وزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401Personality of Leaders and Foreign Policy Decision-makingشخصیتشناسی رهبران و جایگاه آن در تصمیمگیریهای سیاست خارجی73923860FAمنصوررحمانیمهسارسولیفرJournal Article20170125یکی از کلیدیترین مباحث در سیاست خارجی، مقوله تصمیمگیری و تصمیمهای اتخاذشده رهبران در این عرصه است. در تبیین این مهم با شرح مدل روانشناسی شناختی (بهعنوان یکی از مهمترین مدلهای تصمیمگیری) اهمیت محیط روانشناختی در ذهن فرد (که شخصیت نیز در این مقوله قابلطرح است) و محیط عملیاتی (که تصمیم در آن اجرا میشود) در تصمیمگیریهای سیاست خارجی آشکار میشود. نظریههای بسیاری در حوزه شخصیتشناسی مطرح شده است که در این بین «نظریه روانشناسی شناختی» بیشتر بر مؤلفههای ذهنی و محیطی تأکید داشته است، اما یکی از ضعفهای اساسی آن، غفلت از مؤلفههای وراثتی است که میتوان با کمک مکتب اناگرام و تیپهای شخصیتی نهگانه مطرح در آن، این کاستی را رفع کرد. گرچه هریک از ابناء بشر دارای شخصیتی منحصربهفرد و خاص است، اما الگوهای شخصیتی ثابتی بین آنها وجود دارد که با شناخت این الگوها میتوان تا حد زیادی تصمیمهای آنها را پیشبینی کرد و یک پژوهشگر سیاسی با کشف کلیدهای روانکاویِ رفتارهای سیاسی، قادر به شناخت و پیشبینی و حتی تغییر این رفتار خواهد بود. بهمنظور شناخت شخصیت رهبران، روش سایکوبیوگرافی بر مبنای تحلیل محتوا مناسب است. درنهایت تمامی افراد ازجمله رهبران سیاسی در یکی از تیپهای شخصیتی گنجانده میشوند که با شناخت آن تیپ شخصیتی میتوان تصمیمها، رفتارها و اقدامات سیاسی آنها را تحلیل و سپس پیشبینی کرد.https://fp.ipisjournals.ir/article_23860_7c32ecee54286a517f2dd1f5c79f0653.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401The Efficiency of Organization of Petroleum Exporting Countries (OPEC) Reaction to the Shale Revolutionبررسی اثربخشی راهبردهای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در واکنش به انقلاب شیل416423861FAسید محمدرضاسعیدی نیاسرJournal Article20170125انقلاب شیل کهدر طول یک دهه گذشته بهسبب استفاده از فناوریهای نوین، امکان بهرهبرداری از حجم عظیمی از ذخایر نفت و گاز طبیعی غیرمتعارف که در گذشته بهدلیل هزینه بالای تولید و نبود فناوری مناسب قابلاستحصال نبودند، را فراهم کرد و برای همیشه نقشه انرژی و ترانزیت انرژی در جهان را تغییر داد؛ بهگونهای که کارشناسان حوزه انرژی از امریکای شمالی بهعنوان خاورمیانه جدید یاد میکنند. سیاستگذاران اوپک در ابتدا این تحول فناورانه را جدی تلقی نمیکردند و با اشاره به هزینة تولید بالای منابع غیرمتعارف، آن را با منابع متعارف، قابلرقابت نمیدانستند و لذا در برابر آن غافلگیر شدند. از نیمه سال 2014 به بعد، اوپک که بهطور سنتی با تغییر سطح تولید، سعی در نگهداشتن بازار در حالت تعادل موردنظر خود و دامنه قیمت تعیینشده داشت، با چرخشی تاریخی، راهبرد حفظ سهم بازار و پایین نگهداشتن قیمت را به امید ورشکستگی و خروج تولیدکنندگان شیل، جایگزین راهبرد حفظ قیمت کرد که تاکنون اثربخش نبوده است. البته اتخاذ چنین راهبردی