان‌های چندگانه جان کینگدان و با استفاده از روش تحلیل مضمون می‌باشد. سوال اصلی مقاله این است که امکان تغییر در سیاست خارجی ایران در قبال اتحادیه اروپا در دولت پزشکیان بر اساس مدل کینگدان چگونه است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد در دوره مورد بحث با استفاده از تحلیل مضامین متون و آثار موجود، شواهد تحلیلی مبنی بر همراهی جریان مشکل، جریان سیاستی و جریان سیاسی در جهت باز شدن پنجره فرصت برای تغییر در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران وجود دارد. اما علیرغم فرصت‌های موجود موانع جدی نیز سایه سنگین خود را بر روابط دو طرف گسترانیده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the possibility of change in Iran's foreign policy towards the European Union in the Pezeshkian government based on the Kingdon model

نویسندگان English

Mehdi abbaszadeh 1
Hanieh Talebizadeh 2
1 Shahid Bahonar University of Kerman
2 Shahid Bahonar University of Kerman
چکیده English

Given the developments in global politics and changes in strategic situations, examining Iran-EU relations in different periods requires a detailed and comprehensive analysis. These relations have been affected by numerous factors such as sanctions, Iran's nuclear program, and humanitarian issues, and have been challenged at different times. In this regard, the election of Masoud Pezekian as President of the Islamic Republic of Iran could be a sensitive and important period for these relations. His approach to foreign policy may be an opportunity to improve relations with the European Union and create a positive atmosphere for dialogue and cooperation. The aim of the present study is to examine the possibility of change in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran towards the European Union based on John Kingdon's multiple currents theoretical model and using the content analysis method. The main question of the article is: How is the possibility of change in Iran's foreign policy towards the European Union under the Pezeshkian government based on the Kingdon model? The research findings show that in the period under discussion, using the analysis of the contents of existing texts and works, there is analytical evidence that the problem stream, the political stream, and the political stream accompanied the opening of a window of opportunity for change in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran. However, despite the existing opportunities, serious obstacles have also cast a heavy shadow on the relations between the two sides.

