وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 35 4 2022 02 20 کاربست الگو های مدیریت بحران در روابط منازعه آلود ایران و عربستان 5 38 251468 FA جعفر پارسایی دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده روابط بین الملل Journal Article 2022 04 09 این مقاله بدنبال کاربرد الگوهای مدیریت بحران در سازمان‌دهی نظم پایدار منطقه‌ای میان ایران و عربستان بعد از تحولات 2011 بهارعربی، به منظور شناخت ریشه‌ها و علل ظهور این بحران‌ها از یک‌سو، و همچنین شناسایی راه‌های مدیریتی و تصمیمسازی در مواجهه با آن‌ها از سوی دیگر است؛ چرا که در جریان این تحولات تهران و ریاض گرفتار چرخه‌ای مستمر از رقابت‌ها و منازعات در محیط امنیتی خاورمیانه شده‌اند. بگونه‌ای که این راهبردهای متضاد باعث شده تا مدیریتبحران‌های منطقه عموماً تحت تأثیر الگوهای رفتاری آنها از روند نامطلوبی برخوردار باشد. بنابراین تجزیه و تحلیل سیاستهای مدیریتی این دو کشور، ضمن آنکه فهم جامع‌تری را از محیط بحران فراهم می‌سازد، می‌تواند در جلوگیری از بروز بحران‌ها و به حداقل رساندن آثار منفی، آنها را در مدیریت این منازعات یاری رساند. در این زمینه سعی بر آن است تا با شناخت موانع موجود در پیگیری سیاستهای منطقهای ایران و عربستان، خواننده به درک مناسبی از دستور کار امنیتی دو کشور واصل شود. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که بدلیل نوع ویژگی‌های ساختاری حاکم بر روابط تهران- ریاض در منطقه، و شکلگیری الگوی توازن قوای نامتقارن در جریان تحولات بیداری اسلامی، الگوهای مدیریت بحران در روابط آنها منجر به شکل گیری یک نظم امنیتی نشده است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_251468_132a38430819081a2a7d084bfb4a8f19.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 35 4 2022 02 20 اهداف عربستان سعودی از توسعه فناوری های فضایی، موشکی و پهپادی 39 66 251469 FA محسن غریبی دانش آموخته دانشکده روابط بین الملل Journal Article 2022 04 09 پادشاهی عربستان تلاش برای دستیابی به فناوری‌های فضایی، موشکی و پهپادی را از دهه‌های گذشته مورد توجه قرار داد و امروزه با جلب حمایت و کسب فناوری از قدرت‌های بزرگ خصوصاً آمریکا، روسیه، چین و فرانسه و همچنین ایجاد سازوکارها و نهادهای داخلی، تلاش برای بومیسازی و سرهم بندی (مونتاژ)، مشارکت در سازمان‌های بین‌المللی و نیز میزبانی و حضور در رویدادهای منطقهای و جهانی؛ توسعه این فناوریها را با جدیت دنبال میکند. این پژوهش با روش تحلیلی-تبیینی و با استفاده از منابع کتابخانهای، این پرسش را در نظر دارد که «چرا عربستان سعودی توسعه فناوریهای فضایی، موشکی و پهپادی را در پیش گرفته و قدرتهای بزرگ چه نقشی در تحقق این هدف دارند؟» در پاسخ، این فرضیه مطرح میشود که هدف اصلی عربستان از توسعه فناوریهای فضایی، موشکی و پهپادی حفظ و ارتقای قدرت بازدارندگی و تأمین امنیت است. در ذیل این هدف کلان، ارتقاء تسلیحات تهاجمی و تدافعی، بهرهمندی از تجهیزات مدرن اطلاعاتی و ارتباطاتی، دستیابی به اهرم فشار در رقابتهای منطقهای و جهانی، کسب دستاورد در جنگ یمن، ایجاد تنوع در روابط سیاسی-نظامی، اصلاح چهره و وجهه بین‌المللی، استفاده از پیوندها و همپوشانیهای موجود میان این سه فناوری و دستیابی به برخی دیگر از کارکردهای صلحآمیز و جنگاورانه؛ از دیگر اهداف این کشور است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_251469_e80894e6ff624e8aa89acee30c9d0ff5.