وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 بررسی مقایسه‌ای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و ترکیه در قره‌باغ(2020-2023) 5 32 714575 FA رهبر طالعی حور دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه محقق اردبیلی، (نویسنده مسئول) 0000-0001-7283-5603 اسماعیل واحدی درمشکانلو دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2024 01 17 منطقه قفقاز جنوبی و قره‌باغ، منطقه‌ای استراتژیک و هم‌مرز با ایران است که قدرت های مهم منطقه ای و فرامنطقه ای بهدنبال تحقق منافع خود در این منطقه هستند. این مقاله با استفاده از روش کیفی مبتنی بر مطالعه تطبیقی به بررسی و مقایسه رویکردهای سیاست خارجی ایران و ترکیه در منطقه قره باغ می پردازد. لذا سؤال اصلی مقاله این است رویکردهای سیاست خارجی ج.ا.ایران و ترکیه در قره‌باغ در بین سال های 2020-،2023 ، چه شباهت و تفاوت‌هایی داشته‌اند؟ در پاسخ، فرضیه مقاله این است؛ در حالی که ایران و ترکیه به رفع تهدیدات امنیّتی منطقه و بر حل و فصل مسالمت آمیز مناقشه تأکید داشتهاند؛ در مقابل، دو کشور دیدگاه متفاوتی در خصوص سیاست های جمهوری آذربایجان، اولویت های منطقه ای، آینده قره باغ و حضور رژیم صهیونیستی در منطقه دارند. یافته‌های تحقیق نشان می دهد که ایران و ترکیه تلاش می‌کنند که در قره‌باغ قدرت نفوذ خود را افرایش داده و منافع یکدیگر را تضعیف نمایند و با وجود تأکید بر حفظ صلح، ثبات و امنیّت در قره باغ، برای تأثیرگذاری بیشتر و دستیابی به موقعیت قدرت برتر در منطقه با هم رقابت می نمایند.

https://fp.ipisjournals.ir/article_714575_97ff4686b636cdb2ae032a57ced2397c.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 تحلیل قرارداد 25ساله ایران و چین با استفاده از روش SWOT 33 54 714583 FA حسین معین آبادی بیدگلی دانشیار علوم سیاسی دانشگاه کرمان 0000-0002-2378-5774 اعظم اباذری دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه کرمان جلال میرزایی دانشیار علوم سیاسی دانشگاه کرمان Journal Article 2023 04 01 اعلام تصویب قراداد "همکاری جامع راهبردی ایران و چین" از سوی دولت جمهوری اسلامی ایران که به مثابه دستورکار و راهنمای عمل، نقشه راه مناسبات و همکاری ‏های بلندمدت دو کشور را در یک بازه زمانی"25 ساله" و با قید خصیصة "راهبردی" و مشتمل بر کلیه عرصه ‏ها و حوزه ‏های سیاسی، اقتصادی، دفاعی و امنیّتی ترسیم می ‏کند؛ مجادلات قلمی، کلامی، سیاسی و رسانهای، داخلی و خارجی فراوانی را برانگیخته است. رویکرد منصفانه و واقع‏ بینانه نسبت به چنین موضوع پراهمیتی اقتضاء می ‏‏کند تا مبتنی بر مدل تحلیلی سوات (SWOT) فرصت ‏ها و تهدیدها و نقاط قوت و ضعف این قرارداد مورد توجه و بررسی قرار گیرند تا تصویر وسیع‏تر و واقعی تری از وضعیت ترسیم شود. بر این اساس، تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی و تحلیل قرارداد 25ساله ایران و چین بر اساس روش سوات می‌پردازد. سؤال اصلی این پژوهش این است که قرارداد 25 ساله ایران و چین چه نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت‏ هایی می‏ تواند برای تهران داشته باشد؟ در این تحلیل، ایران در محیط داخلی با 6 نقطه قوت و 5 نقطه ضعف رو به ‏رو است و در محیط خارجی نیز 7 فرصت و 4 تهدید را پیشرو دارد. در نهایت از تلا‏قی دو ‏به دوی قوت ‏ها و ضعف ها با فرصت‏ ها و تهدیدها‏، چهار دسته راهبرد استخراج شد.

