وزارت امور خارجه فصلنامه سیاست خارجی 23829680 38 4 2025 02 19 نقش انرژی در دیپلماسی روسیه نسبت به اتحادیه اروپا(2024-2014) 177 204 721853 FA حامد علیزاده دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم. ایران 0009-0003-7056-6069 محمد ترابی استادیار و عضو هئیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، ایران Journal Article 2024 06 02 انرژی یکی از منابع حیاتی برای زندگی بشر است و در روابط میان کشورها اهمیتی انکارنشدنی دارد. روسیه یکی از بزرگ‌ترین دارندگان ذخایر نفت، گاز و زغال‌سنگ است و انرژی بخش زیادی از جهان به‌خصوص اتحادیه اروپا را تأمین می‌کند. براین‌اساس، پژوهش حاضر روابط انرژی روسیه و اتحادیه اروپا و دیپلماسی انرژی مسکو نسبت به این اتحادیه را بررسی خواهد کرد. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش است که از سال 2014 تا 2024، انرژی چه نقشی در دیپلماسی روسیه در قبال اتحادیه اروپا ایفا کرده است؟ فرضیه پژوهش معتقد است که دیپلماسی روسیه از انرژی برای وابستگی اتحادیه اروپا به این کشور بهره برد؛ اما با تهاجم روسیه به اوکراین، این وابستگی به‌شدت کاهش یافت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تا قبل از حمله روسیه به اوکراین در سال 2020، روسیه سهم مهمی در تأمین گاز اتحادیه اروپا داشت. این نیاز، موجب وابستگی متقابل اقتصادی میان دوطرف شد و روسیه با استفاده از اهرم انرژی، دیپلماسی فشار و اجبار را در مقابل اتحادیه اروپا اتخاذ کرده بود؛ اما با اشغال اوکراین توسط روسیه، اتحادیه اروپا به این نتیجه رسید که تحریم‌های شدیدی را علیه روسیه اتخاذ کند. ازجمله این تحریم‌ها، محدودیت و کاهش خرید نفت و گاز روسیه بود. روسیه هم در پاسخ به موضع اتحادیه اروپا، دیپلماسی انرژی‌اش را در راستای تنوع‌بخشی به مقاصد صادراتی انرژی، تخفیف قیمت انرژی برای مشتریان غیراروپایی، سختگیری در مقابل سیستم پرداخت پولی اتحادیه اروپا و تلاش برای تفرقه‌افکنی میان اعضای این اتحادیه و جلب رضایت کشورهایی مانند مجارستان به‌کار گرفت. https://fp.ipisjournals.ir/article_721853_997701779523e332130aaaed825fe522.pdf