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 35 4 2022 02 20 ابعاد محیط‌زیستی همکاری و امنیت در خلیج‌فارس 67 100 251470 FA جواد امین‌منصور دکترا ی روابط بین‌الملل از دانشگاه تهران Journal Article 2022 04 09 ازنظر بسیاری از اندیشمندان، برخورداری از محیط‌زیست سالم در جهان حق مسلم مردم بوده و مالکیت منابع طبیعی از ابزارهای قدرت و عناصر موثر بر امنیت تلقی می‌شوند. درحالیکه خلیج‌فارس و دریای عمان از اهمیت راهبردی فراوانی در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی برخوردارند، هر دو بدنه آبی بویژه خلیج‌فارس زیست‌بوم‌های شکننده‌ای دارند و از اینرو شایسته توجه کافی جامعه بین‌المللی بویژه هشت دولت ساحلی هستند. توسعه ناپایدار منطقه طی دهه‌های گذشته اثرات مخربی بر تعادل چرخه‌های طبیعی به‌ویژه چرخه‌های آب و کربن داشته است. حوزه خلیج‌فارس از سویه‌های گوناگون آلودگی به‌علت فعالیت‌های گسترده تجاری، اکتشاف و توزیع مواد نفتی، سیستم‌های فعال حمل‌ونقل، استقرار ناوگان‌ها و پایگاه‌های نظامی خارجی، استفاده ناپایدار از مواد سوختی، منازعه، احداث جزایر مصنوعی، بکارگیری دستگاه‌های بیشمار آب‌شیرین‌کن و دیگر فعالیت‌های بشری در این بدنه آبی رنج می‌برد. پدیده گرمایش زمین و تغییر آب‌وهوا با تشدید خشکسالی، بالاآمدن سطح آب‌های آزاد، افزایش تبخیر، گسترش ریزگردها و بیابان‌زایی و نابودی تدریجی برخی گونه‌های گیاهی و جانوری منطقه و مرجان‌ها بر وخامت اوضاع افزوده و ارایه خدمات زیست‌بومی توسط طبیعت را دچار اختلال کرده است. راپمی بعنوان تنها سازوکار همکاری بین دولتی درمنطقه در زمینه محیط‌زیست همگام با مشکلات منطقه به‌پیش نمی‌رود و ضرورت به‌روزرسانی و چابک‌سازی با بازنگری در اسناد و نیز تجدیدساختار آن بیش از پیش احساس می‌شود. تهدید‌های جاری ایجاب می‌کنند دولت‌های ساحلی با کاهش تنش سیاسی و استفاده از فرصت‌ها به گفتگوهای بیشتر برای همکاری جهت حفاظت از محیط‌زیست و بهره‌برداری از منابع طبیعی براساس اصل «‌پایداری» بپردازند.

https://fp.ipisjournals.ir/article_251470_32d765a79fbae552d557eaf0c3e849ed.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 35 4 2022 02 20 تحلیل عملکرد شورای حقوق بشر در خصوص پدیدۀ تغییرات آب‌وهوایی (2008-2020) 101 124 251472 FA سید محمد کاظم سجاد پور استاد دانشکده روابط بین الملل سید محمد رضی خردمند دانش آموخته کارشناسی ارشد Journal Article 2022 04 09 تغییرات آب‌وهوایی به‌عنوان پدیده‌ای زیست‌محیطی، جنبه‌های گوناگون زندگی بشر را تحت‌تأثیر قرار داده و دارای آثار نامطلوبی بر حقوق بشر است. این پدیده به دلیل آسیب‌های فراوانی که دارد انواع مختلف حقوق بشر را از جمله حق بر حیات، حق بر سلامت، حق بر دسترسی به آب سالم، حق بر غذا، حق بر مسکن مناسب، حق آزادی ملت‌ها در تعیین سرنوشت، حق بر توسعه و حقوق افراد آسیب‌پذیر از جمله افراد مسن، زنان، کودکان، مهاجران، معلولین و مردمان بومی را تهدید می‌نماید. شورای حقوق بشر ملل متحد با وقوف به این مسئله، ارتباط میان تأثیرات تغییرات آب‌وهوایی و حقوق بشر را در دستور کار خود قرار داده است و اقداماتی در این زمینه به عمل‌آورده است. در این پژوهش سعی بر این است تا عملکرد شورای حقوق بشر در خصوص ارتباط میان تغییرات آب‌وهوایی و حقوق بشر با توجه ‌به اسناد شورای حقوق بشر، بررسی و تحلیل شود و به این پرسش پاسخ دهد که عملکرد شورای حقوق بشر در خصوص موضوع یاد شده در میان‌سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ چگونه قابل‌تحلیل است.