https://fp.ipisjournals.ir/article_714583_7f1296697f4c96c62a976ee6a3940b54.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 جایگاه انرژی گاز در شکل‌دهی به الگوهای رقابت و همکاری ایران در عرصه بین‌المللی (2010-2020) 55 86 714586 FA زهره کربلایی علی ابهری نویسنده مسئول، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه سیدکاظم سجادپور استاد دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه 0000-0002-5011-7245 Journal Article 2023 03 03 با توجه مصرف فزاینده انرژی توسط اقتصادهای نوظهور، ایران با دارا بودن منابع گازی بزرگ و کسب رتبه دوم جهانی، فرصت خوبی برای افزایش تولید، صادرات و درآمدهای ناشی از صادرات گاز دارد. بدین ترتیب ایران در زمینه گاز با برخی از کشورها رابطه رقابت و همکاری پیدا میکند. این ظرفیت ها سبب می شود تا چنین پرسشی مطرح شود که سهم صادرات گاز ایران در بازارهای بین المللی در سالهای 2010-2020 از منظر الگوی رقابت و همکاری در عرصه بین المللی چگونه قابل تجزیه و تحلیل است؟ فرضیه پژوهش بدین صورت است که ایران به دلیل حجم پایین صادرات گاز نتوانسته است در رقابت با کشورهای روسیه، قطر برای به بازارهای بزرگ انرژی هند و چین ورود کند و از صادرات گاز به عنوان یک اهرم مؤثری در سیاست خارجی خود بهره ببرد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی و توصیفی به بررسی جایگاه انرژی گاز در سیاست خارجی ایران می پردازد.

https://fp.ipisjournals.ir/article_714586_57e9aeca0c96b2c3f2f7152fa38313a1.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 نقش اقتصاد و روابط تجاری دوجانبه در سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال جمهوری اسلامی ایران از 1992 تا 2022 87 114 709753 FA مجید مختاری دانشجوی دکتری مطالعات منطقه‌ای گرایش خاورمیانه دانشگاه علامه طباطبایی تهران 0009-0004-6732-0313 علیرضا کوهکن دانشیار، عضو هیأت علمی گروه روابط بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران Journal Article 2023 08 21 روابط اقتصادی دو دولت امارات متحده عربی و جمهوری اسلامی ایران علی‌رغم روابط پرفراز و نشیب سیاسی دو کشور، روابطی مستحکم و بدون وقفه بوده است، بهطوری که این کشور یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران با تراز تجاری مثبت به نسبت ایران محسوب می‌شود. این در حالی است که در سپهر سیاست خارجی، دولت امارات تلاش کرده است تا از حربه‌های مختلفی برای ضربه‌زدن به منافع جمهوری اسلامی ایران در منطقه استفاده کند و رویکردی تهاجمی را در سیاست خارجی خود در قبال ایران پیگیری کند. با توجه به این سیاست های متناقض‌، سؤال اصلی این پژوهش این است که روابط دوجانبه اقتصادی و تجاری چه نقشی در سیاست خارجی امارات متحده عربی در قبال جمهوری اسلامی ایران داشته است؟ فرضیه این پژوهش این است که اماراتی‌ها از عدم تقارن موجود در روابط اقتصادی دو کشور در جهت تقویت آسیب‌پذیری اقتصاد ایران بهره برده‌اند و توانسته‌اند یک بازدارندگی مبتنی بر وابستگی اقتصادی را در مقابل ایران شکل دهند. در این پژوهش تلاش شده است تا استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی با مشاهده و بررسی رفتار سیاست خارجی امارات در بازه زمانی (2020-1992) به این سؤالات پاسخ داده شود. یافته‌های این پژوهش بیانگر این است که سیاست اقتصادی امارات متحده عربی مبتنی بر وابستگی متقابل نامتقارن در قبال جمهوری اسلامی ایران، منجر به ایجاد فضای کنشگری تهاجمی این دولت بر علیه ایران شده است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_709753_a0b3b16a06ade16e0679350145e97d46.