کلیدواژه‌ها English

Foreign Policy
Islamic Republic of Iran
European Union
Pezeshkian
Change
فارسی:
آقایی، داوود، باقری، ابراهیم(1401). روابط اتحادیه اروپا و ایران در پرتو روابط فراآتلانتیک: مطالعه موردی دوره اوباما و ترامپ. فصلنامه مطالعات روابط بین الملل، پیاپی59، 7-34.
آقایی، داوود، رضایی، ریحانه (1402). هوشمندسازی راهبرد عمومی و خاورمیانه‌ای اتحادیه اروپا؛ ملاحظه‌ای برای ایران. مطالعات اوراسیای مرکزی، 16(2)، 1-25.
برزگر، کیهان (1399). اهداف استراتژیک آمریکا و اروپا در مورد ایران. فصلنامه سیاست خارجی، 34(1).
بیات، جلیل (1397). تاثیر حقوق بشر بر روابط تجاری ایران و اتحادیه اروپا. فصلنامه روابط خارجی، 10(1).
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1393). چرخه گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر مخاطب.
رحمتی، فرزانه، دهشیری، محمدرضا، سیمبر، رضا، کشیشیان سیرکی، گارینه (1400). تاثیر هویت بر روابط جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا. فصلنامه مطالعات بین‌المللی، 18(3).
رستمی، فرزاد، احمدیان، قدرت، کریمی، حمیدرضا (1398). تحلیلی بر مناسبات راهبردی اتحادیه اروپا و آمریکا در پرتو توافق هسته‌ای ایران؛ سناریوهای پیش‌رو. فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، 7(28).
سلطانی‌نژاد، احمد، شاپوری، مهدی (1395). رویکرد اتحادیه اروپا به مسئله هسته‌ای ایران. فصلنامه روابط خارجی، 8(1).
سیمبر، رضا و جمال زاده، آذین دخت، اسکندرزاده آراسته، کناری، فریبا (1402). دیپلماسی انرژی جمهوری اسلامی ایران در قبال اتحادیه اروپا بعد از بحران اوکراین ۲۰۲۲. دومین همایش ملی سیاست خارجی ایران، کرمان، 479-489.
صالحی، مختار (1401). سیاست همسایگی ایران و رویکرد اتحادیه اروپا. فصلنامه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، 3(10).
عطارزاده، بهزاد (1398). دستورکارها، جایگزین‌ها و سیاست‌های عمومی؛ روش‌شناسی، امکانات نظری و یافته‌ها. فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی، دوره 5، شماره 1.
فولادی، فرهاد، یوسفی جویباری، محمد (1398). بررسی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران( 1384 تا 1397). سیاست جهانی، دوره هشتم، شماره1(پیاپی27)،261-294.
قربانی سپهر، آرش، ابراهیمی، حامد (1401). بحران‌ها و تهدیدات فرامنطقه‌ای ایران با تاکید بر آمریکا و اتحادیه اروپا. بحران پژوهی جهان اسلام، 9(3)، 69-96.
کمالی، یحیی (1397). روش شناسی تحلیل مضمون و کاربرد آن در مطالعات سیاستگذاری عمومی. فصلنامه سیاستگذاری عمومی، دوره4، شماره2، صص208-189.
کیانی، داوود (1401). جایگاه اروپا در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر دولت سیزدهم. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 12 شماره ویژه.
گوهری مقدم، ابوذر، سرهنگ‌پور، پوریا (1395). سیاست خارجی اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران از رئالیسم تا تعامل سازنده. جستارهای سیاسی معاصر، 7(1).
محمدی، منوچهر (1377). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: اصول و مسائل. تهران: نشر دادگستر.
مسعودی، حیدر علی (1400). سیاست تجاری جدید اتحادیه اروپا و جایگاه ایران. مرکز پژوهش‌های اتاق ایران.
مشیرزاده، حمیرا (1397). از گفتمان انقلاب اسلامی تا گفتمان سیاست خارجی جمهوری اسلامی. فصلنامه سیاست، 32(4).
مرادی، مسعود (1398). تعامل و تقابل در روابط خارجی ایران و اتحادیه اروپا، مجله پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، ش 25.
نادری، محمود (1394). سیاست خارجی ایران در دولت اصلاحات نسبت به اتحادیه اروپا از منظر سازه‌انگاری. فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، 6(16).
نورعلی‌وند، یاسر، گل‌محمدی، ولی (1395). ایران و مسیر گاز جنوبی به اروپا. فصلنامه روابط خارجی، 8(4).
هموئی، فاطمه، برزگر، کیهان، احمدی، حمید، دهشیار، حسین (1400). نقش ایران در تامین انرژی آینده اتحادیه اروپا، فصلنامه اقتصاد مقداری، 18(4).
 
