وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 مقالات آماده انتشار 2026 04 12 Role of Artificial Intelligence in Scientific Diplomacy: Prioritizing Challenges and Opportunities from the Perspective of Experts نقش هوش مصنوعی در دیپلماسی علمی: اولویت‌بندی چالش‌ها و فرصت‌ها از دیدگاه خبرگان 735085 FA جواد معصومی پژوهشگاه وزارت دفاع،تهران، ایران 0009-0009-2793-2143 Journal Article 2025 07 01 Objective: The primary purpose of this research is to analyze the role of Artificial Intelligence (AI) in strengthening international scientific and technological collaborations. This study also seeks to identify key capabilities, examine the challenges ahead, and propose the necessary policy frameworks for leveraging this technology in the realm of science diplomacy.<br /> Method: This applied research was conducted using a descriptive-analytical approach. Data were collected via a validated, structured questionnaire from a sample of 52 experts in the fields of artificial intelligence and science diplomacy. The data were analyzed using one-sample t-tests and the Friedman test.<br /> Findings: The results indicate that the respondents&#039; perspectives across the four main areas of the study (foreign policy, security and ethical challenges, economic opportunities, and international collaborations) are significantly positive (p<0.001). &quot;International collaborations&quot; achieved the highest level of agreement with a mean of 4.27. However, the Friedman test revealed a different order of priorities: &quot;the impact of AI on foreign policy&quot; was identified as the most critical factor (mean rank 1.74), while &quot;international collaborations&quot; was ranked as the least important (mean rank 3.06) by the experts.<br /> Conclusion: This research confirms that experts perceive AI as a highly influential factor in science diplomacy. Despite AI&#039;s high potential for strengthening mutual collaborations, the primary focus of the experts is on the strategic implications of this technology for national foreign policy. These findings underscore the necessity of integrating the strategic dimensions of AI into foreign relations, developing ethical and security frameworks, and investing in the resulting economic opportunities. هدف: هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نقش هوش مصنوعی در تقویت همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی است. این مطالعه همچنین به دنبال شناسایی قابلیت‌های کلیدی، بررسی چالش‌های پیش رو و ارائه چارچوب‌های سیاستی لازم برای بهره‌برداری از این فناوری در عرصه دیپلماسی علمی است.<br /> روش: این پژوهش کاربردی با رویکردی توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای ساختارمند که روایی آن تأیید شده، از جامعه‌ای شامل ۵۲ نفر از خبرگان حوزه‌های هوش مصنوعی و دیپلماسی علمی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای و فریدمن صورت گرفت.<br /> یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که دیدگاه پاسخ‌دهندگان در چهار حوزه اصلی پژوهش (سیاست خارجی، چالش‌های امنیتی و اخلاقی، فرصت‌های اقتصادی، و همکاری‌های بین‌المللی) به‌طور معناداری مثبت است (p < 0.001). «همکاری‌های بین‌المللی» با میانگین ۴.۲۷ بالاترین سطح موافقت را کسب کرد. با این حال، آزمون فریدمن اولویت‌بندی متفاوتی را آشکار ساخت: «تأثیر هوش مصنوعی بر سیاست خارجی» با میانگین رتبه ۱.۷۴ مهم‌ترین عامل و «همکاری‌های بین‌المللی» با میانگین رتبه ۳.۰۶ کم‌اهمیت‌ترین عامل از دید خبرگان بود.<br /> نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر تأیید می‌کند که متخصصان، هوش مصنوعی را عاملی بسیار تأثیرگذار در دیپلماسی علمی می‌دانند. با وجود پتانسیل بالای هوش مصنوعی برای تقویت همکاری‌های مشترک، اولویت اصلی نخبگان بر ابعاد استراتژیک تأثیر این فناوری بر سیاست خارجی کشور متمرکز است. این نتایج بر لزوم یکپارچه‌سازی ابعاد راهبردی هوش مصنوعی در روابط خارجی، تدوین چارچوب‌های اخلاقی و امنیتی، و سرمایه‌گذاری بر فرصت‌های اقتصادی ناشی از آن تأکید دارد.