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 عوامل مؤثر بر سیاست خارجی انگلیس در خلیج فارس (1979-1968) 115 144 714176 FA عباس نادری دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران کیهان برزگر دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0003-3571-6204 حمید احمدی استاد علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2024 02 23 سیاست خارجی انگلیس در خلیج‌فارس از قرن 18 به بعد، بر این منطقه تأثیراتی مهم داشته است. این امر به‌ویژه پس از خروج انگلیس به عنوان یک قدرت سنتی از منطقه خلیج‌فارس در اوایل دهه 1970، حائز اهمیت بوده است. این مقاله سعی در پاسخ به این پرسش دارد که چه عواملی بر سیاست خارجی انگلیس در منطقه خلیج‌فارس در بازه زمانی 1968 تا 1979 مؤثر بوده است؟ فرضیه اصلی مقاله این است سیاست خارجی انگلستان در خلیج فارس در این دوره، تابعی از تأمین منافع این کشور به‌ویژه تأمین انرژی از طریق حفظ توازن قوا بین کشورهای منطقه بوده است. بر این اساس، نویسندگان با بهره‌گیری از مدل مایکل برچر‌، ساختار سیاسی داخلی حزبی انگلیس که منجر به چرخش نخبگان سیاست خارجی می‌شود را به‌عنوان یک عامل مؤثر محیط عملیاتی بر سیاست خارجی این کشور در منطقه‌ی خلیج‌فارس در بازه زمانی مورد اشاره، واکاوی کرده‌اند. یافته های این پژوهش نشان میدهد که ساختار دو حزبی حاکم بر انگلیس، در آستانه وقوع انقلاب اسلامی بر سیاست خارجی این کشور در منطقه خلیج‌فارس تأثیرگذار بوده است، به طوری که جهت گیری سیاست خارجی انگلیس در بازه زمانی 1968 تا 1979 (در آستانه وقوع انقلاب اسلامی) در منطقه خلیج‌فارس، مبتنی بر تلاش برای حفظ ثبات منطقه، حفظ نفوذ حداکثری و تأمین منافع خود در همراهی با ایالات متحده بوده است.‌ در این مقاله، روش‌شناسی تفسیری یعنی تحلیل عینی داده‌ها و تفسیر محتوایی آن‌ها به کار گرفته شده است. در واقع، روش‌شناسی مورد استفاده در این تحقیق یک روش‌شناسی تفسیری و تحلیلی است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_714176_cc9e680c0bcd3b4a178d081038e26289.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 عوامل تأثیرگذار بر روابط جمهوری خلق چین و رژیم اسرائیل (2020-2013) 145 170 714589 FA مجید عباسی(اشلقی) دانشیار روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی مصطفی هاشمی دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی Journal Article 2024 01 21 با پایان جنگ سرد و افزایش اهمیت عامل اقتصادی در روابط بین الملل و اهمیت جایگاه قدرت ژئواکونومیک، کشورها به سوی همکاری با شرکای تازهای گام برداشتند. یکی از نمودهای همکاری‌‌‌‌ها در فضای جدید، شکل‌گیری روابط دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی میان چین و رژیم اسرائیل بود. این روابط البته حساسیت هایی را در واشنگتن برانگیخت و با کارشکنی‌‌‌‌های آمریکا، همکاری‌های دوجانبه چین و رژیم اسرائیل با رکود نسبی چند ساله روبرو شد. با این حال، طرفین در سالهای آغازین دهه 2010 تصمیم گرفتند با درک محدودیت های موجود و توجه به حساسیت‌های واشنگتن، روابط خود را بازسازی کنند. این پژوهش در پی پاسخگویی به این پرسش است که عوامل تأثیرگذار بر روابط چین و رژیم اسرائیل در بازه زمانی 2020-2013 چه بوده است؟ فرضیه این پژوهش آن است که اولویت بخشی به عوامل و نیازهای اقتصادی، بازرگانی و فنآوری در هر دو سوی این روابط، موجب گسترش همکاری‌‌‌‌ها در بازه‌ی مورد اشاره با وجود چالش‌ها و محدودیت‌هایی موجود در این راه بوده است. در این راستا، یافته‌‌‌‌های پژوهش نشان می دهد که برخی عوامل چون طرح «یک کمربند - یک راه»، افزایش نقش و ارتقای جایگاه چین در اقتصاد جهانی، مکمل بودن اقتصادی دو طرف و نیاز رژیم اسرائیل به تنوع بخشی شرکای بازرگانی موجب پیشبرد روابط دو‌جانبه در بازه مورد اشاره بوده است. این پژوهش از نوع مقالات توصیفی-تحلیلی است و از روش پژوهش کیفی مبتنی بر پردازش داده‎های اسنادی و کتابخانه‌ای بهره‌برداری شده است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_714589_35887e3545f07ae1e7dbc341388c1a83.