منابع اینترنتی و مصاحبه‌ها
«اولویت راهبردی تعامل مجلس دوازدهم با دولت چهاردهم»، خبرگزاری مهر، 20/4/1403.
http://www.mehrnews.com/news/6161868.
بادامچی، محمدرضا (1403). اولین انتظار مردم از پزشکیان اصلاح وضعیت اقتصادی و معیشتی است. اطلاعات، 18/4/1403.
http://www.ettelaat.com/news/49856.
«تروئیکای اروپایی و حمایت از اسرائیل در جنگ با ایران»، مشرق نیوز، 5/6/1404.
https://www.mashreghnews.ir/news/1728038.
«تداوم گفتگوهای ایران و اروپا»، ایرنا، 28/11/1403.
http://www.irna.ir/news/85748104.
«تیم سیاست خارجی پزشکیان عملگراست»، فرارو، 18/4/1403.
http://fararu.com/fa/news/752237.
«در شرایط شکاف سیاسی داخلی مذاکرات بی‌نتیجه خواهد ماند»، مصاحبه خبر آنلاین با حمید عابدینی، استاد علوم سیاسی دانشگاه آرکانزاس، خبر آنلاین، 10/9/1403.
http://www.khabaronline.ir/news/1990459.
«رهبر معظم انقلاب: انگیزه مخالفت با برخی کشورهای اروپایی نداریم»، دیپلماسی ایرانی، 7/5/1403.
http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2027368.
«سهم بالای ظریف و خاتمی در پیروزی پزشکیان»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، 20/9/1403.
http://jamaran.news/1652370.
صالحی، سیدحمزه (24/4/1403). پایان عصر شرق‌گرایی محض. انتخاب.
http://www.entekhab.ir/fa/news/800850.
عبدالرزاقی، مهدی (23/5/1403). نقش رسانه‌ها در پیروزی پزشکیان. فروردین امروز.
http://farvardinemruz.ir/1403/05/23.
«غرب بر سر دوراهی؛ پیام مهم انتخابات ایران برای غرب»، اقتصاد نیوز، 24/4/1403.
http://www.eghtesadnews.com/news/659646.
«مسعود پزشکیان می‌تواند روابط با غرب را احیا کند؟»، دیپلماسی ایرانی، 13/6/1403.
http://irdiplomacy.ir/fa/news/2028047.
مصاحبه اسکای نیوز با عباس عراقچی، 28/11/1403.
https://mfa.gov.ir/portal/newsview/760530.
مصاحبه با تخت‌روانچی، ایرنا، 30/2/1404.
https://www.asriran.com/fa/news/1061452.
مصاحبه با تخت‌روانچی، ایسنا، 1/12/1403.
https://www.isna.ir/news/1403120100832.
مصاحبه نویسندگان با سیدجلال دهقانی فیروزآبادی، 18/4/1404.
مصاحبه نویسندگان با مهدی سنایی، 19/4/1404.
مصاحبه نویسندگان با محمد کاظم سجادپور، 17/4/1404.
مفتح، علی (1403). راهبرد ایران در سیاست داخلی غرب. دیپلماسی ایرانی، 12/8/1403.
http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2029126.
 
انگلیسی:
Adebahr, Cornelius and Mittelhammer, Barbara (2024). Making an Inclusive EU Strategy on Iran a Reality. Carnegie Europe, July 23.
 Alcaro, Riccardo (2024). Weathering the Geopolitical Storms: The Ever-elusive Successof EU Policy towards Iran, The International Spectator, Vol. 59, No. 1, 98–119https://doi.org/10.1080/03932729.2023.2273852.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Braun, V. & Clarke, V. (2013). Successful qualitative research: A practical guide for beginners. London: sage.
Cronberg, Tarja (2017). No EU, no Iran deal: the EU’s choice between multilateralismand the transatlantic link. Nonproliferation Review, Vol. 24, Nos. 3–4, 243–259.https://doi.org/10.1080/10736700.2018.1432321.
“EU sanctions against Iran”, (2024), https://www.consilium.europa.eu/en/policies/ sanctions-against-iran/14/4/2024.
EU Statement at the General Debate 68th Regular Session of the General Conference International Atomic Energy Agency (IAEA) Vienna, 16-20 September 2024.
Farmanfarmaian, Roxane (2025). Iran, Europe and U.S-New Approaches to Nuclear Diplomacy. European Leadership Network, March.
Fiedler, R. (2016). European Union and Islamic Republic of Iran opportunities and Challenges. htt://hdl.handle.net/10593/9690.
Kingdon, John W. (1995). Agendas, Alternatives, and Public Policies. 2nd edition, New York: Longman.
Mahjoob, Zweiri (2025). Iran s Foreign Policy under Masoud Pezeshkian: Tendencies and Challenges. Middle East Council on Global Affairs, Issue Brief, March.
Mamedov, Eldar (2024). Will Europe Give Iran’s New President a Chance? Middle East and North Africa, 5 August.
 Naeini, Amin, Kaunert, Christian (2025). Advancing a Geopolitical Europe: the New Europe Leadership and the Iranian conundrum. International Affairs, 101(2).
Schneider, Mark and Paul Teske (1992). Toward a Theory of the Political Entrepreneur: Evidence from Local Government. The American Political Science Review, 86(3), 737–747.
Toossi, Sina (2024). Iranians Voted for Change. Foreign Policy, July 9.
Walsh, James (2006). Policy Failure and Policy Change: British Security Policy after the Cold War. Comparative Political Studies, 39(4), 490–518.
“Why Iran s New President Wont Change His Country”, Foreign affairs, July 16, 2024.