موردحمایت همه اعضا نبوده و مخالفتهایی جدی در برابر آن وجود دارد. کارشناسان حوزه انرژی پیشبینی میکنند با ورود فناوریهای مدرن به صنعت شیل، هزینه تولید در برخی از حوزهها میتواند تا حدود 20 دلار در هر بشکه کاهش یابد. این به آن معنا است که تولیدکنندگان سنتی بهویژه کشورهای عضو اوپک میبایست نفت شیل را بهعنوان رقیبی دائمی در بازار نفت بپذیرند و سیاستها و برنامههای خود را با توجه به این واقعیت تنظیم کنندhttps://fp.ipisjournals.ir/article_23861_031a2f22d6a36d878fc136c3b170276f.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401Different Aspects of the Legal Regime Governing Joint Oil and Gas Resourcesبررسی ابعاد مختلف رژیم حقوقی حاکم بر منابع مشترک نفت و گاز659123862FAرضادهقانیJournal Article20170125منابع مشترک نفت و گاز، بهویژه منابع موجود در بستر و زیر بستر دریاها بهدلیل عبور از مرزهای ملی و قرار گرفتن تحت صلاحیت و حاکمیت دو یا چند کشور، تبدیل به یکی از پیچیدهترین مسائل حقوق بینالملل بهویژه در حوزه حقوق بینالملل دریاها شدهاند. جایگاه این منابع در اقتصاد جهانی و نقش آنها در کسب درآمدهای هنگفت برای کشورهای اطراف آن باعث شده است که رژیم حقوقی حاکم بر بهرهبرداری از آنها دارای اهمیت بسزایی در حقوق بینالملل باشد. ارتباط تنگاتنگ منابع مشترک نفت و گاز با پدیده حقوقی مرز، صلاحیت و حاکمیت که از پیچیدهترین مفاهیم حقوق بینالملل هستند، سبب اهمیت یافتن بیش از پیش این منابع در روابط بینالملل شده است. برای رسیدن به درک مناسبی از مفهوم منابع مشترک نفت و گاز و رژیم حقوقی حاکم بر آنها، باید ابعاد مختلف حاکم بر این پدیده مورد کنکاش قرار گیرد. بنابراین در این پژوهش برآنیم تا ابعاد مختلف رژیم حقوقی حاکم بر منابع مشترک نفت و گاز و پیامدهای حقوقی هر کدام را به بحث گذاریم. بررسی موضوع از منظر کنوانسیون حقوق دریاها، جایگاه منابع مشترک نفت و گاز در رابطه با تحدید حدود مرزهای دریایی بر اساس آرای محاکم بینالمللی، مرور فعالیتهای کمیسیون حقوق بینالملل سازمان ملل بهعنوان نهاد مسئول توسعه تدریجی و تدوین حقوق بینالملل درباره منابع مشترک نفت و گاز و تجزیه و تحلیل حقوقی تعهد کشورهای اطراف منابع مشترک در مورد این منابع، از مهمترین ابعادی است که در این نوشتار به آنها پرداخته خواهد شد.https://fp.ipisjournals.ir/article_23862_dcd2ea9f54e3502ba7738f748f7f9a26.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401The Genome and Geopolitical Code in Saudi Arabia’s Foreign Policyبررسی رابطه میان ژنگان و کد ژئوپلیتیک در سیاست خارجی عربستان سعودی9311623863FAصارمشیراوندمحدثهحیدریJournal Article20170125گاهی بهرهگیری از مفاهیم سایر علوم میتواند در فهم مناسبات سیاسی و بینالمللی راهگشای پژوهشگران باشد. یکی از بهرههای مفهومی که در منظومه ژئوپلیتیک، کاربرد یافته است، مفهوم «کد» و «ژنوم» ژئوپلیتیکی است. ژنوم ژئوپلیتیک، نقشه ژنتیک سیاست هر کشور است که رفتار کشورها را در عرصه داخلی و خارجی تحت تأثیر قرار میدهد. کشورها ژنومهای سایر بازیگران را بهعنوان کدهای ژئوپلیتیک درنظر میگیرند. تعامل یا تقابل کد/ ژنوم کشورها فضایی را ایجاد میکند که میتواند همسو یا مغایر با منافع ملی و منطقهای باشد. نگارندگان در این پژوهش تلاش میکنند که ضمن شناسایی مؤلفههای تأثیرگذار ژئوپلیتیکی عربستان سعودی، به این پرسش پاسخ دهند که «ابزارهای ژئوپلیتیکی چه تأثیری بر سیاست خارجی عربستان سعودی دارند»؟ بر این اساس، نویسندگان با تحلیل درونمایههای ژئوپلیتیک عربستان سعودی، کوشش کردهاند، در قالب تقابل کد/ ژنومهای این کشور با همسایگان در منطقه، بهویژه با ایران، پیامدهای این تقابل و تأثیر آن بر سیاست خارجی این کشور را تحلیل کنند.https://fp.ipisjournals.ir/article_23863_b5a2e53969a276fa6a8b5adf51891c85.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401Interaction and Confrontation between Great Powers: START II and the United States-Russia New Strategic Interactions«استارت 2»؛ از معامله تا مقابله قدرتها: تعاملات نوین استراتژیک ایالات متحده و روسیه11714523864FAسیدمحمدطباطباییحدیثآسمانی0000-0002-9211-0316Journal Article20170125از جنگ جهانی دوم به بعد، روابط روسیه و امریکا بهعنوان دو دولت اصلی سیستمساز، همواره از مهمترین موضوعات بینالمللی بوده و بیش از هر رابطه دیگری بر نظام بینالملل و روابط سایر دولتها تأثیر گذاشته است. آثار روابط این دو کشور و مسائل مختلف مربوط به آن در حوزههای گوناگون، میتواند علاوهبر نظام بینالملل به شکلگیری و پایان بحرانها کمک کند؛ ازاینرو میتوان گفت بسیاری از مسائلی که در دستورکار نظام بینالملل قرار دارد، بهگونهای به اراده این دو قدرت بزرگ مربوط میشود. اینها ویژگیهای ساختاری نظام بینالمللی، از زمان جنگ جهانی دوم تا پایان جنگ سرد و حتی تا کنون بودهاند. انعقاد قراردادهای استارت، یکی از نقاط عطف تعاملات دو کشور در یک دهه اخیر است که تلاش این مقاله پرداختن به ابعاد تأثیر آن بر روابط دو قدرت و نظام بینالملل از زاویهای متفاوت است. بخشی از مطالعه ابعاد یادشده نیز در گرو بررسی واقعیتهای مربوط به توان بازدارندگی ناشی از تسلیحات هستهای ایالات متحده و روسیه است که بهوضوح و به شیوههای گوناگونی مورد استفاده ابزاری و یا اهرم فشار در راستای تعاملات سازنده یا تنشآفرین قرار میگیرد. معاهدات استارت، بهویژه استارت 2 که از سری قراردادهای کاهش تسلیحات اتمی میان روسیه و امریکا است، نقش بسزایی در برقراری دوباره موازنه قدرت و بهطور مشخص در تثبیت توان بازدارندگی دو کشور ایفا کرد؛ بنابراین، رویکرد مطالعه در چارچوب واقعگرایانه والتزی که از بعدی ساختاری و کلان به مسئله موازنه میان قدرتهای بزرگ میپردازد و نظریههای متعددی را درباره آثار تسلیحات هستهای در روابط قدرتها و ساختار بینالملل ارائه کرده است، راهگشا خواهد بود.https://fp.ipisjournals.ir/article_23864_5b6a98d1701494ba253b9995df8c9e6c.