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 تأثیر بحران اوکراین بر سیاست خارجی-امنیّتی ژاپن 171 198 712654 FA سید عباس عراقچی دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه 0000-0001-6987-3385 مجتبی نیک نظر مقدم دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته دیپلماسی و سازمان‌های بین‌المللی، دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه امیرحسین شیرزاد دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و حقوق خصوصی، دانشگاه امام صادق(علیه السّلام) Journal Article 2023 11 07 سرعت تحولات بین المللی برنامه کشورها را که در اثر آن با چالش ها و مشکلات سیاست خارجی و داخلی متعددی مواجه شده‌اند، به گونهای رقم میزند که ناگزیر از تغییر و تحول هستند. بحران اوکراین با برهم زدن نظم موجود جهانی بوده، کشورها را با تهدیدهای جدیدی امنیّتی روبرو نموده است. از اینرو، تمامی کشورها نگران موقعیت و حفظ منافع حیاتی و ملی خود شده‌اند. کشور ژاپن نیز که تاکنون موضعی منفعلانه و صلح طلبانه در روابط بین المللی و سیاست خارجی خود داشته است، با توجه به محیط همسایگی؛ موقعیت ژئوپلیتیک خود؛ افول قدرت ایالات متحده آمریکا به منزله متحد نظامی-امنیّتی؛ سعی کرده است که با اتحاذ رویکردی عملگرانه در راهبرد و رویکرد سیاسی، امنیّتی و نظامی خود، موازنه قدرت را به نفع خود تغییر دهد. لذا پرسش اصلی تحقیق این است که بحران اوکراین چه تأثیری بر سیاست خارجی-امنیّتی ژاپن گذاشته است؟ فرضیه تحقیق این است که بحران اوکراین منجر به امنیّتیتر شدن رویکرد سیاست خارجی ژاپن شده است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و استدلال استقرائی، با مشاهده رفتار سیاست خارجی ژاپن، ابعاد «تغییر در رویکرد سیاسی-امنیّتی ژاپن» را مورد بحث قرار می دهد.

https://fp.ipisjournals.ir/article_712654_adfddcd245b0df9e4ae06d02f44b2bba.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 1 2024 05 21 کارکرد دیپلماسی دینی در مدیریت منازعات فرقه‌ای: مطالعه موردی سفر پاپ فرانسیس به عراق 199 220 714590 FA مصطفی بروجردی استاد یار دانشکده روابط بین الملل وزارت امورخارجه Journal Article 2023 11 14 هرچند دین به عنوان یک پدیدۀ اجتماعی، تاریخی به درازای عمر انسانی داشته و در جوامع گوناگون از دیرباز تاکنون در اشکال و صورت‌های مختلف ظهور و بروز داشته است، اما بی تردید با روند فزایندۀ جمعیت جهان؛ گسترش ارتباطات میان جوامع بشری؛ تشدید تعارض منافع؛ رشد فزایندۀ رقابت‌های اقتصادی؛ سوء تفاهم‌ها و تعصبات، چالش‌های جوامع انسانی از گسترش و پیچیدگی بیشتری برخوردار شده است. بخشی از این چالشهای بزرگ با حوزه دین مرتبط بوده و ستیز میان پیروان ادیان به درگیری‌های زیادی منجر شده است. لذا این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که دیپلماسی دینی چه جایگاهی در مدیریت منازعات فرقهای دارد؟ فرضیه تحقیق حاضر این است که دیپلماسی دینی با اتخاذ رهیافتی کل نگر نسبت به انسان فارغ از طبقه؛ نژاد؛ جنسیت؛ ملیت، میتواند در مدیریت منازعات نقش مهمی ایفا نماید. این مقاله با اتخاذ روش توصیفی-تحلّیلی به بررسی ظرفیت‌های موجود در دیپلماسی دینی در مورد سفر پاپ فرنسیس به عراق میپردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد برخلاف دیدگاهی که دین را مانع در برابر دیپلماسی می داند، تغییر ماهیت منازعات از واخر قرن بیستم، فرصت جدیدی برای ایفای نقش دیپلماسی دینی در مدیریت منازعات فراهم کرده است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_714590_d639058b293b7bf24dcecc5a5c311222.pdf