https://fp.ipisjournals.ir/article_251472_8fa8be6cd1df449110794e9670b616aa.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 35 4 2022 02 20 جنبش های اجتماعی نوین: مطالعۀ موردی جنبش های زیست محیطی نوظهور 125 154 251473 FA پروانه عزیزی دانشجوی دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه رازی مسعود اخوان کاظمی دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه رازی 0000-0003-4129-9689 محمد ابوالفتحی استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه رازی Journal Article 2022 04 09 جنبش های زیست محیطی نوظهور به منظور مقابله با تهدیدات ناشی از تخریب محیط زیست و حفاظت و حمایت از محیط زیست در اواخر دهۀ 1960 به وجود آمدند. نوشتار حاضر تلاش میکند تا به این پرسش پاسخ دهد که جنبش های زیست محیطی نوظهور چگونه در قالب جنبش‌های اجتماعی نوین قابل تحلیل هستند؟ و چه افزوده هایی بر جنبش های اجتماعی نوین داشه اند؟ بنابراین، مقاله با روش کیفی تفسیری، و بکارگیری شیوۀ مطالعات موردی، چیستی و چرایی جنبش های زیست محیطی نوظهور را مورد بررسی قرار میدهد. یافته‌های تحقیق نشان میدهند که جنبش های زیست‌محیطی نوظهور به منظور رویارویی با بحران های موجود، در ابتدا با افزایش آگاهی‌ها و مطالبات عمومی، زمینه را برای ایجاد سازمان ها و گروه های طرفدار محیط زیست فراهم نمودند و سپس با ورود به عرصه سیاست در دهۀ 1970، با استفاده از ابزارها و شیوه‌های نوین، به صورتی مسالمت آمیز به بیان خواسته ها و اعتراض های خود پرداخته‌اند تا از این طریق، ضمن وادار کردن حکومت ها به پاسخگویی، بتوانند در قالب گروه های ذینفوذ و احزاب سیاسی، در حوزۀ سیاست عمومی تأثیرگذار باشند. همچنین، در دهۀ 1980، زمینه برای حضور و نقش آفرینی سازمان های مردم نهاد زیست محیطی در عرصۀ جهانی فراهم شد و بدین طریق، نقش و اختیار دولتها به عنوان تنها بازیگران اصلی در عرصۀ بین‌الملل، مورد تردید قرار گرفت. در نتیجه، حجم وگستره قدرت اجتماعی و تاثیرگذاری سیاسی جنبش های زیست محیطی نوظهور، باعث بازپروری و غنی سازی جنبش های نوین اجتماعی شده است؛ به گونه ای که امروزه می توان آنها را بعنوان نیروهای اجتماعی قدرتمند و بازیگرانی تاثیرگذار، در عرصه جامعه‌شناسی سیاسی مورد شناسایی و تحلیل قرار داد.

https://fp.ipisjournals.ir/article_251473_b3a8a798108ed8871a61ebbb4130f80d.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 35 4 2022 02 20 اعمال مقررات حقوق بین‌الملل بشردوستانه در عرصه جنگ‌های سایبری: چالش‌ها و راهکارها 155 174 251474 FA مهدی حیدری فرد دکتری تخصصی، رشته حقوق بین‌الملل عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دامغان، ایران Journal Article 2022 04 09 افزایش روزافزون سطح اتکای عملکرد بسیاری از زیرساخت‌های شهری به فضای مجازی، هشدارها نسبت به آسیب‌پذیری آنها را به دنبال داشته است. در حوزه حقوق بشردوستانه، بحث در رابطه با قابلیت اعمال اصول و قواعد حاکم برهدایت مخاصمات (تفکیک، تناسب و اتخاذ اقدامات احتیاطی) و تفسیرهای موجود از آنها در حوزه جنگ‌های سایبری، با توجه به ویژگی‌های خاص فضای سایبری، از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. بخصوص وقتی که بدانیم ترتیبات قراردادی این حوزه حقوقی (کنوانسیون های چهارگانه ژنو (1949) و پروتکل های الحاقی اول و دوم 1977) بر مبنای شرایط عینی بروز جنگ‌های کلاسیک تدوین و تفاوت‌های ماهوی آن با نبرد سایبری، همچنین پیوندهای درون‌شبکه‌ای فضای سایبری، طبیعتا چالش‌های اساسی در اعمال قواعد هدایت مخاصمات در این عرصه را باعث می‌گردد. این مقاله سعی دارد با در پیش گرفتن روش تحقیق تبیینی و در نظر گرفتن ویژگی‌های منحصر‌بفرد فضای سایبر، چگونگی تفسیر و اعمال قواعد اصلی هدایت مخاصمات درعرصه جنگ‌های سایبری را بررسی و راهکارهایی را پیشنهاد نماید. در این راستا سوال اصلی این است که با توجه به تبعات و عواقب سوء عملیات خصمانه در فضای سایبری بر جمعیت غیرنظامی، آیا اصول حقوق بینالملل بشردوستانه بر مخاصمات و جنگهای سایبری قابل اعمال میباشد و در صورت پاسخ مثبت، چالش‌ها و موانع فراروی اعمال و تفسیر مقررات اساسی هدایت مخاصمات و حقوق بشردوستانه بر جنگ های سایبری کدامند؟.

https://fp.ipisjournals.ir/article_251474_9ab06f985802562afd425044f917ba45.pdf