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401International Energy Charter: A Chance for Iran’s Energy Diplomacyمنشور بینالمللی انرژی: فرصتی برای دیپلماسی انرژی ایران14717223865FAجوادامینمنصورJournal Article20170125منشور انرژی بهعنوان یک فرایند بیستوپنجساله، تاکنون سه مرحله را پشت سر گذاشته است. تصویب «منشور اروپایی انرژی 1991» را میتوان نخستین مرحله از این فرایند دانست که طی آن، اصول همکاری در زمینه انرژی پس از پایان جنگ سرد بین دولتهای اروپایی مشخص شد. بر این اساس، گفتگوها بین دولتهای علاقمند منطقه برای عملی کردن اصول یادشده ادامه یافت و درنهایت منجر به تصویب «پیماننامه منشور انرژی 1994» بهعنوان یک سند حقوقی الزامآور شد. با بروز تحولات جدید در عرصه جهانی، ضرورت بهکارگیری انرژی تجدیدپذیر، ظهور واژه توسعه پایدار، و نیاز به سندی فراگیر، طی مذاکراتی، «منشور بینالمللی انرژی» در سال 2015 بهعنوان یک بیانیه سیاسی بهتصویب رسید. در این مقاله تلاش شده است به این پرسشها که «مفاد و تفاوتهای سه سند فرایند منشور کدامند و کدامیک میتوانند، در صورت پذیرش، تأمینکننده منافع ملی جمهوری اسلامی ایران باشند»، پاسخ داده شود. بهنظر میرسد برای جمهوری اسلامی ایران، امضای سند نخست و پیوستن به پیماننامه، بهصلاح نباشد، ولی پذیرش و امضای سند سوم در راستای منافع ملی قرار دارد.https://fp.ipisjournals.ir/article_23865_7238f09eded4ff476195b2c3e8fbe436.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401International Relations of the Middle Eastنقد و معرفی کتاب ١- روابط بینالمللی خاورمیانه17318123867FAناصرپورابراهیمJournal Article20170125یکی از نوشتههای در خور توجه و مقبول در حوزه مطالعات خاورمیانه، کتاب «روابط بینالمللی خاورمیانه» به ویراستاری <em>لوئیس فاوست</em>، استاد دانشکده سنت کاترین آکسفورد است. تاکنون چهار ویرایش از این کتاب در برهههای مختلف منتشر شده که آخرین ویرایش آن مربوط به مه 2006 است. نوشتار حاضر به معرفی و ارزیابی این اثر خواهد پرداخت.https://fp.ipisjournals.ir/article_23867_c601882dfe37cf36a056d638e53ee66b.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه سیاست خارجی2382968030120160401A Cultural Theory of International Relationsنقد و معرفی کتاب ٢- نظریه فرهنگی روابط بینالملل18218623868FAسجادحیدریفردJournal Article20170125نظریههای کلان روابط بینالملل در طول نیم قرن گذشته معدود بودهاند. «نظریه سیاست بینالملل» کنت والتز در سال 1979، و بیست سال پس از آن، «نظریه اجتماعی سیاست بینالملل» <em>الکساندر ونت</em> منتشر شد و اکنون، <em>ریچارد ند لیبو</em> «نظریه فرهنگی روابط بینالملل<em>» </em>را ارائه کرده است. بررسی لیبو با این مقدمه آغاز میشود که برانگیزانندة سیاست بینالملل، سه محرک کنش انسانی هستند که در دوران باستان توسط <em>توسیدید</em>، <em>ارسطو</em>، <em>افلاطون</em> و دیگران تشخیص داده شدند و عبارتند از: اشتها، خِرَد، و «روحیه». لیبو استدلال میکند که روحیه و مفاهیم مرتبط با آن (افتخار، منزلت، هویت، و پرستیژ)، در نظریههای کلان صرفهجویانة پیشین سیاست بینالملل، ازجمله نظریههایی که خود را رئالیست و سازهانگار معرفی میکنند، بهاندازه کافی مورد توجه و نظریهپردازی قرار نگرفته است.https://fp.ipisjournals.ir/article_23868_d24fb9e15b6e0464c336856ec4c69cc0.pdf